Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 12 września 2002 r. T. G. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że przejęcie na własność Państwa majątku "S.", gmina J., nastąpiło z naruszeniem dekretu z 6 czerwca 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1954 r. Nr 3, poz, 13), bowiem majątek ten nie podpadał pod działanie tego dekretu. We wniosku tym zawarł również żądanie wydania w trybie art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 114, poz. 741) decyzji o zwrocie właścicielowi nieruchomości należących do tego majątku, jako niezagospodarowanych zgodnie z celem wywłaszczenia.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., po rozpatrzeniu wniosku T. G. co do żądania stwierdzenia, że majątek "S." nie podpadał po działanie reformy rolnej, na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w postępowaniu o stwierdzenie, że "resztówka" nie podpadała pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa przysługuje poprzedniemu właścicielowi lub następcom prawnym poprzedniego właściciela. Z protokołu przejęcia majątku "S." w skład którego wchodził m.in. dom mieszkalny wraz z użytkami rolnymi i nieużytkami o ogólnym obszarze ok. 52 ha, wynika, że w dniu jego przejmowania na Skarb Państwa stanowił własność A. G.. T.G., pomimo wezwań, nie przedłożył dokumentu potwierdzającego, że był właścicielem majtku "S." - tzw. "resztówki" ani dokumentu stwierdzającego, iż właścicielem tego majątku był jego ojciec D. G.. Nie przedłożył też postanowienia sądu o nabyciu praw spadkowych po ojcu. Wobec nie udokumentowania tytułu własności do tej nieruchomości uznano, że T. G. nie ma przymiotu strony wynikającego z interesu prawnego, a tym samym nie posiada legitymacji procesowej do domagania się stwierdzenia, że majątek ten nie podpadał pod działanie ww. dekretu. Z tych leż przyczyn postępowanie umorzono.
W odwołaniu od tej decyzji T. G. podniósł, że protokół, na który powołał sie organ pierwszej instancji nie może stanowić dowodu w sprawie z uwagi na brak na nim daty, pieczęci oraz podpisów, a także brak danych jakie składniki majątku zostały przejęte na własność Państwa. Poza tym wyjaśnił, że A. G. był właścicielem dóbr we wsiach M., W. oraz użytków w S., nie będących przedmiotem sporu. Nadto, A. G. administrował częścią majątku w S. tzw. "resztówką" stanowiącą własność ówcześnie małoletniego T. G., która otrzymał po ojcu D. G., zmarłym w dniu 29 czerwca 1931 r. Wypisu z Ksiąg Wieczystych nie może przedłożyć, ponieważ w czasie wojny uległy spaleniu. W ocenie skarżącego, organ nie miał podstaw do kwestionowania jego tytułu własności, a tym samym uznania, że nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu, ponieważ w aktach Sądu Grodzkiego w J. figuruje jako jego właściciel. Zarzucił, że organ nie wziął pod uwagę tego dowodu, jak też nie uwzględnił oświadczeń świadków potwierdzających, iż był właścicielem tego majątku. Z tych względów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uznawanie, że majątek -. "resztówka'' w S. nie podpadał pod reformę rolną.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja z dnia [...] października 2003 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgromadzony materiał dowody wskazuje, że na cele reformy rolnej przejęto nieruchomości ziemskie: " S." o ogólnej pow. 52 ha, " Z." o pow. 142,24 ha i " M.'1 o pow. 128 ha od A. G.. Natomiast z materiału dowodowego nie wynika, że T. G. był właścicielem, bądź współwłaścicielem nieruchomości ziemskiej w S.. Skoro wnioskodawca żądając zwrotu nieruchomości nie udokumentował do niej swoich praw, to postępowanie z tych przyczyn staje się bezprzedmiotowe. Wobec tego decyzja Wojewody [...] umarzająca postępowanie z wniosku T. G. jest prawidłowa.
W skardze na powyższy decyzję T. G. powtórzył zarzuty odwołania, a przede wszystkim zarzut,iż organ odwoławczy nie wziął pod uwagę Uchwały Sądu Grodzkiego w J., wskazującej, iż właścicielami nieruchomości ziemskiej w S. był nie tylko A. G. ale też małoletni wówczas T. G..
