Wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2005 r., IV SA 4347/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 15 lutego 2005 r.

Sprawa

sprawy ze skargi R. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia skargę oddala

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie (WSA, As. WSA Tadeusz Nowak, Bogusław Cieśla (spr.)
Piotr Zawadzki protokolant

Uzasadnienie

7 IV S A 4347/03

Uzasadnienie

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. na podstawie art. 48 Prawa budowlanego nakazał T. i S. L. rozbiórkę ogrodzenia wybudowanego ze sztachet drewnianych na betonowym cokole od strony drogi gminnej w M. na działce nr [...] – bez wymaganego zgłoszenia i działce nr [...] z powodu budowy niezgodnej z warunkami dokonanego zgłoszenia. Obowiązek rozbiórki nałożono z terminem do dnia 31 maja 2000 r.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że przeprowadzona w dniu 1 września 1999 r. wizja lokalna potwierdziła wykonanie betonowego fundamentu pod ogrodzenie o długości 15,6 m od strony drogi. Inwestor twierdził, że na budowę ogrodzenia posiadał zgłoszenie dokonane w Starostwie Powiatowym w G. w dniu [...] sierpnia 1999 r.

Podczas kolejnej wizji w dniu 29 października 1999 r. stwierdzono, że wykonano już sztachety tego ogrodzenia. Organ ustalił, że budowa ogrodzenia na działce nr [...] będącej własnością T. L. została rozpoczęta przed wyznaczonym tym zgłoszeniem terminem rozpoczęcia robót tj. dniem 30 września 1999 r. Inwestor nie zachował 30 dniowego terminu dającego organowi możliwość wniesienia sprzeciwu.

Ponadto ogrodzenie zostało usytuowane na działce posiadającej nr [...] także przy drodze (powstałej z połączenia działek nr ew. [...] i [...]) na którego wybudowanie inwestorzy L. nie dokonali zgłoszenia.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez małżonków L. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.

W uzasadnieniu podniósł, że wskazany przez organ I instancji art. 48 Prawa budowlanego ma zastosowanie wyłącznie do obiektów budowlanych a przedmiotowe ogrodzenie jest zgodnie z art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego urządzeniem budowlanym związanym z obiektem budowlanym.

Odnosząc się do przedmiotu postępowania organ odwoławczy uznał,że dokonane przez inwestora zgłoszenie było nieskuteczne gdyż roboty zostały rozpoczęte przed upływem terminu, w którym organ mógł zgłosić sprzeciw. W ocenie organu odwoławczego ta sytuacja powodowała, że skoro roboty jak ustalono w toku oględzin były rozpoczęte to organ powinien stosować przepisy art. 51 ust 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Natomiast określenie terminu w decyzji rozbiórkowej było niedopuszczalne.

Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył R. Z., który twierdził, że ma tytuł prawny do nieruchomości na których zostało zrealizowane ogrodzenie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 września 2002 r. wydanym w sprawie IV S A 1712/00 uchylił zaskarżaną decyzję.

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że realizowanie obiektu na cudzym gruncie nie stanowi podstawy do podjęcia przez organy administracji działań dla usunięcia skutków samowoli budowlanej jeśli nie występują okoliczności przewidziane w przepisach prawa budowlanego mogące być podstawą wydania decyzji administracyjnej. Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zostało wykazane, że sporne ogrodzenie należy do tych które ściśle związane są z obiektem budowlanym znajdującym się na działce inwertorów, a przeciwnie z materiału sprawy wynikało,że ogrodzenie to miało oddzielać działki gruntu od drogi gminnej i dlatego nie mogło być zaliczone do urządzeń budowlanych.

Ponadto Sąd wskazał, że skoro organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji wydaną na podstawie art. 48 Prawa budowanego, uznając za konieczne przeprowadzenie postępowania opartego o treść art. 51 ust 1 pkt 1 i 2 w/w ustawy to nie było podstaw do wydawania decyzji umarzającej postępowanie przed organem I instancji.

Po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2003 r. rozpatrując ponownie odwołanie małżonków L. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] grudnia 1999 r. nakazującej rozbiórkę ogrodzenia – uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 4 września 2002 r. w przedmiotowej sprawie należało zastosować art. 48 Prawa budowlanego albowiem ogrodzenie objęte nakazem rozbiórki nie jest urządzeniem budowlanym o jakim mowa w art. 3 ust 1 pkt b Prawa budowlanego. Jednakże niedopuszczalne było wyznaczenie przez organ I instancji terminu rozbiórki.

