Uzasadnienie
Wójt Gminy I., decyzją z dnia 24 września 1996 r. (...) udzielił Jolancie N. pozwolenia na budowę budynku gospodarczego na działce nr 208/8 w S. Decyzja, z dnia 21 września 2001 r. (...) Wojewoda K. - P., na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2, 157 par. 1 oraz art. 158 par. 1 Kpa stwierdził z urzędu nieważność decyzji Wójta Gminy I. z 24.09.1996 r. Kwestionowana decyzja wydana została z naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, bowiem inwestorka nie wykazała się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie wszyscy współwłaściciele działki nr 208/8 wyrazili zgodę na projektowaną inwestycję. Ustna zgoda współwłaściciela nie może być uznana za wystarczającą. Odwołanie od tej decyzji wniosła Jolanta N., podnosząc, iż dwóch współwłaścicieli nieruchomości: Regina B. i Andrzej G. wyrazili pisemne zgody na budowę. Trzeci współwłaściciel Aniela K. wyraziła ustną zgodę w 1995 r., a następnie po czterech latach zmieniła swoją decyzję. Rozbudowa była przedmiotem oceny organów nadzoru budowlanego.
Ponadto odwołująca podniosła, że Aniela K. bez zgody pozostałych współwłaścicieli pobudowała szopę, która ogranicza dojazd do Szamba i jest siedliskiem gryzoni.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 5 listopada 2001 r. (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wymaga by pozwolenie na budowę było wydane wyłącznie temu, kto wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak zgody Anieli K. współwłaścicielki działki na projektowaną inwestycję spowodował niemożność wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tym samym kwestionowana decyzja rażąco naruszyła ww. przepisy Prawa budowlanego.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję wniosła Jolanta N. Skarżąca podniosła, iż kwestionowana decyzja Wójta Gminy I. dotyczyła rozbudowy istniejącego budynku gospodarczego, nie zaś jego budowy. Na rozbudowę otrzymała inwestorka wszystkie wymagane prawem dokumenty. Również Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w I. nie stwierdził samowoli budowlanej. Dwóch współwłaścicieli działki nr 208/8 wyraziło pisemną zgodę na budowę. Czwarty współwłaściciel St. K. wraz z małżonką wy razili ustną zgodę na inwestycję.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł ojej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane w postępowaniu nieważnościowym, wszczętym z urzędu.
Wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy I. z 24.09.1996 r., organ nadzoru miał obowiązek ustalić czy przedmiotowa decyzja nie jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 par. 1 Kpa.
Stosownie do treści art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Może ono wynikać zarówno z prawa własności, jak i z umowy najmu, dzierżawy bądź innych stosunków zobowiązaniowych, jeżeli wynika z nich prawo użycia nieruchomości na cele budowlane.
Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom /art. 195 kodeksu cywilnego/. Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli /art. 199 Kc/.
Rozbudowa budynku gospodarczego, na nieruchomości stanowiącej współwłasność jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a zatem wymaga zgody współwłaścicieli albo zastępującego tę zgodę orzeczenia Sądu. Jest to niezbędny warunek pozwalający uznać, iż inwestorowi przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak zgody współwłaściciela /orzeczenia Sądu/ jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością.
Wydanie decyzji na budowę lub rozbudowę budynku gospodarczego bez wykazania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na ten cel rażąco narusza art. 32 ust. 4 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy prawo budowlane z 1994 r. Stanowi to przesłankę do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Nie ma znaczenia czy chodziło tu o budowę nowego obiektu /jak wynika z treści samej decyzji/ czy też tylko rozbudowę istniejącego już budynku gospodarczego.
Art. 3 Prawa budowlanego w pkt 6 określa, iż przez budowę należy rozumieć wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę oraz przebudowę obiektu budowlanego.
Eksponowana przez skarżącą ustna zgoda współwłaścicieli małżonków K., przy zaprzeczaniu tym twierdzeniom przez Anielę K. nie może być uznana jako formalne wyrażenie zgody 7 art. 199 Kc.
Zgoda współwłaścicieli na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu /poza wypadkami gdy dla danej czynności wymagana jest forma szczególna/ musi być niewątpliwa, a brak sprzeciwu współwłaścicieli przez kilka lat nie oznacza jeszcze aprobaty.
Wybudowanie obiektu na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę, wyeliminowanej następnie z obiegu prawnego, wbrew obawom skarżącej nie może być uznane za samowolę budowlaną skutkującą jego rozbiórką na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.