Uzasadnienie
7/IV SA 4599/03
[...] Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2003 nr [...], po rozpatrzeniu odwołania I. i D. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2001r. Nakazującej I. i D. K. rozbiórkę budynku administracyjnego o wym. 5,40m x 11,05m wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w miejscowości [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, iż organ I instancji w toku oględzin przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2000r. ustalił, iż na działce nr [...] położnej w [...] znajduje się przedmiotowy budynek zrealizowany, według oświadczenia inwestora, w kwietniu 1995r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W trakcie postępowania wyjaśniającego inwestor oświadczył, iż obiekt powstał w 1994r. natomiast w 1995r. były prowadzone tylko prace wykończeniowe. Organ I instancji uznał, iż przedmiotowy budynek powstał pod rządami prawa budowlanego z 1974r. i ustalił, iż z obowiązującego na dzień rozstrzygania sprawy planu zagospodarowania przestrzennego gminy wynika, iż przedmiotowa działka położona jest na terenie oznaczonym symbolem [...] i stanowi teren lasu a ponadto położona jest w strefie uciążliwości od drogi krajowej nr [...], tak, więc ustalenia planu nie dopuszczają zabudowy na tej działce. Mając to na uwadze powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w trybie art.37 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania podniesiono, iż w toku oględzin inwestor podał dokładną datę wybudowania obiektu, tj. kwiecień 1995r.i do protokołu oględzin nie wniósł żadnych uwag. Materiały do aktualizacji obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego nie mają mocy prawnej i nie mogą być przez organy uwzględniane jako podstawa prawna przy wydawaniu decyzji. W tej sytuacji istniały przesłanki do rozstrzygnięcia sprawy w trybie art.37 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego, I. i D. małżonkowie [...] wnieśli o jej uchylenie zarzucając naruszenie art.103 ustawy Prawo budowlane z 1994r.oraz art.107 kpa oraz art.9 i 10 kpa.
Skarżący zarzucili, iż organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły, kiedy faktycznie została zakończona budowa spornego obiektu, a w szczególności w kontekście oświadczeń inwestora, że prace budowlane przy tym obiekcie kontynuowane były w 1995r. Ponadto zarzucili, iż organy nie wyjaśniły, na jakiej podstawie uznano, iż przedmiotowy budynek jest obiektem budowlanym a nie tymczasowym obiektem budowlanym, co w ocenie skarżących wpływa na możliwość stosowania przepisów dotyczących rozbiórki, ponieważ do obiektów tymczasowych nie mają one zastosowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko reprezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodał, iż swoje rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na przepisach prawa budowlanego z 1974r., bo zgodnie z oświadczeniem inwestora obiekt zrealizowano w 1994r. Gdyby swoje rozstrzygnięcie organ oparł na przepisach prawa budowlanego z 1994r. skutek byłby taki sam, bowiem w sprawie miałby zastosowanie, art.48 obligujący organ do orzeczenia nakazu rozbiórki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Jak wynika z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r./ Dz. U. z 2003r., nr 207, poz.2016 ze zm./ przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed 1 stycznia 1995r., lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe tj. przepisy poprzednio obowiązującego Prawa budowlanego z 1974 r., umożliwiające legalizację obiektu po wykluczeniu przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy - sprzeczność z planem oraz niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia).
Obowiązkiem organów administracji państwowej jest, zatem w przypadku samowoli budowlanej, a taka miała miejsce w niniejszej sprawie, jednoznaczne wyjaśnienie, kiedy obiekt został wzniesiony.
W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy tej istotnej kwestii nie wyjaśniły naruszając tym samym przepisy art.7 i art.77 kpa i dlatego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą pozostać w obrocie prawnym.
Nie wiadomo, bowiem, czy w sprawie zastosowane zostały właściwe przepisy, czy były podstawy do zastosowania normy art. 48 cytowanej ustawy Prawo budowlane z 1994 r., który obecnie także dopuszcza legalizację obiektu budowlanego przy spełnieniu określonych warunków/, czy też w sprawie winny być zastosowane przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.
Organ I instancji twierdząc, że budynek wzniesiono przed 1 stycznia 1995r. powołuje się na oświadczenie inwestora, z którego wynika, że obiekt powstał w 1994r., natomiast w 1995r. prowadzone były ostatnie prace wykończeniowe. Natomiast organ odwoławczy popada w sprzeczność utrzymując w mocy decyzję organu I instancji orzekającej rozbiórkę na podstawie art. 37 ust.1 pkt.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. ustalając w uzasadnieniu swojej decyzji, iż inwestor w toku kontroli nieruchomości wskazał dokładną datę wybudowania obiektu tj. kwiecień 1995r. Przy tak niejasnych twierdzeniach sprawcy samowoli budowlanej, należało przeprowadzić postępowanie dowodowe np. z zawnioskowanych przez skarżących świadków na okoliczność, kiedy obiekt został wybudowany, jaki charakter miały prace prowadzone przy obiekcie po 1 stycznia 1995r. Przy czym jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 października 1996r. /OSP 1997/12/224/ przez pojęcie obiektu, którego budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., należy rozumieć zarówno obiekt całkowicie wykończony, jak i obiekt nieukończony lub jego część wybudowaną pod rządem prawa budowlanego z 1974 r., przy którym, po wejściu w życie prawa budowlanego z 1994 r., żadnych robót wymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia nie prowadzono.
Niezależnie od tego podnieść trzeba, iż powiatowy inspektor nadzoru budowlanego najpierw zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na możliwość zastosowania art.49 ustawy Prawo budowlane z 1994r. /w brzmieniu sprzed dnia 11 lipca 2003r/, a następnie nie podejmując postępowania rozstrzygnął sprawę naruszając tym samym art.97 par.2 i art.102 kpa.
Na marginesie stwierdzić należy, iż wbrew twierdzeniom skargi wybudowanie obiektów tymczasowych nie jest zwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, chyba, że chodzi o wzniesienie tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994r., ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu; zwolnienie to nie dotyczy obiektów, które mogą znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska.
Biorąc powyższe pod uwagę skoro sprawa dla prawidłowego rozstrzygnięcia wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 par.1 ust.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz.1270/ w zw. z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz.1271, nr 240, poz. 2052; z 2003r. nr 124, poz.1153/ orzekł jak w wyroku. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym wstrzymano wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.