Nadto uznał, że za decyzją kasacyjną przemawia okoliczność, iż w dacie orzekania organu odwoławczego obowiązywały przepisy znowelizowanego Prawa budowlanego, które weszły w życie w dniu 11 lipca 2003 r. i obecnie istnieje możliwość legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia - na podstawie art. 49 b Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem jeżeli budowa obiektu przeprowadzona została bez wymaganego zgłoszenia i zgodna jest z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a zwłaszcza ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów techniczno-budowlanych organ nakłada postanowieniem obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni dokumentów niezbędnych przy dokonywaniu zgłoszenia, projektu zagospodarowania działki i zaświadczenia o zgodności inwestycji z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. Dopiero nie spełnienie tych warunków pozwala na orzeczenie nakazu rozbiórki.

Skargę na tę decyzję złożył R. Z. domagał się orzeczenia nakazu rozbiórki i podniósł, że inwestorzy zagrodzili teren którego jest on w części współwłaścicielem. Według skarżącego wydana decyzja jest niezgodna z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 4 września 2002 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Nakaz rozbiórki dotyczący przedmiotowego ogrodzenia wynikający z decyzji organów był już kontrolowany przez Naczelny Sąd Administracyjny który wyrokiem z dnia 4 września 2002 r. wydanym w sprawie IV S A 1712/00 uchylił decyzję organu II instancji.

Jednocześnie Sąd w uzasadnieniu wyroku wyraził pogląd prawny, z którego wynikało że do przedmiotowego ogrodzenia mają zastosowanie przepisy art. 48 Prawa budowlanego przy czym w zakresie tej części ogrodzenia w stosunku do której dokonano zgłoszenia Sąd uznał, iż nie można traktować go jako samowoli budowlanej skoro organ nie wniósł sprzeciwu.

Ocena prawna wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże nie tylko organ, który ponownie rozpatrywał sprawę ale również Sąd rozpoznający sprawę niniejszą stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Aktualnie przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja organu II instancji wydana w oparciu o przepis art. 138 § 2 kpa – uchylająca decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Swoisty charakter takiej decyzji powoduje, że sąd dokonać musi kontroli jej legalności w aspekcie wystąpienia przesłanek określonych w art. 138 § 2 kpa.

W ocenie sądu decyzja organu odwoławczego nie narusza prawa a zwłaszcza powołanego wyżej przepisu.

Organ orzekający wydając decyzję kasacyjną dokonał oceny zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego w aspekcie wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego i uznał postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji za niewystarczające. Organ odwoławczy wskazał w jakim kierunku postępowanie dowodowe powinno być przeprowadzone (uzupełnione).

Sąd podziela pogląd, że w związku ze zmianą przepisów Prawa budowlanego zakres koniecznego uzupełnienia postępowania dowodowego odpowiada pojęciu "znacznej części" w rozumieniu art. 138 § 2 kpa.

Zmiana przepisów prawa materialnego związana z wejściem w życie w dniu 11 lipca 2003 r. znowelizowanego Prawa budowlanego (ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw -. Dz. U. Nr 80, poz. 718) po uchyleniu decyzji drugiej instancji wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zobowiązywała organ odwoławczy do uwzględnienia nowego stanu prawnego.

Właśnie ta okoliczność dawała uprawnienie do skorzystania przez organ odwoławczy z decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 k.p.a.) skoro zachodziła konieczność usunięcia istotnych braków w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, które zaistniały wobec możliwości wynikających z art. 49 b ust 2 znowelizowanej ustawy prawo budowlane.

W tej sytuacji zarzuty skargi nie mogły odnieść zamierzonego skutku albowiem decyzja kasacyjna nie stanowi o merytorycznym zakończeniu sprawy które nastąpi przed organem pierwszej instancji. Natomiast organ ten musi mieć na uwadze stanowisko skarżącego oraz podnoszone przez niego zarzuty tym bardziej że art. 49 b ust 2 znowelizowanego Prawa budowlanego w zakresie swojej regulacji, będzie miał znaczenie dla ochrony interesów skarżącego.

Skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu to Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.