Uzasadnienie
Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych decyzją z dnia 29 stycznia 1987 r. nr OW-II-9614/89/1015,1024/86/87 utrzymał w mocy decyzję dyrektora Wydziału Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia 4 czerwca 1986 r. znak OS.8631/25/86 o wymierzeniu Cukrowni "M." w M. pieniężnych kar dobowych oraz łącznej w wysokości 21.940.952 zł za naruszenie wymaganych warunków wprowadzania ścieków do wód rzeki O. w okresie od 27 czerwca 1985 r. do 9 stycznia 1986 r. W uzasadnieniu decyzji Ministra wskazano, że Cukrownia "M." w M. nie ma uregulowanego stanu formalnoprawnego gospodarki ściekowej, a zatem odprowadza ścieki bezprawnie do wód rzeki O. z naruszeniem art. 53 ust. 2 prawa wodnego. Ze względu na brak pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków, każda ilość odprowadzanych zanieczyszczeń stanowi przekroczenie podlegające karaniu na podstawie art. 130 prawa wodnego, niezależnie od ich pochodzenia. Wysokość kar pieniężnych dobowych za ładunki zanieczyszczeń wyrażane wskaźnikiem "substancje rozpuszczone" została naliczona na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1975 r. w sprawie klasyfikacji wód, jakim powinny odpowiadać ścieki, oraz kar pieniężnych za naruszenie tych warunków /Dz.U. nr 41 poz. 214 ze zm./, przy czym obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości odstępstw od wymierzania kar w przypadku odprowadzania ścieków do wód powierzchniowych niezgodnie z obowiązującymi przepisami.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Cukrownia "M." w M. wniosła o jej uchylenie, zarzucając organom błędną wykładnię art. 18 ust. 1 prawa wodnego oraz par. 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1975 r. w sprawie klasyfikacji wód, warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki, oraz kar pieniężnych za naruszanie tych warunków /Dz.U. nr 41 poz. 214/, co doprowadziło do naliczenia kar za całość zanieczyszczeń, to jest - bez uwzględnienia ilości zanieczyszczeń znajdujących się w wodzie w momencie pobierania jej do produkcji, zamiast naliczenia tych kar wyłącznie za te zanieczyszczenia, które faktycznie są zależne od zakładu.
Na rozprawie sądowej pełnomocnicy skarżącej Cukrowni sprecyzowali, że skarga dotyczy tylko tej części wymierzonych kar, która łącznie stanowi kwotę 13.393.000 zł, i w związku z tym wnieśli o zwrot nadpłaconej sumy wpisu sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, gdyż stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji co do sposobu naliczania kar pieniężnych za wprowadzanie do wód ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom jest zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Przepis art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230/ stanowi, że kara pieniężna podlega wymierzeniu "za wprowadzenie do wód (...) ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom". Według zaś par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1975 r. w sprawie klasyfikacji wód, warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki, oraz kar pieniężnych za naruszanie tych warunków /Dz.U. nr 41 poz. 214/, wydanego na podstawie art. 130 ust. 3 prawa wodnego, wysokość tej kary pieniężnej jest zależna "od ilości, stanu i składu ścieków wprowadzonych do wód", a podstawę do stwierdzenia przekroczenia wymaganych warunków "stanowią wyniki pomiarów dotyczących ilości, stanu i składu ścieków wprowadzanych przez zakład".
Powołany w skardze art. 18 ust. 1 pkt 1 prawa wodnego stanowi, że ściekami w rozumieniu tej ustawy są "wprowadzane do wód lub ziemi substancje i energie, które ze względu na swój skład lub stan mogą zanieczyszczać wody". Przepis ten zatem nie dotyczy ani sposobu ustalania przekroczenia warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki, ani sposobu ustalania kar pieniężnych za przekroczenie tych warunków. Znaczenie natomiast tego przepisu polega wyłącznie na tym, że wyjaśnia on ustawowe pojęcie ścieków.
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, z wyjaśnienia tego nie wynika wcale, że ściekami są tylko te substancje i energie, które zostały wytworzone w ramach działalności zakładu wprowadzającego je do wód lub do ziemi. Także powołane przepisy art. 130 ust. 1 prawa wodnego i par. 9 cytowanego rozporządzenia nie wiążą wyników pomiarów ścieków wprowadzanych przez zakład, od których zależy wysokość kar pieniężnych za przekroczenie wymaganych warunków, z ustaleniem, czy i w jakim zakresie stan i skład zanieczyszczeń w tych ściekach zależny jest od zakładu, który je wprowadza do wód lub do ziemi. Należy mieć również na uwadze, że według art. 62 ust. 1 prawa wodnego, ochrona wód przed zanieczyszczeniem polega na zachowaniu lub przywróceniu wymaganego stanu ich czystości, według zaś art. 63 ust. 1 i 3 prawa wodnego zakłady wprowadzające ścieki do wód lub do ziemi obowiązane są zabezpieczać wody przed zanieczyszczeniem, a zakres tego obowiązku nie został w tych przepisach uzależniony od jakości /stanu i składu/ wód pobieranych przez te zakłady dla potrzeb ich działalności gospodarczej.
Ponadto uwzględnić także trzeba art. 62 ust. 2 prawa wodnego, wskazujący, na czym polega szkodliwe zanieczyszczenie wód. Przepisy art. 130 ust. 1 prawa wodnego i par. 9 cyt. rozporządzenia nie uzależniają wymierzania kar pieniężnych i ustalania ich wysokości od tego, czy wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi przez dany zakład z przekroczeniem wymaganych warunków powoduje szkodliwe zanieczyszczenie wód. Analiza powyższych przepisów wskazuje, że wymiar kary pieniężnej następuje w wyniku samego tylko stwierdzenia przekroczenia przez zakład wymaganych warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, bez względu na winę zakładu, niezależnie od jakości wód pobieranych przez zakład na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej oraz bez względu na rozmiar skutków niedozwolonego wprowadzania ścieków dla czystości wód.
Skoro przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej za bezprawne wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi żaden przepis prawa nie upoważnia organu administracji państwowej do uwzględnienia jakości wody pobieranej przez zakład do produkcji, a skarżący zakład w niniejszej sprawie nie kwestionuje ani wyników dokonanych pomiarów stanu i składu ścieków, jakie były wprowadzone z tego zakładu do rzeki O., ani prawidłowości obliczenia wysokości kar pieniężnych przy zastosowaniu tego sposobu naliczania tych kar, skarga w niniejszej sprawie podlega oddaleniu na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.
Skoro zaś skarga dotyczyła tylko części kary w kwocie 13.393.008 zł, a od takiej kwoty wpis sądowy wynosi 401.790 zł, to wpis pobrany ponad tę kwotę podlega uchyleniu w celu zwrócenia stronie skarżącej na podstawie art. 24 u.k.s.c.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.