Uzasadnienie
Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" zrealizowała inwestycję zespołu domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej na terenie działek nr ew. [...] we wsi N. gm. [...] w oparciu o prawomocne pozwolenie budowlane oraz decyzję z dnia [...] października 1997 r. zmieniającą wcześniej wydane pozwolenie. Decyzję tę uchylił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 2001 r. sygn. akt IV SA 706/98. Po zakończeniu robót budowlanych ustalono też, że inwestor dopuścił się istotnych odstępstw od zatwierdzonego zamiennego projektu budowlanego. Wobec powyższego [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. nałożył na inwestora na podstawie art. 51 ust. l pkt 2 i ust. 4 Prawa budowlanego, obowiązek wykonania w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania decyzji opracowań dokumentacji określonej w tym rozstrzygnięciu, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie ww. obiektów budowlanych. Inwestor wykonał obowiązek nałożony decyzją Nr [...] oraz wykonał zalecenia rzeczoznawcy budowlanego. Po stwierdzeniu tych okoliczności Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. umorzył postępowanie administracyjne w zakresie objętym właściwością organów nadzoru budowlanego, uznając, że wykonanie wszystkich obowiązków czyni dalsze postępowanie przed organami nadzoru bezprzedmiotowym. Odwołanie od tej decyzji złożyli K. i A. B., podnosząc szereg argumentów merytorycznych wobec decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a także wobec wcześniej wydawanych przez inne organy decyzji w sprawie tej inwestycji.
Swój interes prawny do wniesienia odwołania K. i A. B. wywiedli z tytułu prawnego do działki nr [...], której własność kiedyś posiadali. Na skutek podziału tej działki skarżący zachowali własność jej części o nr [...] (nie graniczącą obecnie z terenem inwestycji), dwie pozostałe o nr [...] i [...] przekazali w 1999 r. swoim córkom w drodze darowizny.
Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznał odwołanie merytorycznie i utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
K. i A. B. złożyli skargę na tę decyzję, ponawiając argumenty przytaczane we wcześniejszych pismach, a także w piśmie uzupełniającym żądali dołączenia do akt szeregu dokumentów i decyzji, żeby wyjaśnić "meritum sprawy". Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w decyzjach..
Sprawa niniejsza na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, gdyż zgodnie z treścią tego przepisu sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skargę należało uwzględnić, lecz z przyczyn innych niż w niej podane.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpoznając odwołanie złożone przez K. i A. B. przeoczył istotną dla tej sprawy okoliczność, wynikającą z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekającego w sprawie skargi na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie zmiany decyzji, zatwierdzającej projekt budowlany opisanego na wstępie osiedla. W wyroku z dnia 11 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 706/98 Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę K. i A. B. uznał, iż utracili oni przymiot strony w sprawie dotyczącej zmiany pozwolenia budowlanego tego osiedla, z datą zbycia na rzecz córek, w drodze darowizny, działek powstałych z podziału działki [...]. Wyrokując wówczas, Sąd uznał, iż przymiot strony można było przypisać jedynie B. S., której nieruchomość graniczy z terenem objętym zaskarżoną decyzją. Natomiast brak przymiotu strony A. i K. B., jako negatywna przesłanka materialnoprawna, spowodował oddalenie ich skargi, wobec niewykazania, aby miały one sprawie swój interes prawny.
Jak wynika z powyższego Sąd, w wymienionym wyroku, przesądził już okoliczność, iż stroną w postępowaniu dotyczącym terenu tej inwestycji może być jedynie B. S. (właścicielka działki [...] graniczącej z terenem inwestycji), a nie K. i A. B., którzy przymiot strony utracili wraz ze zbyciem ww. działki na rzecz córki. Kwestia ta została przesądzona w prawomocnym wyroku NSA i wiąże wobec tego inne składy sądu oraz organy administracyjne.
Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela nadto pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2001 r., iż K. i A. B. nie legitymowali się interesem prawnym, w sprawie dotyczącej przedmiotowej inwestycji, skoro zbyli własność nieruchomości graniczącej z inwestycją. W sprawie obecnie będącej przedmiotem kontroli Sądu zachodzi ta sama okoliczność, gdyż organy nadzoru orzekały o legalizacji tej samej inwestycji, co do której orzekał NSA w sprawie, sygn. akt IV SA 706/98. Materialnoprawny związek spraw jest oczywisty, skoro chodzi o tę samą inwestycję. Nie zmienił się też status własnościowy skarżących, nie było zatem powodów do zmiany oceny legitymacji procesowej K. i A.B.
Organ odwoławczy, jak wspomniano, przeoczył tę okoliczność. Skoro tak, to oznacza, iż uruchomił tryb odwoławczy na żądnie osób nie będących stroną w sprawie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał wprawdzie rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji, ale zważywszy na opisaną wyżej wadę, rozpoznał odwołanie od decyzji, która była ostateczna i nie mogła zostać skutecznie podważona przez skarżących. Zasadniczo, orzeczenie co do negatywnej legitymacji osób odwołujących się zapada w trybie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. to jednak, wobec stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesądzającego o braku interesu prawnego wobec tej inwestycji, a co za tym idzie, również o braku legitymacji procesowej K. i A. B. w niniejszej sprawie, organ winien stwierdzić niedopuszczalność odwołania w trybie art. 134 k.p.a. Por. B.Adamiak/J.Borkowski: K.P.A.. - Komentarz, C.H.BECK, W-wa 2000, Wydanie III, str. 525).
Tymczasem, jak wspomniano, organ II instancji merytoryczne rozpoznał sprawę, a zatem decyzja ta rażąco naruszyła art. 127 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a., rażącość tego naruszenia przejawia się zaś w bezpodstawnym uruchomieniu instancji i w konsekwencji w wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej przez organ, który nie uzyskał właściwości do rozpatrzenia odwołania i wydania decyzji ostatecznej. Nie było zatem podstawy do rozważania zarówno przez organ administracyjny, a także przez Sąd kontrolujący zaskarżoną decyzję, zarzutów merytorycznych zgłoszonych przez skarżących.
Wada powyższa uzasadnia wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.