Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...], decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2002r., działając na podstawie art. 105 § 1 Kpa, po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej prawidłowości prowadzonych robót budowlanych przy budowie wielorodzinnego budynku mieszkalnego realizowanego przez Spółdzielnię Budowlano - Mieszkaniową "V." w W. umorzył postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego.
Organ wskazał, iż postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie wielorodzinnego budynku mieszkalnego przy ulicy [...] i [...] w W. oraz nakazał w trybie natychmiastowym wykonanie doraźnych zabezpieczeń budynków znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie wykopu od strony prowadzonych robót oraz wykonanie zabezpieczeń elementów obiektu powstałych w wyniku dotychczasowych robót.
Kolejnym postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. organ nadzoru budowlanego nałożył na Spółdzielnię "V." obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanych zabezpieczeń wykopów wraz z oceną zapewnienia bezpieczeństwa obiektów budowlanych znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie prowadzonych robót oraz możliwości kontynuowania robót związanych z realizacją obiektu.
Obowiązki nałożone powyższym postanowieniem inwestor wykonał do dnia 21 grudnia 2001 r. Ponieważ z przedłożonej oceny technicznej wynikało, iż wykonano zabezpieczenia obudowy wykopów oraz że wykonane zabezpieczenia zapewniają bezpieczeństwo obiektów w bezpośrednim sąsiedztwie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż zrealizowane prace zabezpieczające pozwalają na kontynuację robót. Na tej podstawie ww. decyzją umorzył postępowanie.
Spółdzielnia "V." otrzymała powyższą decyzję w dniu 4 stycznia 2002r, zaś 8 stycznia 2002r. organ stwierdził, iż decyzja stała się ostateczna. Nastąpiło to w związku z oświadczeniem Spółdzielni, iż nie będzie odwoływać się od powyższej decyzji i wnosi w związku z tym o stwierdzenie jej prawomocności.
I
W dniu 12 marca 2002r. A.G., właścicielka Wytwórni A., położonej w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji Spółdzielni "V." w W., przy ulicy [...] złożyła skargę na Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego za bezpodstawne umorzenie postępowania w sprawie katastrofy budowlanej. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2002r. wyjaśniła, iż powyższe pismo z dnia 12 marca 2002r. należy traktować jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie umorzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowania w sprawie zagrożenia jej budynku, ponieważ jako strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2003r, traktując pismo A.G. z dnia 12 marca 2002r. jako odwołanie od decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, umorzył postępowanie odwoławcze. Organ uznał, iż A.G. nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Jak wynika bowiem z akt sprawy budynek, który graniczy bezpośrednio z terenem należącym do Spółdzielni "V.", a który jest użytkowany przez odwołującą się, został posadowiony na terenie należącym obecnie do Gminy [...] i powinien zostać rozebrany na każde żądanie władz budowlanych, bez prawa do odszkodowania. Skoro termin dzierżawy przedmiotowego terenu minął w dniu 31 grudnia 1999r., i nie zawarto ze skarżącą umowy na dalsze okresy, uznać należy, iż skarżąca, nie posiadając prawa do terenu, nie ma również przymiotu strony w postępowaniu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję A.G. podniosła, iż nieuznanie jej za stronę postępowania jest bezpodstawne. Obecny budynek Wytwórni, stanowiący jej własność został wybudowany na działkach o nr [...], [...] i [...] przy ulicy [...]., zaś decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1994r. zezwolono na jego użytkowanie. Działka o nr [...] o pow. 2918m2 stanowi jej własność, działka o nr [...] była w użytkowaniu wieczystym jej rodziców, zaś działka o nr [...] o pow. 210 m2 stanowiąca własność Gminy [...] była w użytkowaniu jej rodziców od początku lat siedemdziesiątych.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tej sytuacji dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd może uwzględnić skargę także ze względu na inne uchybienia niż te, które podnosiła w skardze strona. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, w której podstawę rozstrzygnięcia stanowią okoliczności, które Sąd winien wziąć pod uwagę z urzędu.
Jak wynika z akt sprawy decyzja organu I instancji - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2002r. nie została doręczona skarżącej. Organ, mimo wszczęcia postępowania z wniosku A.G., nie traktował jej jako strony w postępowaniu, o czym świadczy zarówno umorzenie postępowania administracyjnego, jak również niedoręczenie jej decyzji. Uczestnicząca w postępowaniu Spółdzielnia "V." odebrała decyzję w dniu 4 stycznia 2002r. W związku ze zrzeczeniem się prawa odwołania się od powyższej decyzji organ I instancji już w dniu 8 stycznia 200r. stwierdził jej ostateczność.
Niezależnie od powyższej daty stwierdzenia ostateczności decyzji, zarówno w doktrynie prawa administracyjnego, jak również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, iż osobie, której organ odmówił przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym i nie doręczył w związku z tym decyzji, służy prawo wniesienia odwołania jedynie w terminie, przysługującym innym stronom, uczestniczącym w postępowaniu. Gdyby zatem organ nie stwierdził ostateczności decyzji w dniu 8 stycznia 2002r., stałaby się ona ostateczna w dniu 19 stycznia 2002r. Niewątpliwie do tego dnia do organu nie wpłynęło odwołanie skarżącej. Stwierdzić zatem należy, że pismo wniesione przez A.G. w dniu 12 marca 2002r zostało wniesione po terminie do wniesienia odwołania i dotyczyło decyzji ostatecznej.
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa - określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, czyli decyzji, która korzysta z ochrony trwałości w myśl art. 16 § 1 kpa.
Pismo wniesione przez A.G., organ powinien rozpoznać bądź w trybie określonym w art. 235 Kodeksu postępowania administracyjnego, bądź, zgodnie z wolą strony, wyrażoną w piśmie z dnia 24 kwietnia 2002r. jako wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
W konsekwencji powyższych uchybień prawnych stwierdzić należy, iż decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotknięta jest wadą nieważności.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.