Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 4 stycznia 2002 r., IV SA 409/00

Sprawa

sprawy ze skargi Marii K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia 11 stycznia 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa - oddala skargę.

Teza

Następca prawny akcjonariusza spółki może mieć interes w występowaniu z żądaniami do Spółki, nie może natomiast reprezentować ze skutkiem prawnym interesów tej Spółki przed organem administracji.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją orzeczono o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego nieważnościowego w sprawie zakończonej orzeczeniem Nr 8 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 5 sierpnia 1949 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa "D.P." Spółka Akcyjna Zakłady Graficzne - W., ul. M. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ orzekający podał, że skarżąca wystąpiła z żądaniem stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia jako następca prawny akcjonariusza ww. Spółki, co nie daje jej legitymacji do skutecznego ubiegania się o rozstrzygnięcie sprawy. Jednocześnie nie jest sporne w sprawie, iż z inicjatywy skarżącej został przez sąd powszechny ustanowiony kurator sądowy do reprezentowania interesów Spółki, który jednak nie podjął żadnych czynności w sprawie.

Brak wymaganej legitymacji prawnej uniemożliwia skarżącej występowanie w sprawie, bowiem stosownie do art. 28 Kpa w związku z art. 30 par. 3 Kpa strony nie będące osobami fizycznymi /w przedmiotowej sprawie jest nią spółka prawa handlowego/ mogą działać poprzez swoich ustanowionych lub statutowych przedstawicieli. W świetle art. 369 Kh statutowym organem spółki akcyjnej - w rozumieniu art. 30 par. 3 Kpa jest jej zarząd. Jednocześnie uprawnionym do działania w imieniu spółki kapitałowej może być także ustanowiony przez sąd kurator. Wobec nie przystąpienia do sprawy ustanowionego przedstawiciela Spółki organ orzekający uznał za uzasadnione orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, a w szczególności podniosła, iż weryfikacja jej praw mogła nastąpić w postępowaniu wszczętym jej żądaniem, natomiast nie było dopuszczalne orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia. Ponadto skarżąca podniosła, że ustanowiony przez sąd kurator nie podjął niezbędnych czynności, w związku z czym wystąpiła do sądu o ustanowienie nowego kuratora.

W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, a nadto podając, iż skarżąca może mieć roszczenia do samej Spółki jednakże nie ma umocowania do występowania w imieniu tej Spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Przepis art. 157 par. 3 Kpa przewiduje wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w doktrynie utrwalił się pogląd, że takie orzeczenie jest wydawane gdy brak możliwości wszczęcia postępowania ze względów podmiotowych lub przedmiotowych. W niniejszej sprawie właśnie zachodzi przeszkoda do wszczęcia postępowania nieważnościowego ze względów podmiotowych, bowiem z żądaniem stwierdzenia nieważności wystąpił podmiot nie uprawniony. Jak to słusznie bowiem stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżąca nie ma legitymacji prawnej do występowania z powyższym żądaniem.

Nie jest sporne w sprawie, iż mająca w rozumieniu art. 28 Kpa interes prawny w stwierdzeniu nieważności kwestionowanego orzeczenia Spółka Handlowa nadal istnieje, zaś do działania w jej imieniu został umocowany przez sąd kurator. Skarżąca jako następca prawny akcjonariusza spółki może mieć, jak to zasadnie wskazał organ orzekający w sprawie administracyjnej, interes w występowaniu z żądaniami do Spółki, nie może natomiast reprezentować ze skutkiem prawnym interesów tej Spółki przed organem administracji.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Ubocznie należy zauważyć, iż niniejszy wyrok nie stoi na przeszkodzie złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji przez ustanowionego przez sąd kuratora.