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, należy stwierdzić, że przepis art. 105 kpa stanowi podstawę prawną wydania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego, o ile zaistnieją przesłanki określone w § 1, bądź w § 2.
Przede wszystkim celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji administracyjnej rozstrzygającej ją co do istoty. Jeżeli jednak ten cel nie może być osiągnięty z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wtedy, gdy brak jest któregoś z elementów stosunku prawnego, co powoduje lego rodzaju skutek, że nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyny podmiotowe wiążą się z pojęciem strony z art. 28 kpa, co oznacza, że pierwszą czynnością organu administracyjnego wino być zbadanie czy występujący z żądaniem podmiot ma oparty na prawic interes do występowania w określonym żądaniem.
W postępowaniu o stwierdzenie, że majątek ziemski nic podpadał pod działanie przepisów dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września l°99r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm,), jak trafnie podniósł organ pierwszej instancji, przymiot strony przysługuje byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercy (spadkobiercom). Oznacza to, że podmiot, klóry nie może wykazać się tytułem prawnym do terenu, nie ma legitymacji do występowania z wnioskiem w tej sprawie. W takim przypadku organ administracji umarza postępowanie w trybie art. 105 § 1, ponieważ dalsze jego prowadzenie jest bezprzedmiotowe.
Niemniej jednak trzeba podnieść, iż umorzenie postępowania z przyczyny podmiotowej jest możliwe tylko wtedy, gdy z samej treści wniosku podmiotu wynika wprost oczywisty brak po jego stronie interesu prawnego. Natomiast, jeżeli podmiot żądający rozpatrzenia sprawy wskazuje, na czym polega jego interes prawny, to odmowa przyznania mu przymiotu strony może nastąpić dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.
W rozpatrywanej sprawie w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego zgromadzono materiał dowody dotyczący przejętego na własność Państwa majątku ziemskiego "S." w skład, którego wchodziła tzw. "resztówka". Ustalono, że został on przejęty od A. G. - stryja T. G.. Jednakże, organy administracyjne dokonując analizy zebranego materiału dowodowego całkowicie pominęły i nie wzięły pod rozwagę znajdującego się w aktach " Zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w R. z dnia [...] października 1946 r." oraz "Uchwały Sądu Grodzkiego w J. z dnia [...] października 1946 r. ([...])," z których wynika, że przejęta na cele reformy rolnej nieruchomość ziemska "S." składająca się z 4 kompleksów gruntów, stanowiła własność A. G., małoletniego T. G. i ewentualnie dalszych osób nieznanych z nazwiska i miejsca pobytu. Nieuwzględnienie tych istotnych dowodów, w oparciu o które skarżący wywodzi prawo własności do części majątku "S." tzw. "resztówki", a tym samym przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, stanowi o naruszeniu art.7, art. 77 § 1 i art, 80 kpa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Pominięcie przez organ administracji wskazanych dowodów może nasuwać wątpliwości co do trafności oceny innych dowodów, a w konsekwencji co do prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia.
Poza tym należy zauważyć, że z treści tych dokumentów wynika, że majątek "S." był współwłasnością kilku osób, a to oznacza, iż obowiązkiem organów administracyjnych było ustalenie wszystkich stron postępowania, spadkobierców byłych właścicieli tego majątku spadkobierców, zapewnienia im udziału w tym postępowaniu. Ponadto, ujawnienie spadkobierców byłych współwłaściciel i majątku mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia prawa własności skarżącego do tzw. "resztówki", mającej stanowić części majątku "S."
W tym stanie rzeczy należy uznać, że organy obu instancji przedwcześnie przyjęty, że skarżący nie ma przymiotu strony, przez to, że nie zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także nie ustaliły wszystkich stron postępowania. Zatem nie zachodziły podstawy do przyjęcia, że została spełniona przesłanka podmiotowa do umorzenia w trybie art. 105 § 1 kpa.
Ponadto należy podnieść, że w zaskarżonej decyzji istnieje rozbieżność między sentencją, w której podano, że przedmiotem postępowania było stwierdzenie, że majątek ziemski tzw. "resztówka", położony w S., nie podpadał pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a treścią uzasadnienia, w którym natomiast podano, że przedmiotem postępowania był wniosek skarżącego o zwrot tej nieruchomości.
Mając na względzie ujawnione naruszenia prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270).