Uzasadnienie
Naczelnik Dzielnicy w Warszawie decyzją z dnia 25 lipca 1983 nr AGK-4/8382/2210/IP/83 nakazał Jolancie B. rozbiórkę samowolnie budowlanego budynku gospodarczego przy ul. K. nr 29 w Warszawie.
Po rozpatrzeniu odwołania Jolanty B. od tej decyzji, Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją z dnia 18 listopada 1983 nr 749/83 UA.OS-A/O-NB/318/Płd/83 utrzymał w mocy powyższą decyzję, z tym że termin rozbiórki budynku odroczył "do czasu realizacji zamierzeń urbanistycznych przewidzianych na tym terenie".
Na skutek skargi Heleny O. na tę decyzję w części dotyczącej odroczenia terminu wykonania rozbiórki Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 marca 1985 r. II SA 2096/84 stwierdził nieważność decyzji o odroczeniu terminu rozbiórki, gdyż na podstawie art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229/ orzekł o tym organ stołeczny, rozpoznając odwołanie od decyzji nakazującej rozbiórkę, podczas gdy odroczenie wykonania rozbiórki na podstawie art. 39 prawa budowlanego może nastąpić dopiero po ostatecznym orzeczeniu o rozbiórce i w odrębnym, samodzielnym postępowaniu, prowadzonym od początku w toku instancji przez organ stopnia podstawowego jako właściwy organ I instancji. Sąd wskazał, że wobec ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki budynku sprawa odroczenia terminu wykonania tej rozbiórki podlega rozpoznaniu przez organ administracji I instancji.
Po rozpatrzeniu tej sprawy w postępowaniu administracyjnym Architekt Dzielnicowy decyzją z dnia 6 czerwca 1986 nr UANB/8385/1240/86 odroczył termin rozbiórki omawianego budynku "do czasu realizacji nowego budynku mieszkalnego" i orzekł, że "w celu otrzymania zezwolenia na czasowe wykorzystanie budynku wyłącznie na cele gospodarcze" należy złożyć w terminie dwutygodniowym uaktualniony plan inwentaryzacyjny budynku, orzeczenie o jego stanie technicznym i dowód własności działki.
Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Naczelnego Architekta Warszawy decyzją z dnia 3 października 1986 nr 1140/86- UAN/A-8385-PŁD-Ns/6/86, z której uzasadnienia wynika, że organ ten uważa, iż przy orzeczonym ostatecznie nakazie rozbiórki nie dokończonego obiektu budowlanego i odroczeniu wykonania tej rozbiórki dopuszczalne jest wydanie zezwolenia na dokończenie budowy tego obiektu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Helena O. wniosła o jej uchylenie, podając, że zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zezwalają faktycznie na dokończenie budowy częściowo zbudowanego spornego budynku, mimo nakazu jego rozbiórki. Z punktu widzenia zaś art. 39 prawa budowlanego podany w zaskarżonej decyzji termin odroczenia rozbiórki jest terminem nie sprecyzowanym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podając, że wybudowanie budynku gospodarczego na działce inwestora jest konieczne, gdyż nie ma on żadnych pomieszczeń gospodarczych na nieruchomości, a istniejący budynek mieszkalny przeznaczony jest do wymiany.
Naczelny Sad Administracyjny, badając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem niezależnie od granic skargi /art. 206 Kpa/, zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, mającym wpływ na wynik sprawy. Przepis ten stanowi, że odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki możliwe jest tylko wówczas, gdy względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego objętego nakazem przymusowej rozbiórki, przy czym jednym z koniecznych elementów odroczenia jest określenie sposobu wykorzystania danego obiektu przez czas, na jaki odroczono wykonanie rozbiórki. Skoro zatem chodzi tu o określony sposób czasowego wykorzystania obiektu, który został objęty nakazem przymusowej rozbiórki, to odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki dopuszczalne jest tylko w wypadku, gdy zakres wykonanych robót umożliwia czasowe wykorzystanie częściowo wzniesionego obiektu na oznaczony cel i w określony sposób.
