Uzasadnienie
Pełnomocnik Ireny i Ryszarda małżonków S., powołując się na art. 156 par. 1 pkt 2 i 7 Kpa, wniósł o stwierdzenie nieważności czterech decyzji z dnia 21 stycznia 1988 r., wydanych przez Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w S.G. i zezwalających Markowi B., Romanowi O., Franciszkowi P. i Januszowi S. na budowę boksów garażowych. W uzasadnieniu tego wniosku wskazał, że naruszenie prawa polega na tym, iż garaże zostały zlokalizowane w odległości mniejszej niż wymagana od budynków mieszkalnych; garaże te pozbawiają mieszkańców możliwości wypoczynku przed budynkami, korzystania z trzepaków, zagrażają bezpieczeństwu mieszkańców. Pozytywna opinia co do zlokalizowania garaży została wydana nie przez komitet osiedlowy, lecz jedynie jednoosobowo przez przewodniczącego komitetu. Wnioskodawcy bez swojej winy nie brali udziału w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę.
Rozpoznając ten wniosek, Główny Geodeta Wojewódzki w G. decyzją z dnia 5 października 1989 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę garaży. W uzasadnieniu swego stanowiska organ ten stwierdził, iż w sprawie pozwolenia na budowę garaży zostało wznowione postępowanie ze względu na niebranie udziału przez małżonków S. w postępowaniu o pozwolenie na budowę. Postępowanie to zostało zawieszone, ponieważ przed sądem powszechnym toczy się postępowanie o ustanowienie drogi koniecznej do działki, na której zostały zlokalizowane garaże. Odmawiając wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, organ administracji uznał, że nie może być ona wszczęta, ponieważ nie zostało zakończone wznowione postępowanie o pozwolenie na budowę garaży.
Rozpoznając odwołanie małżonków S. od powyższej decyzji, Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia 28 lutego 1990 r. Nr UA/P1/053/K/1004/98 utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, stwierdzając w uzasadnieniu, iż postępowaniem z dnia 8 kwietnia 1988 r. zostało wznowione postępowanie w przedmiocie pozwolenia na budowę. Powinno ono być zakończone odpowiednią decyzją wydaną w trybie art. 151 Kpa po rozpatrzeniu wszystkich zarzutów małżonków S. Wobec tego rozpatrywanie obecnie sprawy w trybie art. 156 Kpa jest przedwczesne.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Irena i Ryszard małżonkowie S. kwestionują powyższą decyzję, chociaż nie podnoszą przeciwko niej konkretnych zarzutów. W skardze podali, że postępowanie w sprawie ustanowienia drogi koniecznej zostało zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania wobec cofnięcia wniosku i w związku z tym nie ma podstaw do zawieszenia postępowania. Skarżący wyrazili pogląd, że postępowanie wznowione powinno być połączone z postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę garaży.
Organ administracji, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Instytucja wznowienia postępowania służy do usuwania następstw szczególnie ważkich wadliwości proceduralnych, które mogą wpływać na treść decyzji administracyjnych i na ich skutki prawne.
W następstwie wznowienia postępowania, działając w trybie art. 151 par. 1 Kpa, organ administracji dokonuje kontroli prawidłowości wydanej decyzji i może uchylić decyzję dotychczasową, wydając na to miejsce decyzję nową, rozstrzygającą o istocie sprawy /par. 1 pkt 2/. Wznowione postępowanie w sprawach zakończonych decyzjami o pozwoleniu na budowę powinno także zakończyć się wydaniem rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 Kpa, przy czym nie jest wyłączone wzruszenie dotychczasowych decyzji o pozwoleniu na budowę, do czego zmierzają żądania skarżących.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, określona w art. 156-158 Kpa, ma pewne cechy wspólne z instytucją wznowienia postępowania i obydwa te tryby postępowania skierowane są na wzruszenie decyzji administracyjnej. Zasadnicza różnica między tymi postępowaniami polega na tym, że w okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego wadą dotknięte jest samo postępowanie, natomiast w sytuacjach wymienionych w art. 156 par. 1 Kpa wada tkwi w samej decyzji.
W kodeksie postępowania administracyjnego nie ma przepisów, które regulowałyby obydwa te tryby postępowania wzajemnie względem siebie; nie ma także przepisu, który zabraniałby wszcząć postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy wcześniej zostało wznowione postępowanie zakończone tą decyzją.
Na skutek wniosku skarżących zostało już wznowione postępowanie ukierunkowane na wzruszenie decyzji o pozwoleniu na budowę garaży. W świetle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie można uznać, że niedopuszczalny jest wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, w stosunku do których nastąpiło wznowienie postępowania. W rozpoznawanej sprawie organy administracji uznały, że wobec wznowienia postępowania zakończonego decyzjami o pozwoleniu na budowę wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest niedopuszczalne, i wobec tego nie wyjaśniły, czy na gruncie art. 156 par. 1 Kpa występują przesłanki do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.
Brak ustaleń w tej mierze stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa, a omawiane uchybienia proceduralne pozostają w bezpośrednim związku z ostatecznym wynikiem sprawy, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w myśl art. 207 par. 2 pkt. 3 Kpa.
Należy podnieść, iż nie jest uzasadnione żądanie skarżących, zawarte w skardze, połączenia obu trybów postępowania: wznowionego i o stwierdzenie nieważności, choć bowiem obydwa zmierzają do ewentualnego wzruszenia dotychczasowej decyzji, to oparte są na odmiennych podstawach, a przede wszystkim inna jest właściwość organów orzekających w tych sprawach.
Stwierdzić również należy, że fakt, iż skarżący nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę, w świetle art. 156 par. 1 Kpa nie daje podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż jest to przesłanka wznowienia postępowania; z tej też przyczyny na mocy art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa postępowanie zostało wznowione.
Z wyżej wymienionych przyczyn, na mocy art. 206 i 207 par. 2 pkt 3 Kpa oraz art. 208 Kpa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.