Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2002r. odmówił wszczęcia postępowania na wniosek W. i A. P. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni Mieszkaniowej "C." pozwolenia na budowę parkingów osiedlowych na 89 miejsc wraz z przełożeniem kabla przy ulicy Os. D. przy blokach [...], dz.] rejon [...]. Organ wskazał, iż wnioskujący W. i A. P. są członkami Spółdzielni Mieszkaniowej, w związku z czym nie mogą być stronami postępowania w sprawie wydania ww. decyzji.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] złożyli W. i A. P. Wnieśli o uchylenie decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania. Wskazali iż parking zbudowany przed blokiem nr [...] jest uciążliwy dla mieszkańców. Swoje prawa strony wywodzą z tego, iż od początku byli przez organy traktowani jako strony postępowania. Również Naczelny Sąd Administracyjny przysyłał im zawiadomienia o terminach rozpraw.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2002r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ podkreślił, iż w ustalonym orzecznictwie NSA dominuje pogląd iż członkowie spółdzielni, niezależnie od charakteru przysługującego im prawa do lokalu spółdzielczego nie są stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę na gruncie stanowiącym własność spółdzielni. Członek spółdzielni mieszkaniowej reprezentowany jest w postępowaniu przez statutowo właściwe organy spółdzielcze.
W obszernej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. i A. P. wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz uznanie ich za stronę postępowania.
Podkreślili, iż sprawa dotyczy ich interesu prawnego, a zatem spełniają przesłanki art. 28 kpa. Obecne nieuznanie ich za stronę jest niezrozumiałe, w związku z tym, iż wcześniejsze postępowania administracyjne prowadzone były z ich wniosku i zawsze organy administracji uznawały ich za stronę, doręczając wszelkie pisma.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem kontroli dokonanej przez Sąd w niniejszej sprawie stosowanie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji
Zgodnie z art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym stroną tego postępowania jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W każdym zatem postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji należy przede wszystkim wyjaśnić kwestię wstępną, jaką stanowi zagadnienie legitymacji osoby, która wystąpiła z odnośnym żądaniem. W przypadku stwierdzenia iż z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wystąpiła osoba, której nie można przypisać przymiotu strony organ administracji winien stosownie do art 157 § 3 Kpa odmówić wszczęcia postępowania.
Rozważenia wymaga zatem kwestia czy W. i A. P. jako członkowie spółdzielni mieszkaniowej mogą posiadać przymiot strony w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej tej spółdzielni pozwolenia na budowę parkingu, realizowanego w bezpośrednim sąsiedztwie skarżących
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, iż podstawę prawną legitymacji strony powinien stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawa lub obowiązek podmiotu, który podlega skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. W wyroku z dnia 11.04.1991 r. III ARN 13/91 Sąd Najwyższy stwierdził, że "interes prawny powinien być rozważany jako zobiektyzowana czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej -jest to interes o charakterze osobistym, przez to, że jest własny zindywidualizowany i skonkretyzowany a także aktualnie istnieje".
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, przez pojęcie tzw. osoby trzeciej należy rozumieć osobę mającą nie tylko interes faktyczny w określonej zabudowie terenu, ale przede wszystkim taką, która wykaże, że ma interes prawny do wystąpienia z właściwym żądaniem. Podnieść przy tym należy, iż źródłem tego interesu prawnego są przepisy prawa cywilnego dotyczące prawa własności i wieczystego użytkowania, a w przypadku członka spółdzielni również przepisy ustawy z dnia 16,09.1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 1995 r. Nr 54, poz. 228). Przepisy ww. aktu nie przyznają członkom spółdzielni bezpośredniego prawa do korzystania z majątku spółdzielczego oraz do rozporządzania rzeczą w sensie art. 140 Kc. Majątkiem spółdzielczym rozporządza spółdzielnia jako osoba prawna poprzez swoje organy.
Stanowisko takie wyraził również Naczelny Sąd Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach w wyroku z dnia 12.05.1994 r. (SA/KA 2500/93),:"członkowie spółdzielni mieszkaniowych (...) nie mają własnego interesu prawnego czy szczególnego tytułu prawnego do tego, aby w stosunkach zewnętrznych (nie wynikających z członkostwa spółdzielni i spółdzielczego prawa do lokalu) mogli występować o wydanie decyzji administracyjnych i podważać decyzje nie adresowane do nich jako do stron w znaczeniu materialnoprawnym".
Od przedstawionego wyżej stanowiska dopuszczalny jest wyjątek jedynie w sytuacji, gdy członek spółdzielni wykaże, że w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego naruszony został jego "własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes W wyroku z dnia 20 lutego 2002r. sygn.akt III RN 220/00 publik. OSNP 2002/16/372, Sąd Najwyższy stwierdził, iż ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), powinna opierać się wyłącznie na obiektywnej ocenie przestrzegania obowiązujących przepisów, w szczególności w zakresie odnoszącym się do wymagań techniczno-budowlanych i norm projektowania, budowy i utrzymywania obiektu budowlanego zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy.
Zatem dopiero wykazanie przez osobę domagającą się wszczęcia postępowania, iż zostały naruszone przepisy prawa pozwoli na ustalenie jej praw strony w postępowaniu.
W niniejszej sprawie Sąd na podstawie dołączonych do odpowiedzi na skargę akt sprawy nie mógł ocenić, czy istotnie w sprawie doszło do wskazywanego przez skarżących, naruszenia § 19 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 1999r. Nr 15, poz. 140 ze zm.) Organy nie dołączyły bowiem akt administracyjnych związanych z wydanym Spółdzielni "C." pozwoleniem na budowę parkingu. Jest to o tyle istotne, iż pisma skarżących i organów w aktach sprawy zawierają sprzeczne informacje na temat usytuowania przedmiotowego parkingu, zaś organy administracji nie wykazały, iż dane zawarte w pismach skarżących nie odpowiadają prawdzie. Z pisma skarżących z dnia 13 lipca 2002r. wynika, iż w ich ocenie parking położony jest w odległości 8m od okien ich mieszkania, zaś z pism organów nadzoru budowlanego, że odległość ta wynosi 12m. Wyjaśnienie tej istotnej kwestii pozwoli na ocenę, czy zostały naruszone przepisy techniczne dotyczące sytuowania budynków i urządzeń z nimi związanych
Ponieważ w ocenie Sądu doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 7 i 77 kpa, co miało niewątpliwy wpływ na prawidłowe stosowanie w niniejszej sprawie art. 28 kpa oraz art. 157 kpa, decyzje podlegające kontroli podlegają uchyleniu. Nie przesądzając wyniku sprawy, w szczególności oceny czy decyzja zezwalająca na budowę rażąco narusza prawo, Sąd uznał za konieczne zbadanie czy w niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, z których naruszeniem wiązać się może prawo skarżących do występowania w postępowaniu nieważnościowym w charakterze strony.
Z ww. przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na zasadzie art145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.