Decyzja o odroczeniu wykonania nakazu przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego i zezwoleniu na jego czasowe wykorzystanie nie może zmierzać do dokończenia budowy tego obiektu. Ewentualne dodatkowe roboty budowlane obejmować mogą tylko zabezpieczenie dotychczasowego stanu obiektu w zakresie niezbędnym dla czasowego jego wykorzystania w tym stanie w sposób określony w decyzji o odroczeniu rozbiórki. Tak więc art. 39 prawa budowlanego ma zastosowanie tylko do ukończonego obiektu budowlanego lub obiektu znajdującego się w takim stanie budowy, ze możliwe jest czasowe jego wykorzystanie na określony w decyzji cel, bez konieczności dokończenia jego budowy, poza ewentualnymi robotami zabezpieczającymi stwierdzony stan tego obiektu.
Skoro z art. 39 prawa budowlanego wynika, że decyzja o odroczeniu rozbiórki musi jednocześnie zawierać zezwolenie na czasowe wykorzystanie danego obiektu, gdyż odroczeniu wykonania rozbiórki może podlegać tylko obiekt nadający się do odpowiedniego czasowego wykorzystania, to wadliwe jest odesłanie w tej kwestii do odrębnego rozstrzygnięcia. Należy zatem przed wydaniem decyzji o odroczeniu wykonania rozbiórki ustalić, czy zastany stan danego obiektu umożliwia jego wykorzystanie na określony cel i dopiero w zależności od tego ustalenia rozstrzygnąć w przedmiocie odroczenia rozbiórki i zezwolenia na jego czasowe wykorzystanie. Jednym z warunków odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki nie dokończonego obiektu budowlanego zatem jest ustalenie technicznej możliwości jego czasowego wykorzystania w stanie nie dokończonym na określony cel i w określony sposób. Niewyjaśnienie tych okoliczności w niniejszej sprawie przed wydaniem zaskarżonej decyzji o odroczeniu rozbiórki stanowi istotne naruszenie art. 7 i 77 par. 1 Kpa.
W sprawie niniejszej należy mieć nadto na względzie, że nie tylko istota nakazu przymusowej rozbiórki i nie tylko art. 39 prawa budowlanego nie dają podstawy do dokończenia budowy obiektu objętego nakazem przymusowej rozbiórki. W sprawie tej bowiem obowiązuje ostateczna decyzja Naczelnika Dzielnicy z dnia 4 października 1983 nr UA-3/8331/1665/AS/83, odmawiająca zgody na realizację spornego budynku, oraz decyzja Architekta Dzielnicowego z dnia 8 października 1984 nr AGK-4/8381/2843/IP/83 o odmowie zezwolenia na dokończenie budowy tego budynku.
W sprawie niniejszej odroczono termin rozbiórki spornego obiektu "do czasu realizacji nowego budynku mieszkalnego" na działce inwestora. Z akt sprawy jednak nie wynika, aby stan obecnego budynku mieszkalnego, ze względu na potrzeby właścicielki działki, kwalifikował go istotnie do wymiany i aby przystąpiono do realizacji tej wymiany. Słuszny zatem jest zarzut skarżącej, że w takiej sytuacji odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki spornego budynku "do czasu realizacji nowego budynku mieszkalnego" nie spełnia warunku zawartego w art. 39 prawa budowlanego co do oznaczenia czasu odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki danego obiektu. Skoro bowiem odroczenie przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego może nastąpić na "oznaczony czas", to okres ten nie może zależeć wyłącznie od przyszłego zdarzenia niepewnego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sad Administracyjny orzekł na mocy art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa oraz art. 208 Kpa, jak w sentencji wyroku.
Stosownie do art. 209 Kpa powyższe wskazania są wiążące przy ponownym rozpatrywaniu sprawy odroczenia wykonania przymusowej rozbiórki spornego obiektu.