Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 10 marca 2000 r., IV SA 38/99

Sprawa

sprawy ze skargi Seweryna Z. o wymierzenie grzywny Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w związku z niewykonaniem orzeczenia sądu administracyjnego - oddala skargę.

Teza

Warunkiem nałożenia grzywny na organ administracji publicznej, na podstawie przepisu art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ jest ustalenie, że organ ten ponosi winę za niewykonanie orzeczenia sądu. Zaistnienie przyczyn obiektywnych, które wyłączają, podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie /w zakreślonym przez sąd terminie/, a także powstanie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 par. 1 Kpa, wyłączają możliwość nałożenia grzywny w tym trybie.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Pozostaje poza sporem, że prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 1997 r. IV SAB 124/96, zobowiązano Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej do wydania w terminie dwóch miesięcy od doręczenia tego wyroku, decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 27 kwietnia 1955 r. (...) w przedmiocie przejęcia na Skarb Państwa nieruchomości ziemskiej.

W niniejszej sprawie, w skardze z dnia 4 stycznia 1999 r., skarżący Seweryn Z. powołując się na przepis art. 31 ust 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym domagał się wydania orzeczenia sądowego: 1/ o wymierzeniu grzywny Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej /"zgodnie z przepisami prawa"/ oraz 2/ rozważenia możliwości wydania przez sąd decyzji w zastępstwie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Skarżący twierdził, że mimo wydania wyroku nadal ma miejsce bezczynność organu naczelnego, dostarczył bowiem żądaną dokumentację i kilkakrotnie lecz bez skutku interweniował w sprawie podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia.

Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej nie przedstawił odpowiedzi na skargę natomiast w piśmie procesowym z dnia 26 marca 1999 r. przedstawił sądowi odpis swego postanowienia z dnia 19 marca 1999 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości ziemskiej "Stawy", przejętej na cele reformy rolnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga podlega oddaleniu. Warunkiem nałożenia grzywny na organ administracji publicznej, na podstawie przepisu art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ jest ustalenie, że organ ten ponosi winę za nie wykonanie orzeczenia sądu. Zaistnienie przyczyn obiektywnych, które wyłączają podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie /w zakreślonym przez sąd terminie/ a także powstanie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 97 par. 1 Kpa, wyłączają możliwość nałożenia grzywny w tym trybie. Inaczej rzecz ujmując grzywnę można wymierzyć tylko wówczas gdy organowi można postawić zarzut dalszej bezczynności lub też zwłoki w podejmowaniu czynności procesowych będących zawinionym działaniem lub zaniechaniem prowadzącym do nie podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie. Taka a nie inna wykładnia omawianego przepisu art. 31 ust 1 powołanej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. jest uzasadniona zważywszy, iż wymierzenie grzywny organowi jest swoistego rodzaju karą /sankcją karną/, mającą zdyscyplinować działalność organów administracyjnych i której stosowanie należy powiązać z niezbędnym elementem wymierzenia każdej kary a więc z elementem zawinienia.

W niniejszej sprawie takich zarzutów nie można postawić Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, które byłyby równocześnie zawinione, aczkolwiek zgodzić się należy z wywodami skargi, iż z subiektywnego punktu widzenia skarżącego, załatwienie sprawy /podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia/ wszczętej w 1992 roku, ulega wydłużeniu w czasie. Być może nawet poszczególne czynności w toczącym się postępowaniu administracyjnym powinny być przez organ naczelny podejmowane w krótszych odstępach czasowych, jednakże ta okoliczność, sama przez się, nie wyczerpuje przesłanek skutkujących wymierzenie grzywny. Skarżący nie dostrzega bowiem i pomija milczeniem w swych wywodach istotne obiektywne okoliczności sprawy przytoczone obszernie m.in. w postanowieniu o zawieszeniu postępowania /w szczególności okoliczność, iż znaczna cześć nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa stanowi obecnie własność innych podmiotów co wymaga sporządzenia specjalistycznej dokumentacji geodezyjnej/. Nie wymaga bliższych rozważań, iż wyjaśnienie tych okoliczności ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy /np. z punktu widzenia powstania nieodwracalnych skutków prawnych/. Już na marginesie należy zasygnalizować problem czy w celu przyśpieszenia długotrwałego postępowania administracyjnego w ogóle zachodziła celowość zawieszenia postępowania /czego sąd w niniejszej sprawie nie badał/ albowiem od postanowienia o zawieszeniu postępowania, po wyczerpaniu przewidzianego prawem trybu, przysługuje prawo wniesienia odrębnej skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mimo to, z punktu widzenia omówionych powyżej podstaw prawnych do wymierzenia organowi grzywny, na podstawie art. 31 ust 1 powoływanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, aktualnie zgłoszone żądanie wymierzenia kary nie znajduje uzasadnienia. Dlatego też nie mogło być uwzględnione alternatywne żądanie skarżącego o podjęciu przez sąd orzeczenia administracyjnego za organ.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty dotyczące zawinionej bezczynności organu naczelnego nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie skoro brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 27 ust 1 cyt. już ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co orzeczono jak w sentencji.