Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 13 października 1988 r., IV SA 602/88

Teza

Rozstrzygnięcie żądania strony ubiegającej się o stwierdzenie uprawnień do wykonywania prac geologicznych, aby zwolniono ją od obowiązku złożenia egzaminu, następuje w formie decyzji administracyjnej.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Stanisława K. na decyzję Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych z dnia 2 maja 1988 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od obowiązku złożenia egzaminu.

Uzasadnienie

We wrześniu 1987 r. Stanisław K. zwrócił się do Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych o stwierdzenie uprawnień do wykonywania prac geologicznych w zakresie sporządzania projektów badań i dokumentacji geologicznych, dotyczących surowców ilastych, piasków oraz naturalnych kruszyw budowlanych i drogowych /specjalność wymieniona w par. 1 ust. 1 pkt 3 zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Geologii z dnia 3 grudnia 1964 r. w sprawie szczegółowego programu egzaminu dla osób ubiegających się o stwierdzenie kwalifikacji do wykonywania prac geologicznych - M.P. nr 89 poz. 429 ze zm./.

Ministerstwo Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych pismem z dnia 23 marca 1988 r. zawiadomiło Stanisława K., że na podstawie par. 13 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1970 r. w sprawie uprawnień do wykonywania prac geologicznych /Dz.U. nr 30 poz. 254 ze zm./ został dopuszczony do egzaminu w zakresie specjalności, o której wyżej mowa.

Stanisław K. pismem z kwietnia 1988 r. zażądał przyznania mu uprawnień bez obowiązku zdania egzaminu. Uzasadniając swój wniosek stwierdził, że uprzednio dwukrotnie już zdawał egzaminy z prawa geologicznego przy zdobywaniu uprawnień do wykonywania innych specjalności, a ponadto delegacja zawarta w art. 20 ust. 2 prawa geologicznego nie upoważniała Prezesa Rady Ministrów do wprowadzenia obowiązku zdawania egzaminu.

Działający z upoważnienia Ministra Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych Dyrektor Departamentu Rozwoju Geologii i Polityki Ochrony Zasobów Naturalnych tego Ministerstwa pismem z dnia 2 maja 1988 r. odmówił zwolnienia Stanisława K. od obowiązku zdawania egzaminu. W uzasadnieniu podał, że uprzednie dwukrotne zdawanie egzaminu w zakresie poszukiwania i rozpoznawania wód podziemnych /specjalność "5"/ oraz ustalania przydatności gruntów dla budownictwa /specjalność "7"/ nie może uzasadniać zwolnienia od egzaminu przy uzyskaniu uprawnień specjalności "3" [sporządzanie projektów /programów/ badań i dokumentacji geologicznych w zakresie surowców ilastych i piasków kwarcowych dla ceramiki budowlanej i budownictwa oraz naturalnych kruszyw budowlanych i drogowych]. Egzaminy z zakresu specjalności "5" i "7" nie obejmują materiału przewidzianego dla egzaminu ze specjalności "3". Dotychczasowa praca zawodowa Stanisława K. na stanowisku geologa wojewódzkiego, polegająca tylko na sprawdzeniu i ocenie projektów i programów badań geologicznych, również nie uzasadnia zwolnienia od egzaminu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stanisław K., powołując się na art. 216 Kpa, zarzucił, że Minister nie wydał decyzji w przedmiocie stwierdzenia uprawnień, ale domaga się - sprzecznie z obowiązującymi przepisami - złożenia przez niego egzaminu. Ponowił również zarzut, że rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 1970 r., wprowadzające obowiązek złożenia egzaminu, wykracza poza upoważnienie zawarte w art. 20 ust. 2 prawa geologicznego.

Ustosunkowując się do skargi /pisma z dnia 6 czerwca i 20 lipca 1988 r./, strona przeciwna podtrzymała swe dotychczasowe stanowisko i nie znalazła podstaw do jego zmiany. Podkreślono w szczególności, że skarżący nie ma praktyki zawodowej przy sporządzaniu projektów /programów/ badań i dokumentacji geologicznych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z par. 22 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1970 r. w sprawie uprawnień do wykonywania prac geologicznych /Dz.U. nr 30 poz. 254 ze zm./ Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych może zwolnić osobę ubiegającą się o stwierdzenie uprawnień do wykonywania prac geologicznych od obowiązku złożenia egzaminu, jeżeli dotychczasowe wyniki pracy zawodowej tej osoby świadczą o znajomości zagadnień objętych programem egzaminu.

