Wyrok WSA w Warszawie z 16 kwietnia 2004 r., IV SA 41/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

Rozpoznanie

w dniu 16 kwietnia 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi H. N., S. L., A. L., M. C., C. G., S. B., S. B., S. K., Z. K., T. D., J. D., M. R., S. L., S. B. na postanowienie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu I. Stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] lipca 2002 r., a także postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...], postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] postanowienia Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] II. Zasądzić od Głównego Inspektora Sanitarnego na rzecz H. N., Z. i S. K., T. i J. D., M. R., S. B., S. L., S. i S. B., A. S. L., C. G., M. C. po 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. Wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Gorczycka - Muszyńska Sędziowie NSA Otylia Wierzbicka asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.)
Agnieszka Foks - Skopińska protokolant

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], Główny Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu zażaleń H. N., J. G., A. i S. L., M. C., C. G., S. i S. B., Z. i S. K., J. i T. D., M. R., S. K., S. B., na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] w sprawie uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu - działek położonych w: M., M., W., B., M., M. dla inwestycji polegającej na budowie fragmentów linii energetycznej 110 kV na terenie miasta M. i Gminy M. - utrzymał to postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu tego postanowienia Główny Inspektor Sanitarny podał, iż realizacja inwestycji pozostaje w zgodzie z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego miasta M. i Gminy M., w którym przewiduje się utworzenie tzw. obszaru ograniczonego użytkowania terenu o szerokości 20 m po obu osiach linii. Ponadto istniejąca i projektowana linia wysokiego napięcia spełniają wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 11 sierpnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ochrony przed promieniowaniem szkodliwym dla ludzi i środowiska, dopuszczalnych poziomów promieniowania, jakie mogą występować w środowisku oraz wymagań obowiązujących przy wykonywaniu pomiarów kontrolnych promieniowania (Dz. U. nr 107poz.676). Z analiz dokumentacji oraz z wyników wizji lokalnych wynika, iż istniejąca oraz projektowana linie wysokiego napięcia zbliżają się miejscami do budynków mieszkalnych, jednakże na odległość nie mniejszą niż 9,0 m. Zgodnie z przedstawionymi w raportach obliczeniami i pomiarami wykonanymi przy ekstremalnych parametrach pracy linii, przy dobrej pogodzie, w temperaturze 6-7 stopni Celsjusza w rejonach zabudowy nie wystąpi pole elektryczne o natężeniu przekraczającym 1 kV/m oraz pole magnetyczne o natężeniu przekraczającym 80A/m.

W skardze na powyższe postanowienie skarżąca H. N. podniosła, iż inwestycja winna być zlokalizowana nie w centrum miasta, gdzie przechodzi między innymi przez działkę skarżącej a na jego obrzeżach. W ocenie skarżącej zrealizowanie planowanej inwestycji obniży wartość należącej do niej nieruchomości.

W skardze wniesionej przez A. i S. L., M. C., C. G., S. i S. B., Z. i S. K., J. i T. D., M. R., S. K. i S. B. podniesiono, iż Główny Inspektor Sanitarny w W. nie ustosunkował się do żadnego z zarzutów postawionych przez skarżących w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto skarżący wskazują, iż w wielu miejscach znajdujących się w pobliżu istniejącej i projektowanej linii wysokiego napięcia linia ta przebiega w odległości od zabudowań mniejszej niż wymagana przepisami. Skarżący poddają w wątpliwość twierdzenie Głównego Inspektora Sanitarnego, iż w rejonach zabudowy nie wystąpi pole elektryczne o natężeniu przekraczającym 1 kV/m. Skarga zawiera ponadto zarzut, iż organ II instancji nie wskazał wszystkich nieruchomości, na których linia wysokiego napięcia została już wybudowana a ponadto orzekające w sprawie organy administracji podejmowały rozstrzygnięcia w oparciu o nierzetelną dokumentację.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i może zaskarżony do tego sądu akt uchylić lub stwierdzić jego nieważność z innych przyczyn, niż podane w skardze. Korzystając z tego uprawnienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] lipca 2002 r. z przyczyn, które obowiązany był uwzględnić z urzędu.

Sprawa dotycząca uzgodnienia planowanej budowy odcinka linii energetycznej 110 kV wszczęta została w 1996 r. przed Państwowym Terenowym Inspektorem Sanitarnym w M. - właściwym w tym czasie do wydawania postanowień uzgadniających (art.32 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - Dz. U. Nr 12 poz.49 zpóźn. zm.). Postanowienie tego organu z dnia [...] czerwca 1996 r., pozytywnie uzgadniające inwestycję, zostało uchylone przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego dla województwa [...] w R. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1996 r., a kolejne postanowienie organu I instancji z dnia [...] września 1996 r. zostało wprawdzie przez organ odwoławczy utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] października 1996 r., niemniej oba te orzeczenia zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 listopada 1997 r., sygn. akt SA/Rz 1746/96.

