Uzasadnienie
Urząd Rejonowy w [...] decyzją z dnia [...] października 1996 r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 38 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane – nakazał inwestorowi W.K. rozbiórkę stanu zerowego budynku mieszkalnego obejmującego fundamenty, ściany fundamentowe i stropy pod parterem. W uzasadnieniu wskazał,że działka inwestora położona jest na terenie, który objęty jest obowiązującym planem miejscowym i określa dla tych działek charakter użytkowania: " zabudowa istniejąca zagrodowa ". Zapis ten w praktyce wykluczał realizację zabudowy mieszkaniowej lub innej nierolniczej i nie dopuszczał tworzenia nowych zagród rolniczych.
W wyniku wniesionego przez W.K. odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1996 r. na podstawie art. 138 § 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadnił to tym,że wykonana zabudowa koliduje z ustaleniami prawa miejscowego. Jako podstawę wskazał plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta [...], zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] grudnia 1991 r.
W.K. w dniu 8 stycznia 1999 r. złożył do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1996r.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzającej nieważność Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł,że sprawa ta była rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku na skutek skargi G.S. na decyzję Wojewody [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. – udzielającą pozwolenia na kontynuowanie robót budowlanych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lutego 1996 r. zaskarżoną decyzję uchylił. Wyrok ten zarzucił organom I i II instancji nie wyjaśnienie kwestii warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ nadzoru uznał, że w skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.02.1996 r. który uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...].03.1995 r. oraz poprzedzającą ją decyzję kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].12.1994 r. – pozostała w obrocie prawnym decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...].09.1994 r. o wstrzymaniu robót budowlanych i nakładająca na inwestora obowiązki od wykonania których w oznaczonym terminie uzależnione było wydanie decyzji.
Organ argumentował, że skoro postępowanie wszczęte w tym trybie nie zostało zakończone po orzeczonym przez Sąd wyroku to wydanie decyzji w trybie art. 37 ust. 1 było niedopuszczalne. Oznaczało to bowiem wszczęcie postępowania w innej sprawie i skutkuje nieważnością decyzji.
Decyzją z 8 sierpnia 1999 Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w trybie art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy własną decyzję o stwierdzeniu nieważności.
Skargę na decyzję stwierdzającą nieważność złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. M. (pełnomocnik G.S.).
Wyrokiem z 23 marca 2000 r. w sprawie IV S A 1608/99 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję o stwierdzeniu nieważności. W uzasadnieniu podniósł, że orzeczona rozbiórka nie była nowym postępowaniem. Stwierdził, że są to dwa różne tryby postępowania ale w ramach tego samego wszczętego postępowania administracyjnego, które musi być zakończone załatwieniem sprawy. Sąd uznał, że nakazana rozbiórka i wcześniej orzeczone wstrzymanie robót to ta sama sprawa. Dotyczyły bowiem tego samego postępowania i tego samego przedmiotu a rozbiórka z art. 37 ust. 1 pkt 1 oznacza,że nie znaleziono podstaw do jej legalizacji a więc kontynuowania robót budowlanych. Dalsze wstrzymanie robót stawało się zatem bezprzedmiotowe.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2001 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 1999 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z [...].12.1996 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...].10.1996 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym zapewnia każdemu, kto ma tytuł prawny do gruntu prawo swobodnego zagospodarowania.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję złożyła H. M.. W związku ze skargą Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].08.2001 r. wydaną na podstawie art. 38 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym uchylił własną decyzję z [...] maja 2001 r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...].12. 1996 r.
Na tę decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył inwestor W.K.. Wyrokiem z dnia 21 maja 2003 r. wydanym w sprawie IV SA 3294/01 – Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że organ wprawdzie uznał zasadność skargi ale jego stanowisko nie zostało niczym poparte. Nie została wykazana w żadnym stopniu wadliwość uchylonych decyzji. Nadto podniósł,że organ błędnie zinterpretował stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 23 maja 2000 r. w sprawie IV SA 1608/99. Sąd nie podzielił tam oceny organu, który uznał,że orzeczenie rozbiórki obiektów było niedopuszczalne, gdyż oznaczało wszczęcie postępowania w innej sprawie. W tym zakresie ocena ta wiązała organ, ale Sąd nie przesądzał rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał,że organ powołując art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego zobowiązany był szczegółowo ustalić okoliczności faktyczne uzasadniające jego zastosowanie.
Konsekwencją tego wyroku była konieczność rozpoznania skargi G. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2001 r. utrzymującą w mocy stwierdzenie nieważności nakazu rozbiórki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 marca 2000 r. w sprawie IV S A 1608/99 dokonał oceny prawnej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 1999 r utrzymującej w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność nakazu rozbiórki. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzającą nieważność nakazu rozbiórki a w uzasadnieniu wyraził ocenę prawną kontrolowanej decyzji.
Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (obowiązującej w dacie rozpatrywania sprawy) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiązała organ, którego decyzja była przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o jakiej mowa w powołanym przepisie, dotyczyła zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu wszystkich zarzutów odwołania.
Dlatego uchylenie decyzji stwierdzającej niezgodność z prawem zamykało organowi administracyjnemu drogę do ponownego stwierdzenia jej nieważności na tej samej podstawie, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku.
Należy zauważyć że dokonane przez organ stwierdzenie nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez Sąd jest w istocie w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu. Organ bowiem w żaden sposób nie odniósł się do poglądu prawnego przedstawionego w wyroku. W prawdzie stwierdził nieważność decyzji w oparciu o przesłanki z art. 156§ 1 pkt 2 kpa ale w swojej decyzji z dnia [...] maja 2001 r. nie wskazał jaki przepis został w sposób rażący naruszony i na czym to naruszenie polegało. Organ powołał się jedynie na argumenty które według niego wynikają z ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym i świadczą o zgodności z prawem przedmiotowej inwestycji. Organ argumentował,że aby ograniczyć prawo właściciela nieruchomości do podjęcia na niej określonej zabudowy lub do jej zabudowania w ogóle, nie wystarczyło powołanie się na to,że teren według zapisu planu stanowi " zabudowa zagrodowa istniejąca ", ale konieczne było wykazanie że plan zagospodarowani przestrzennego wprowadza zakaz budowy w ogóle lub zabudowy określonego rodzaju.
Argumentacja ta nie korespondowała w żaden sposób ze stanem faktycznym i decyzjami badanymi w toku postępowania nieważnościowego. W szczególności nie poddano analizie przepisów zastosowanych w decyzjach będących podstawą ich wydania, a było to niezbędne skoro do stwierdzenia nieważności doszło w trybie art. 156 § 1pkt 2 kpa. W tej sytuacji ponowne wydanie decyzji stwierdzającej nieważność było wadliwe a wręcz dowolne i dokonane z naruszeniem art. 30 w/w ustawy.
Ujawnione naruszenie przepisu prawa procesowego tj. art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym mające wpływ na wynik sprawy spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Ponadto na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt. II i III wyroku.