Wprawdzie rozporządzenie nie określa prawnej formy załatwienia wniosku o zwolnienie od obowiązku złożenia egzaminu, to jednak treść tego uregulowania świadczy, że rozstrzygnięcie takiego żądania strony następuje w formie decyzji. W związku z powyższym wymienione wyżej pismo Ministra z dnia 2 maja 1988 r., którym odmówiono Stanisławowi K. zwolnienia od obowiązku złożenia egzaminu, należy uznać za decyzję. Zgodnie bowiem z poglądem przyjętym jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o zakwalifikowaniu aktu administracyjnego jako decyzji nie decyduje jego określenie zawarte w przepisie prawnym czy też w nagłówku tego aktu, lecz wyłącznie jego treść i wynikający z niej charakter aktu. Decydującym kryterium kwalifikującym jest władcze i jednostronne rozstrzygnięcie, określające indywidualną sytuację prawną strony. W konsekwencji więc Stanisław K, kwestionując zasadność odmowy zwolnienia go od obowiązku składania egzaminu, podważa legalność wydanej w tym przedmiocie decyzji z dnia 2 maja 1988 r.

Skarga ta jednak nie jest uzasadniona. Z cytowanego wyżej rozporządzenia wynika, że - poza wyjątkami określonymi w par. 7 ust. 1 - stwierdzenie uprawnień do wykonywania prac geologicznych następuje po złożeniu z wynikiem pomyślnym egzaminu ze znajomości przepisów prawa geologicznego, a w niektórych wypadkach /par. 5 rozporządzenia/ - również ze znajomości prawa budowlanego.

Ze względu na to, że zebrany w sprawie materiał nie wskazuje, aby skarżący mógł ubiegać się o stwierdzenie uprawnień bez obowiązku złożenia egzaminu na podstawie par. 7 ust. 1 powyższego rozporządzenia, niezbędnym warunkiem przyznania takich uprawnień jest pomyślnie zdany przez niego egzamin /par. 3 i 11 tego rozporządzenia/.

Zgodzić się należy z poglądem wyrażonym w kwestionowanej decyzji i znajdującym uzasadnienie w par. 22 pkt 1 omawianego rozporządzenia, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do zwolnienia skarżącego od obowiązku złożenia egzaminu. Zgodnie bowiem z par. 3 tego rozporządzenia, stwierdzenie uprawnień, o które ubiega się skarżący /par. 1 ust. 1 lit. "a"/, wymaga między innymi praktyki zawodowej w zakresie czynności technika dozoru geologicznego oraz przy projektowaniu /programowaniu/ badań i sporządzaniu dokumentacji geologicznych, związanych z poszukiwaniem i rozpoznawaniem złóż kopalin. Takiej praktyki - jak wynika z zaświadczenia z dnia 29 grudnia 1987 r., wystawionego przez Urząd Wojewódzki w T. - skarżący nie ma.

Poprzednio zdawane egzaminy przy zdobywaniu uprawnień ze specjalności "5" i "7" również nie mogą uzasadniać zwolnienia skarżącego od złożenia egzaminu. Treść zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu Geologii z dnia 3 grudnia 1964 r. w sprawie szczegółowego programu egzaminu dla osób ubiegających się o stwierdzenie kwalifikacji do wykonywania prac geologicznych /M.P. nr 89 poz. 429 ze zm../ wskazuje, że egzamin z zakresu prawa geologicznego przy zdobywaniu uprawnień ze specjalności "3" obejmuje akty prawne, których znajomość nie jest wymagana przy egzaminie ze specjalności "5" i "7". Jeśli więc w ustalonym stanie faktycznym Minister odmówił zwolnienia Stanisława K. od obowiązku złożenia egzaminu, to decyzja ta - jako zgodna z prawem - nie może być skutecznie kwestionowana przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Stwierdzić również należy, że - wbrew poglądowi wyrażonemu w skardze - omówione wyżej rozporządzenie z 1970 r. mieści się w granicach upoważnienia zawartego w art. 20 par. 2 prawa geologicznego. Upoważniało ono bowiem właściwe organy administracji państwowej między innymi do ustalenia kwalifikacji osób uprawnionych do wykonywania prac geologicznych oraz trybu stwierdzania tych kwalifikacji.

Z tych względów skargę, jako bezzasadną, należało oddalić na mocy art. 207 par. 5 Kpa.