Wyrok WSA w Warszawie z 28 kwietnia 2004 r., IV SA 438/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

Rozpoznanie

w dniu 28 kwietnia 2004r.

Sprawa

sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję I. zasądza od Ministra Zdrowia na rzecz A. G. 210 zł. (dwieście dziesięć zł.) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skład

Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska przewodniczący
Sędzia NSA Teresa Kobylecka przewodniczący, sprawozdawca
asesor WSA Jakub Linkowski przewodniczący
Danuta Gorzelak-Maciak protokolant

Uzasadnienie

Pismem z dnia 25 października 2001 r., skierowanym do Wojewody [...] A. G., zastąpiony przez pełnomocnika adw. A. D. wnosił "o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej Prezydium P.R.N. w S. z dnia [...].01.1951 r. bez Nr - o upaństwowieniu apteki mgr W. G., położonej w S. przy ul. [...]", powołując się na Ogłoszenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. - Wydział Zdrowia Nr Zdr. [...], dokonane w Dzienniku Urzędowym W.R.N. w Z. Nr [...], poz. [...] z dnia [...].XI.1951 r. Podniósł, że mimo starań nie udało się ustalić, czy w sprawie zastosowano procedurę przewidzianą prawem w zakresie przejmowania aptek na własność Państwa. Wskazana w ogłoszeniu data przejęcia apteki - 9.01.1951 r. jest dniem wydania decyzji, która pozostaje w sprzeczności z ówcześnie obowiązującym prawem, wydana została bez istniejącej wówczas podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, że ponieważ organem właściwym "w całości tej sprawy" było Prezydium P.R.N. w S. - właściwym organem do stwierdzenia nieważności jest Wojewoda [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...].01.1951 r., stwierdzając, że brak jest decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. i brak jest po stronie tego organu właściwości do załatwienia sprawy. Podniósł także przypuszczalne wywołanie przez wydaną w 1951 r. decyzję (orzeczenie) nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 kpa) oraz okoliczność, że na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 1, poz. 1 ze zm.) orzeczenie w tego rodzaju sprawach podejmował Minister Zdrowia.

Rozpoznając odwołanie A. G. od powyższej decyzji Minister Zdrowia uchylił na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na treść art. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 1, poz. 1 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 kwietnia 1951 r. w sprawie zasad i trybu postępowania w zakresie przejmowania aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 23, poz. 182) przedstawił tryb przejmowania aptek na własność Państwa, konkludując, że ponieważ orzeczenie o przejęciu apteki na własność Państwa ogłoszone w Monitorze Polskim wydawał Minister Zdrowia, to ówczesne Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Z. (którego następcą prawnym jest obecnie Wojewoda [...]) nie było władne do wydania żadnego orzeczenie administracyjnego (ani incydentalnego ani końcowego) w zakresie przejęcia apteki na własność Państwa. Niezależnie od oceny charakteru prawnego ogłoszenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] listopada 1951 r. (Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w Z. Nr [...], poz. [...]) jedynym organem uprawnionym do rozpoznania wniosku złożonego w trybie art. 156-158 kpa był Minister Zdrowia, a nie Wojewoda [...], co skutkuje umorzeniem postępowania I instancji.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższa decyzję wniósł A. G., wnosząc ojej uchylenie i stwierdzenie, że przejęcie majątku skarżącego na rzecz Państwa nastąpiło niezgodnie z prawem i uchylenie tego aktu względnie stwierdzenie nieważności. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Prezydium P.R.N. "zamienił się rolami z Ministerstwem Zdrowia i przed wykonaniem całości dalszej procedury prawnej upaństwowił aptekę 9.01.1951 r., co było bezprawne" Ogłoszenie w Dzienniku Urzędowy, posługując się formąjednoznacznego stwierdzenia faktu dokonanego tj. upaństwowienia tej apteki dnia 9.01.1951 r., opublikował to dopiero w listopadzie 1951 r., gdy już faktycznie apteka była w rękach Państwa. Jedynym dokumentem, jaki został dostarczony ojcu wnioskodawcy było pismo Centrali Aptek Społecznych o mianowaniu go kierownikiem upaństwowionej apteki. Te wszystkie sprzeczności i bezprawia potwierdzają, zdaniem skarżącego dowolność stosowania i wykonywania prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z inny powodów, niż przytoczone w jej uzasadnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja organu odwoławczego uchylająca zaskarżoną decyzję i umarzająca postępowanie w I instancji, podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 kpa. W ocenie Sądu decyzja ta zapadła z naruszeniem tegoż przepisu kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ odwoławczy uprawniony jest do wydawania decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Przewidziany w tym przepisie wyjątek od zasady związania organu odwoławczego obowiązkiem rozstrzygnięcia sprawy co do istoty należy interpretować ściśle. Jedyną podstawą do umorzenia postępowania pierwszej instancji w omawianej sytuacji jest stwierdzenie jego bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 kpa. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie ma podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania prowadzonego przed rozstrzygającym w sprawie organem pierwszej instancji. Przykładem uzasadniającym takie rozstrzygnięcie jest naruszenie przepisów o właściwości.

W sprawie niniejszej jednak organ odwoławczy nie wykazał istnienia podstaw do wydania rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Wadliwe było bowiem przyjęcie przez Ministra Zdrowia zaistnienia stanu faktycznego, jaki powinien był powstać, gdyby organy postępowały zgodnie z przepisami powołanej ustawy z dnia 8 stycznia 1951 r. o przejęciu aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 1, poz. 1 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 16 kwietnia 1951 r. w sprawie zasad i trybu postępowania w zakresie przejmowania aptek na własność Państwa (Dz. U. Nr 23, poz. 182). Zgodnie z nimi orzeczenie o przejściu apteki na własność Państwa podejmował Minister Zdrowia (art. 2 cyt. ustawy i § 7 cyt. rozporządzenia), zatem rozpoznanie wniosku o stwierdzenie jego nieważności należało również do właściwości Ministra Zdrowia (art. 157 § 1 kpa).

Jednak w niniejszym postępowaniu administracyjnym wniosek z dnia 25.X.2001 r., skierowany do Wojewody (następcy prawnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej) o stwierdzenie nieważności dotyczył decyzji Prezydium P.R.N. w S. z dnia [...].01.1951 r. o upaństwowieniu apteki mgr W. G. i on wytyczał ramy tego postępowania. Wniosek tak sprecyzowany został również poparty przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Należało zatem rozważyć i poddać ocenie możliwość wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tak określonego aktu prawnego. W aktach sprawy brak jest orzeczenia Ministra Zdrowia o przejęciu przedmiotowej apteki na własność Państwa w trybie powołanych przez Ministra Zdrowia przepisów.

Organ odwoławczy nie odniósł się także do podniesionej przez organ I instancji okoliczności, że "brak" jest orzeczenia, którego nieważności domaga się skarżący, stwierdzając jedynie, że niezależnie od oceny charakteru prawnego ogłoszenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] listopada 1951 r. (Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w Z. Nr [...], poz. [...]) jedynym organem uprawnionym do rozpoznania wniosku złożonego w trybie art. 156-158 kpa był Minister Zdrowia, a nie Wojewoda [...].

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że niezależnie od tego, czy Powiatowa Rada Narodowa była organem właściwym do wydania orzeczenia, o którym mowa we wniosku skarżącego, organ odwoławczy nie mógł umorzyć postępowania w I instancji, nie badając, czy w istocie przesłanki bezprzedmiotowości niniejszego postępowania występują. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Uchybienie to, mające istotny wpływ na wynik postępowania powoduje, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie może się ostać i na podstawie art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 205 § 2 cyt. ustawy w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.