Uzasadnienie
7 /IV S A 5253/02
Uzasadnienie
S.K. w dniu 5 maja 2000 r. wniosła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności następujących decyzji administracyjnych wydanych przez Prezydenta [...]:
- - z dnia [...] grudnia 1996 r. nakazującej rozbiórkę nadbudowanych części budynku i innych obiektów następnie zmienioną przez Wojewodę [...] dnia [...] lutego 1997 r.
- - z dnia [...] kwietnia 1997 r. nakazującej rozbiórkę nadbudowanych elementów budowlanych następnie utrzymaną w mocy przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1997 r.
- - z dnia [...] maja 1997 r. nakazującą wykonanie odprowadzenia wód opadowych na własną działkę następnie zmienioną przez Wojewodę [...] dnia [...] lipca 1997r.
Jak wynikało z uzasadnienia wniosku przedmiotowymi decyzjami nakazano wnioskodawczyni rozbiórkę określonych części nadbudowy budynku oraz wykonanie odprowadzenia wody. Tymczasem wedle twierdzeń S.K. wskutek realizacji tej nadbudowy nastąpiło trwałe połączenie elementów wskazanych do rozbiórki i legalnie pobudowanych – istniejących wcześniej.W tej sytuacji zdaniem skarżącej powinny być wydane nie nakazy rozbiórki ale decyzje w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Wniosek o stwierdzenie nieważności uzasadniała faktem niewykonalności decyzji,która istniała już w momencie ich wydawania i istnieć będzie cały czas. Według skarżącej wykonanie nakazu rozbiórki skutkowałoby zawaleniem się legalnie pobudowanej części budynku mieszkalnego.
Zatem rozbiórka doprowadziłaby do zaistnienia katastrofy budowlanej. Na uzasadnienie tej tezy załączyła do wniosku o stwierdzenie nieważności ekspertyzę budowlaną rzeczoznawców z Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa.
Po rozpatrzeniu wniosku S.K. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r. wydaną na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
- - decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1996 r.
- - decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1997 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r.
- - decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1997 r. zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 1997 r.
Powyższa decyzja po rozpatrzeniu odwołania w trybie art. 127 § 3 kpa została utrzymana w mocy przez ten sam organ decyzją z dnia [...] lipca 2000 r.
Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła S.K.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2002 r. w sprawie IV S A 1988/00 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionych decyzji.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania nieważnościowego na tej podstawie,że będące przedmiotem postępowania decyzje były już kontrolowane przez Naczelny Sąd Administracyjny wskutek rozpoznawania skarg. Odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie może bowiem opierać się na merytorycznych argumentach braku przesłanek z art. 156 § 1 kpa.Te przesłanki organ bada dopiero w następnej fazie postępowania już po jego wszczęciu. Sad uznał, że organ nadzorczy powinien w tej sprawie wszcząć postępowanie skoro pochodzi od uprawnionego podmiotu a następnie dokonać oceny istnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa z uwzględnieniem związania oceną prawną wyrażoną w wyrokach NSA w ramach rozstrzygnięcia sądowego.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał [...] września 2002 r. na podstawie art. 157 § 2 oraz 158 § 1 kpa decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. dotyczącej rozbiórki samowolnie zrealizowanej części obiektu budowlanego stanowiącego rozbudowę łączącą istniejący budynek mieszkalny i zaplecze pawilonu handlowego z budynkiem gospodarczym w jeden obiekt zespolony.
W uzasadnieniu stwierdzono, że kwestionowane decyzje badane były w toku postępowania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który potwierdził ich zgodność z prawem.Wyrokiem z dnia 29 stycznia 1998 r. NSA Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku w sprawie SA Bk 387/97 oddalił skargę S. K. na decyzję rozbiórkową z dnia [...] lutego 1997 r.
W tej sytuacji zdaniem organu wykazane zostało bezspornie że kwestionowane decyzje nie są dotknięte wadami nieważności natomiast argumentacja wskazana we wniosku nie stanowi o istnieniu przesłanki nieważności tych decyzji.
Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła,że w sprawie nie może być mowy o związaniu orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle art. 30 ustawy o NSA bowiem związanie to dotyczy tej samej sprawy pod względem przedmiotowym i podmiotowym. Natomiast aktualnie żądania skarżącej są inne niż były w sprawach rozpoznawanych przez Sąd.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 127 § 3 kpa decyzją z dnia [...] lutego 2002 r.
- - nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2002 r.
W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał,że orzeczenia NSA sprowadzają się do badania zaskarżonych decyzji z prawem i skoro sąd oddalił skargę to potwierdził tym samym zgodność z prawem zaskarżonej decyzji a zatem związanie treścią art. 30 ustawy o NSA miało w tym postępowaniu miejsce.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. K. podniosła,że organ niewłaściwie powołał się na art. 30 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym bowiem związanie organu wyrokiem dotyczy tej samej sprawy natomiast żądanie w tej sprawie było inne niż w sprawach dotyczących rozbiórki. Nadto skarga zarzuca brak ustosunkowania się organu do przesłanki nieważności wskazanej we wniosku - to jest niewykonalności decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Skarga nie jest zasadna. Podstawowym zagadnieniem w sprawie jest kwestia związania organu administracji wyrokiem Sądu oddalającym skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę. Organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. zmieniającej decyzję rozbiórkową organu I instancji powołując się na związanie określone w art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. – przepis obowiązujący w dacie wydawania decyzji, obecnie zastąpiony przez art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skarga zarzuca brak takiego związania w sprawie a co za tym idzie niemożność powoływania się na tę okoliczność jako podstawę odmowy stwierdzenia nieważności.
Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o jakiej mowa w powołanym przepisie, dotyczyć może zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, a także w razie wzruszenia wyroku w drodze rewizji nadzwyczajnej.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę na decyzję organu odwoławczego zmieniającą decyzję o nakazie rozbiórki wyraził w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 stycznia 1998 r. S A /Bk 387/97 następujący pogląd prawny: ".... skarżąca popełniła samowolę budowlaną ponieważ wykonała roboty budowlane wykraczające poza zakres pozwolenia budowlanego,.....w świetle powyższych rozważań Sąd stwierdził,że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem....". Nadto wypowiedział się co do prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepis art. 48 Prawa budowlanego
Stanowisko Sądu oceniające przedmiotową decyzję rozbiórkową jest jasne i zrozumiałe. Sąd uznał,że decyzja jest zgodna z prawem a zastosowany przepis prawa materialnego jest prawidłowy. Ocena zgodności z prawem zawiera w sobie element stwierdzenia braku wad prawnych kontrolowanej decyzji w tym zwłaszcza wad kwalifikowanych, które Sąd uwzględnia zawsze bez względu na zarzuty skargi.
Nie jest zasadne twierdzenie skarżącej jakoby sprawa rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu o sygnaturze
S A /Bk 387/97 była inną sprawą (w rozumieniu art. 30 ustawy o NSA) niż o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. Obie sprawy dotyczą bowiem kontrolowania tej samej decyzji w takim samym stanie faktycznym. Przy czym postępowanie nieważnościowe koncentruje się jedynie na badaniu istnienia wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 1999 r. w sprawie II S A 1926/98 LEX nr 46258 stwierdził,że " użyty w kontekście art. 30 ustawy o NSA zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej (art. 16 ustawy o NSA), która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej (art. 20 ustawy o NSA). Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualne określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego."
Także w świetle tego orzeczenia nie sposób uznać, że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę jest inną sprawą niż sprawa wcześniej rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku skargi na decyzję rozbiórkową. Obie bowiem dotyczą tego samego zagadnienia – zgodności zaskarżonej decyzji z prawem.
Przepis art. 30 ustawy o NSA miał charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogli pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Dlatego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa a zarzuty skargi bezzasadne.
Z przyczyn wyżej wskazanych na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Sąd skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.