Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2002 r. po rozpoznaniu wniosku J. i E. małżonków S. z dnia [...] czerwca 2002 r. na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na wykonanie robót budowlanych obejmujących pogłębienie piwnicy w budynku mieszkalnym H. i M. M. usytuowanym w Ł. przy [...].
W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie była wydawana decyzja administracyjna zezwalająca na prowadzenie robót budowlanych. Inwestorzy dokonali bowiem w dniu 30 listopada 1999 r. zgłoszenia planowanych w piwnicy robót a Prezydent [...] poinformował małżonków M., że zgłoszenie to przyjęte zostało bez sprzeciwu. Organ uznał że skoro rozstrzygniecie nie miało charakteru decyzji to tym samym brak jest możliwości jego wzruszenia w trybie nadzwyczajnym — nieważnościowym.
Odwołanie od tej decyzji do organu II instancji złożyli małżonkowie S. Podnieśli w nim, że roboty budowlane małżonków M. prowadzone w piwnicy to ich zdaniem samowola budowlana, domagali się wydania decyzji o przywróceniu obiektu do stanu pierwotnego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji podniósł, że w sprawie robót budowlanych polegających na pogłębieniu pomieszczenia piwnicznego nie było wydawane pozwolenie na budowę tylko zgłoszenie. Dlatego słusznie organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli małżonkowie S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Argumentując skargę podnieśli, że pogłębienie piwnicy przez małżonków M. było samowolą budowlaną. Konsekwencją tej samowoli powinno być nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego, tymczasem organy nie dotykają w zaskarżonych decyzjach tej podstawowej dla sprawy kwestii.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie ale z innych przyczyn niż wskazane w jej motywach. Przede wszystkim należy zauważyć, że postępowanie o stwierdzenie nieważności prowadzone było przez organ wskutek pisma inicjującego - " skargi " z dnia 26 czerwca 2002 r. małżonków S. skierowanego do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. W piśmie tym skarżący przedstawili własną ocenę działań małżonków M. związaną z pogłębieniem piwnicy, twierdząc że jest to samowola budowlana i domagając się nakazania przywrócenia stanu pierwotnego. Jednocześnie podnosili dotychczasowe nieprawidłowe ich zdaniem działania organów nadzoru budowlanego jakie miały w tej sprawie miejsce. Zarzucili w szczególności brak wydania przez te organy decyzji w trybie art. 51 prawa budowlanego.
Swoje żądania powtórzyli w pismach z dnia 17 i 20 sierpnia 2002 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 10 października 2002 r. poinformował małżonków S., że ich skarga nie może być skutecznym żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej albowiem takiej decyzji w sprawie pozwolenia na prowadzenie robót pogłębienia piwnic nie było. Jednocześnie poinformował o przekazaniu wniosku do Wojewody [...] jako właściwego w sprawie o stwierdzenie nieważności. Po przekazaniu pisma Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2002 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Należy podkreślić, że analiza treści pism małżonków S. z dnia 26 czerwca 2002 r. oraz z dnia 17 i 29 sierpnia 2002 r. nie dawała organom podstaw do uznania. że domagają się oni wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności. Istotnie ich treść była niejednoznaczna a żądania słabo skonkretyzowane. Tym niemniej na organie spoczywał obowiązek ustalenia rzeczywistej woli strony. Jak wspomniano wola ta nie wynikała w sposób jednoznaczny z treści pism. Ich charakter był bardziej interwencyjny (rodzaj skargi na działalność organów nadzoru budowlanego podejmujących czynności w tej sprawie) niźli zawierający konkretne żądania. Dlatego trzeba przypomnieć,że w razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, które wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem rozpoznania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania.
Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego czego dotyczy wniosek — obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27.07.2001 r. w sprawie IV S A 1091/99 LEX 78924).
W sprawie niniejszej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego a także organ I instancji po przekazaniu mu pisma według właściwości, w oderwaniu od treści pism małżonków S. potraktowali je jako wnioski o stwierdzenie nieważności. Organy administracji nie podjęły działań, które umożliwiłyby jednoznaczne ustalenie żądania strony. Przyjęły tryb załatwienia sprawy z góry skazany, jeśli uwzględnić interes skarżących na niepowodzenie (niewątpliwy braku decyzji o której mowa w zaskarżonych decyzjach). W tej sytuacji przyjęty tryb postępowania uznać należy za nieprawidłowy a wydane w takim postępowaniu decyzje za niezgodne z prawem.
Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 9, 77 § 1 kpa mającym wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji
Ponadto na podstawie art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt II i III wyroku.