W toku postępowania, prowadzonego dalej w przedmiocie uzgodnienia inwestycji pod względem sanitarnym zmieniona została właściwość organów uprawnionych do uzgadniania inwestycji tego typu. Zgodnie z art.10 ust.2 ustawy o Inspekcji Sanitarnej (taki tytuł nosiła ustawa z dnia 14 marca 1985 r. w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 26 kwietnia 2002 r.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 23 lutego 2000 r., zgodnie z art.14 pkt 2 lit.b ustawy z dnia stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz.U. Nr 12, poz.136 z późn. zm.), jako właściwy do dokonywania uzgodnień w odniesieniu do zadań z zakresu higieny radiacyjnej wskazany został, w miejsce powiatowego inspektora sanitarnego (z dniem 1 stycznia 1999 r. organ ten zastąpił państwowego terenowego inspektora sanitarnego), Wojewódzki Inspektor Sanitarny.

Z tych względów Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] maja 2000 r., po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego wydane w dniu [...] marca 2000 r. stwierdził, że postanowienie to wydane zostało przez organ niewłaściwy i dlatego - uchylił zaskarżone postanowienie. Jednocześnie, działając jako właściwy w sprawie organ I instancji wydał postanowienie o uzgodnieniu budowy omawianej linii 110 kV - pod określonymi warunkami. Zażalenia na to postanowienie, wniesione przez M. J. oraz C. G. do Głównego Inspektora Sanitarnego nie zostały rozpoznane. Organ ten uznał bowiem, że postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jest postanowieniem organu II instancji, na które nie przysługuje zażalenie lecz skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zwrócił zażalenia wraz z aktami sprawy Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w dniu [...] sierpnia 2000 r. wydał kolejne postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, które następnie zostało uchylone przez Głównego Inspektora Sanitarnego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2000 r. i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu. Postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2002 r. zostało utrzymane zaskarżonym postanowieniem Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2002 r.

W wyżej przytoczonych okolicznościach wnosić należało, że postanowienie z dnia [...] sierpnia 2000 r. i wszystkie następne postanowienia wydane w sprawie po tej dacie przez organy I i II instancji - w sposób istotny naruszają prawo. Przede wszystkim należy bowiem stwierdzić, iż bezzasadne było stanowisko Głównego Inspektora Sanitarnego, który uchylił się od rozpoznania zażaleń na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2000 r. mimo, iż w postanowieniu tym jednoznacznie wskazano, że Wojewódzki Inspektor Sanitarny rozpatrując sprawę co do istoty - działa jako organ I instancji, właściwy z mocy pow. przepisu art. 10 ust.2 ustawy o Inspekcji Sanitarnej. Główny Inspektor Sanitarny obowiązany był więc rozpoznać zażalenia na to postanowienie w trybie art.127 w związku z art. 144 k.p.a. W wyniku przeoczenia przez Głównego Inspektora Sanitarnego, że zażalenia dotyczą postanowienia wydanego przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jako organu I instancji zaistniała sytuacja, że w obrocie prawnym pozostało postanowienie z dnia [...] maja 2000 r. i nierozpoznane zażalenia na to postanowienie. W tych warunkach Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie mógł ponownie orzekać w sprawie. Stosownie do art. 110 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. organ, który wydał postanowienie podlegające zaskarżeniu -jest nim związany od chwili jego doręczenia lub ogłoszenia. Oznacza to, że z chwilą należytego ogłoszenia lub doręczenia takiego postanowienia - postanowienie to zyskuje cechy niezmienności w tym znaczeniu, że organ, który je wydał sam nie może go zmienić a tym bardziej orzekać ponownie (chyba, że przepisy k.p.a. wyraźnie to dopuszczają, co jednak nie zachodzi w sprawie niniejszej). Oznacza to także, zgodnie z dyspozycją art. 156§ 1 pkt 3 k.p.a., że postanowienie wydane w sprawie już rozstrzygniętej postanowieniem z dnia [...] maja 2000 r. dotknięte są wadą nieważności. Wadą tą dotknięte są także wszystkie następne orzeczenia wydane w konsekwencji tego postanowienia.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art.l45§l pkt 2, art.152 oraz art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) w związku z art.97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271).