Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., działając na podstawie art. 105 § 1 kpa – umorzył postępowanie w sprawie H. i W.C., dotyczącej wykonanych robót remontowych oraz wymurowanej ścianki w pomieszczeniu kuchni, wykonanej konstrukcji stalowej w pomieszczeniu pokoju budynku mieszkalnego H. i W. C. zlokalizowanym przy ul. [...] w M. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 12.10.2000 r. stwierdzono, że H. i W. C. wykonali we własnych pomieszczeniach użytkowanego budynku mieszkalnego roboty budowlane na podstawie potwierdzonego zgłoszenia z dnia 23.08.1999 r., obejmujące:
• wykonanie opaski fundamentowej wokół budynku,
• obmurowanie istniejącego budynku mieszkalnego jedną warstwą cegły,
• wykonanie dwóch otworów okiennych na strychu,
• ocieplenie strychu i wymiana pokrycia dachowego,
• wymiana dwóch zmurszałych krokwi drewnianych.
Organ nadto stwierdził wykonanie ścianki w kuchni oraz konstrukcji stalowej w pokoju podpierającej stropy z belkami stropowymi budynku mieszkalnego – robót nie objętych zgłoszeniem.
Jednocześnie oględziny nie wykazały istnienia rys, pęknięć na stropach i ścianach zarówno w lokalu inwestorów, jak i skarżącej.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] organ nadzoru budowlanego nałożył na inwestora obowiązek opracowania i przedłożenia ekspertyzy z opinią techniczną, dotyczącej wymurowanej ścianki w kuchni oraz wykonanej konstrukcji stalowej w pokoju z ustosunkowaniem się w jaki sposób roboty te wpłynęły na elementy konstrukcyjne w pomieszczeniach budynku mieszkalnego inwestorów i skarżącej. Z przedłożonej w dniu 05.07.2002 r. ekspertyzy z opinią techniczną wynikało, iż w żaden negatywny sposób wykonane prace nie wpłynęły na ściany i stropy w pomieszczeniach W. O. i H. i W. C., a wręcz wybudowane elementy konstrukcyjne wpłynęły pozytywnie na stabilność układów konstrukcyjnych w obydwu lokalach mieszkalnych. Wymurowana ścianka w kuchni oraz konstrukcja stalowa w pokoju mogą być bezpiecznie użytkowane przy obecnym układzie obciążeń i nie zagrażają życiu ludzi.
Nadto opinia nie stwierdziła istnienia rys i pęknięć na elementach konstrukcyjnych w pomieszczeniach budynku W.O.
Z tych względów w ocenie organu I instancji postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, bowiem roboty zostały wykonane zgodnie z przepisami Prawa budowlanego i nie stanowią zagrożenia dla życia ludzi i mienia.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła W.O., podnosząc miedzy innymi, iż H. i W.C. wybudowali na strychu ścianę stanowiącą dodatkowe obciążenie i będącą przyczyną pęknięcia sufitu na długości tregra, a przede wszystkim po raz kolejny podniosła, iż oba pomieszczenia mieszkalne dzieli jedna ściana przez nią wybudowana.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania W.O. – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie w sprawie niniejszej dotyczyło jedynie zgodności z prawem budowlanym robót prowadzonych przez H. i W. C. na parterze przedmiotowego budynku i z tego względu kwestia robót prowadzonych na strychu, podnoszona w odwołaniu, nie może mieć wpływu na załatwienie sprawy i winna być przedmiotem kolejnego postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego.
W pozostałym zakresie organ odwoławczy podzielił argumentację zaprezentowaną w kontrolowanej decyzji.
Skargę na powyższą decyzję wniosła W.O., podnosząc zarzuty analogiczne do zarzutów odwołania i wskazując, iż organy nie przeprowadziły w jej mieszkaniu oględzin pomimo wielokrotnego monitowania organu o pojawiających się rysach i pęknięciach na suficie i ścianie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji, rozstrzygającej co do istoty. Jeżeli ten zasadniczy cel nie może zostać osiągnięty z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 kpa). Należy przy tym podnieść, iż w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego – bezprzedmiotowość postępowania to brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.
Postępowanie staje się bezprzedmiotowe jeśli brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, który powoduje, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty.
W sprawie niniejszej ocenę organów obu instancji o bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego w ramach nadzoru budowlanego należy uznać za przedwczesną wobec nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.
Za nieuprawniony należy uznać pogląd wyrażony przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, iż postępowanie organu I instancji dotyczyło jedynie zgodności z prawem budowlanym robót prowadzonych przez inwestorów na parterze przedmiotowego budynku.
Przedmiotem licznych pism skarżącej kierowanych do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego było pojawienie się pęknięć na suficie i ścianie w jej mieszkaniu, które skarżąca wiąże z prowadzonymi (bez pozwolenia na budowę) robotami budowlanymi w części budynku należącej do inwestorów.
Wbrew twierdzeniom organów skarżąca już w piśmie z dnia 20.11.2001 r. podnosiła kwestię dodatkowego obciążenia elementów konstrukcyjnych ścianą wybudowaną na strychu. Nadto podstawowym zarzutem formułowanym w licznych pismach skarżących był brak własnej "ściany granicznej" po stronie budynku H. i W. C. i oparcie sklepienia na ścianie wybudowanej przez nią w końcu lat sześćdziesiątych.
Kwestii tych w stopniu umożliwiającym prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy, organy z naruszeniem art. 7 i 77 kpa nie wyjaśniły.
Sprawa wybudowania ściany na strychu nie była przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ (nie dokonano oględzin strychu) ani postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2002 r. nakładającego na inwestorów obowiązek przedłożenia stosownej ekspertyzy technicznej. W konsekwencji opinia techniczna inż. A. Ż. stanowiąca podstawę wydania obu decyzji nie odnosi się w żadnym stopniu do wybudowanej na poddaszu ściany, jednocześnie stwierdzając, iż "wymurowana ścianka w pomieszczeniu kuchni oraz wykonana konstrukcja stalowa z dwuteowników w pokoju mogą być bezpiecznie użytkowane przy obecnym układzie obciążeń...".
Wyjaśnienia wiec wymaga czy przyjęty układ obciążeń uwzględniał ścianę na strychu, czy też nie i czy w takiej sytuacji inwestorzy winni zrealizować zalecenie dotyczące zaprojektowania i wykonania własnej ściany "granicznej" o szerokości 1 cegły od fundamentów aż po dach na całej szerokości budynku (w pokoju i kuchni) – (str. [...] ekspertyzy technicznej).
Brak ustaleń we wskazanym wyżej zakresie wyłącza możliwość oceny legalności (zgodności z prawem) zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
Ujawnione wady, polegające na naruszeniu prawa procesowego tj. art. 7, 8, 77 kpa oraz art. 105 § 1 kpa, mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].12.2002 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku oparto na treści art. 152 cytowanej ustawy.