Uzasadnienie
Prezydent Miasta G. decyzją (...) dnia 5 listopada 1999 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółdzielni Mieszkaniowej "P." pozwolenia na budowę w jednostce mieszkaniowej "E" III etap realizacji /rejon budynków nr 1-5/ G. - O. G..:
- dróg osiedlowych, wodociągu, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, gazociągu, sieci ciepłowniczej, sieci energetycznej kablowej SN-15kV, stacji transformatorowej TE-6.
W dniu 26 lutego 2001 r. wpłynął wniosek pełnomocnika Jadwigi i Jana małżonków L. o zbadanie w trybie nadzoru prawidłowości żądanych pozwoleń na budowę dotyczących realizacji osiedla mieszkaniowego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "P." w G. Uzupełniony wniosek z 30.03.2001 r. sprecyzowany został w ten sposób, iż pełnomocnik Jadwigi i Jana małżonków L. wniósł m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta miasta G. z 5.11.1999 r.
Wojewoda P. decyzją z dnia 19 czerwca 2001 r. (...), na podstawie art. 157 par. 3 Kpa odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z 5.11.1999 r.
Organ administracyjny podniósł, iż wnioskodawcy użytkują działkę nr 382 na podstawie nieformalnej umowy kupna - sprzedaży co nie daje podstaw do uznania ich za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa.
W dniu 16.05.2001 r. Wojewoda P. wezwał wnioskodawców do przedłożenia dokumentów, które potwierdziłyby ich interes prawny do występowania na prawach strony w postępowaniu nieważnościowym. Wnioskodawcy powołali się jedynie na nieformalną umowę kupna-sprzedaży oraz prowadzone przed sądem powszechnym postępowanie dotyczące zasiedzenia nieruchomości. Nie przedłożyli również żadnego dokumentu świadczącego, że posiadają oni ograniczone prawo rzeczowe, zgodnie z art. 244 Kc.
Organ administracyjny dokonał również analizy przedmiotowej sprawy i nie dopatrzył się w kwestionowanej decyzji wad określonych w art. 156 par. 1 Kpa.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli Jadwiga i Jan L., kwestionując pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, iż nie legitymowanie się wnioskodawców własnością nieruchomości lub ograniczonym prawem rzeczowym nie daje podstaw do występowania w charakterze strony. Zdaniem odwołujących mają oni konkretny interes prawny do uczestnictwa w postępowanie nieważnościowym dotyczącym decyzji Prezydenta miasta G. z 5.11.1999 r. Są oni bowiem od 1965 r. samoistnymi posiadaczami części działki nr 382, przylegającej bezpośrednio do nieruchomości objętej kwestionowana decyzją. Od ponad 30 lat prowadzą tam hodowlę zwierząt futerkowych. Przepisy prawa budowlanego nie wyłączają samoistnych posiadaczy gruntu jako podmiotów, którym można przypisać przymiot strony. Kwestionowana decyzja nie uwzględnia okoliczności istnienia na sąsiedniej nieruchomości prowadzonej gospodarki hodowlanej, co wymaga określenia strefy ochronnej, stosownie do instrukcji Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Rolnictwa z 3.05.1961 r. w sprawie warunków sanitarnych dla hodowli zwierząt futerkowych. Zaskarżona decyzja jest pozbawiona również materialne - prawnej podstawy.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 11 października 2001 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji w pełni podzielił argumentację zawartą w decyzji I instancji. Uznał, iż nieformalna umowa kupna-sprzedaży nieruchomości jako sporządzona bez oparcia o przepisy prawa materialnego, nie powoduje powstania interesu prawnego umawiających się podmiotów. Stosownie do art. 28 Kpa podmioty owe nie nabywają przymiotu strony, co stanowi, przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli Jadwiga i Jan małżonkowie L. W skardze powołane zostały te same zarzuty, które uprzednio podniesione zostały w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący uznają, iż samoistne posiadanie sąsiedniej nieruchomości stwarza interes prawny do występowania ich w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej inwestycji prowadzonej na przyległej działce. Tym bardziej, iż prowadzą oni legalnie działalność gospodarczą.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zagadnieniem podstawowym dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie, czy skarżący Jadwiga i Jan małżonkowie L. są stroną uprawniona do żądania wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji Prezydenta miasta G. z dnia 5 listopada 1999 r. udzielającej Spółdzielni Mieszkaniowej "P." pozwolenia na budowę dróg osiedlowych, wodociągu, kanalizacji sanitarnej, kanalizacji deszczowej, gazociągu, sieci ciepłowniczej, sieci energetycznej kablowej SN-15kV, stacji transformatorowej TE-6 w jednostce mieszkaniowej "E" III etap realizacji. Zgodnie z art. 28 Kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Niesporne jest w sprawie, iż skarżący od wielu lat użytkują działkę nr 382, na podstawie nieformalnej umowy kupna-sprzedaży. Na nieruchomości tej prowadzą farmę lisów. Aktualnie przed sądem powszechnym toczy się postępowanie o nabycie własności tej nieruchomości w drodze zasiedzenia.
Mimo wezwań organu administracyjnego, skarżący nie wykazali, aby do użytkowanej nieruchomości przysługiwał im tytuł prawny. Nieformalna umowa kupna-sprzedaży nieruchomości nie oddziaływuje na ich sytuację prawną.
Jak podkreślają skarżący są oni posiadaczami samoistnymi działki przylegającej do nieruchomości, na których miała powstać objęta kwestionowaną decyzją inwestycja, co stwarza po ich stronie interes prawny do wy stepowania w niniejszej sprawie.
Należy zwrócić uwagę, że posiadanie jest szczególnym, pozostającym pod ochroną prawną tylko stanem faktycznym. Z tym stanem faktycznym prawo wiąże pewne skutki prawne m.in. nabycie prawa własności przez upływ czasu /zasiedzenie/. Prawo udziela mu również tymczasowej, prowizorycznej ochronny /art. 342-344 Kc/. Jednakże posiadanie nieruchomości nie uzasadnia interesu prawnego posiadacza w żądaniu ustalenia nieważności decyzji, dotyczącej inwestycyjnych planowanych na sąsiednich nieruchomościach. Budowa na sąsiednich działkach nie narusza interesów prawnych posiadacza, w szczególności nie ma wpływu na posiadanie i upływ czasu istotne z punktu widzenia instytucji zasiedzenia. Skarżący jak wynika z zawartej w aktach sprawy korespondencji, obawiają się, iż w wyniku inwestycji mieszkaniowej realizowanej obok, mogą być zmuszeni do zlikwidowania prowadzonej działalności gospodarczej - farmy lisów. Mają więc oni interes faktyczny w kwestionowaniu decyzji Prezydenta miasta G. z 5.11.1999 r.
Dopiero uwzględnienie wniosku i stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia przez skarżących spowoduje zaistnienie po ich stronie interesu prawnego do kwestionowania decyzji administracyjnych orzekając o prowadzeniu prac inwestycyjnych na sąsiednich nieruchomościach. Fakt, iż skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji z 5.11.1999 r., powoduje uznanie prawidłowości wydanych decyzji administracyjnych i oddalenie skargi na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.