Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 20 listopada 2003 r., IV SA 657/01

Sprawa

sprawy ze skargi "I.M.B.-P." Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia 5 lutego 2001 r. (...) w przedmiocie ustalenia sankcji za wprowadzenie do obrotu bez posiadanego certyfikatu na znak bezpieczeństwa - uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; (...).

Teza

W myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji /Dz.U. nr 55 poz. 250 ze zm./ importowane do Polski po raz pierwszy wyroby mogące stwarzać zagrożenie podlegają certyfikacji na zastrzeżony znak bezpieczeństwa. Uregulowanie to stawia wymóg uzyskania dokumentu certyfikacji przez importera, który po raz pierwszy wprowadza na teren Polski dany wyrób. Z omawianego przepisu nie można wyprowadzać wniosku, że wystawiony certyfikat nie obejmuje takich samych wyrobów wprowadzanych następnie na obszar Polski przez inne podmioty, skoro nie zawiera on takiego zastrzeżenia, a wyraźnie wiąże dokument certyfikacji z wyrobem, na który został on wystawiony a nie z podmiotem, który wystąpił o jego wystawienie i dokument ten uzyskał. Zawarte w art. 3 pkt 12, 13 i 14 powyższej ustawy definicje: znaku bezpieczeństwa, certyfikatu zgodności, znaku zgodności w jakimkolwiek stopniu nie wiążą certyfikacji z podmiotem ubiegającym się o jego wydanie. W świetle tych definicji istota systemu certyfikacji polega na zbadaniu zgodności cech wyrobu z wymaganiami norm i przepisów oraz warunkami bezpieczeństwa. Wprawdzie art. 1 omawianej ustawy jako cel ustawy wymienia likwidację barier technicznych w handlu, zwiększenie konkurencyjności wyrobów i usług, w tym ułatwianie krajowego i międzynarodowego obrotu towarowego, to z treści wymienionych wyżej przepisów wynika, że celem przewidzianego w ustawie obowiązku certyfikacji wyrobów jest również zapewnienie bezpieczeństwa konsumentów. Przy wykładni omawianego przepisu należy wobec tego mieć na uwadze, że intencją ustawodawcy jest przeciwdziałanie dopuszczenia do obrotu towarów, które mogą stwarzać zagrożenie, a przy imporcie poddanie wyrobów, mogących stwarzać zagrożenie, weryfikacji w postępowaniu o wydanie dokumentu certyfikacji. Oznacza to, że wynikający z art. 13 ust. 1 wymienionej ustawy obowiązek certyfikacji wyrobów wprowadzanych na obszar Polski ma charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy bowiem ratio legis tego uregulowania polega na tym, aby kontroli w postępowaniu certyfikacyjnym na znak bezpieczeństwa poddać wprowadzany po raz pierwszy w imporcie wyrób, niezależnie od podmiotu będącego importerem.

Nie można podzielić stanowiska, że z treści art. 26 ust. 1 omawianej ustawy należy wyprowadzić wniosek o podmiotowym charakterze obowiązku uzyskania dokumentu certyfikacji. Uregulowanie objęte tym przepisem przewiduje obowiązek poniesienia sankcji ekonomicznych w następstwie wprowadzenia do obrotu wyrobów nie posiadających dokumentów dopuszczających do obrotu lecz nie zawiera wymogu legitymowania się przez przedsiębiorcę dokumentem certyfikacji wystawionym imiennie na niego, a wyłącznie wiąże tę odpowiedzialność z brakiem wymaganego dokumentu dla określonego wyrobu wprowadzonego do obrotu.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Główny Inspektor Inspekcji Handlowej zaskarżoną decyzją z dnia 5 lutego 2001 r. po rozpoznaniu odwołania PHUP "I." od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w O. z dnia 16 marca 1999 r. w sprawie ustalenia ilości i wartości proszków do prania wprowadzonych do obrotu bez posiadania certyfikatu na zastrzeżony znak bezpieczeństwa w powołaniu na art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 25 lutego 1985 r. o Inspekcji Handlowej /Dz.U. 1999 nr 105 poz. 1205 ze zm./ i art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 26 ust. 1 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji /Dz.U. nr 55 poz. 250 ze zm./ - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ administracji ustalił, że skarżąca wprowadzając do obrotu proszki do prania nie zgłosiła ich do certyfikacji. W ocenie organu administracji podnoszony przez skarżącą argument, że posługiwała się certyfikatem dotyczącym tych samych proszków wydanym na rzecz innej firmy /MIFAR z siedzibą w O.-M./ nie może odnieść zamierzonego skutku, bowiem uzyskanie tego certyfikatu nie było uprawnieniem dla skarżącej. W ocenie organu administracji obowiązek certyfikacji wyrobu ujętego w wykazie ma charakter zarówno przedmiotowy jak i podmiotowy, i skoro obowiązkowi temu podlega określony wyrób sprowadzany z zagranicy to obowiązek zgłoszenia takiego wyrobu do certyfikacji spoczywa na podmiocie, który go sprowadza. Zawarte w art. 13 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji sformułowanie "importowany po raz pierwszy" oznacza, że omawiany obowiązek winien być spełniony przez określonego importera w przypadku sprowadzenia pierwszej partii wyrobu podlegającego certyfikacji. Skarżąca tego warunku nie spełniła przed wprowadzeniem do obrotu proszków do prania, stąd uzasadnione jest obciążenie jej sankcją ekonomiczną na podstawię art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji.

W skardze "I.M.B.-P." Sp. z. o.o zarzuciła tej decyzji naruszenie art. 13 ust. 1 i 3 oraz art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji oraz art. 7 Kpa wnosząc o jej uchylenie jak i uchylenie decyzji utrzymanej nią w mocy oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarga kwestionuje stanowisko organu administracji prezentowane w motywach zaskarżonej decyzji wynikające z niewłaściwej wykładni art. 13 ust. 1 wymienionej ustawy i błędnego przyjęcie, że uzyskanie świadectwa certyfikacji przez innego importera nie uprawniało skarżącej do wprowadzenia do obrotu identycznych proszków do prania, pochodzących od tego samego producenta. Skarga zarzuca, że organ administracji wadliwie, wbrew treści art. 13 ust. 1 tej ustawy przyjął, że skarżąca winna uzyskać certyfikat, skoro wprowadzony przez nią towar nie był importowany po raz pierwszy. Skarga powołuje się na stanowisko zawarte w piśmie Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia 19 grudnia 2000 r., że "należy przypuszczać, że proszki wprowadzane przez skarżącą do obrotu spełniały i spełniają wymagania w zakresie bezpieczeństwa". Bezpodstawnie wobec tego została nałożona na skarżącą sankcja ekonomiczna, bowiem na sprowadzone przez skarżącą proszki został wystawiony certyfikat bezpieczeństwa i nie ma najmniejszych poszlak, do przyjęcia, że proszki te odbiegały od certyfikatu. Wyroby wprowadzone na rynek przez skarżącą nie stwarzały zagrożenia i w związku z tym obciążenie skarżącej sankcją ekonomiczną nastąpiło z obrazą wymienionych w skardze przepisów.

Odpowiadając na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Przytoczone przez skarżącą zarzuty jak i ich umotywowanie są w pełni uzasadnione.

Nie można podzielić stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wywiedzionego z treści art. 13 ust. 1 i art. 26 ustawy o badaniach i certyfikacji, że obowiązek certyfikacji wyrobu ma charakter zarówno przedmiotowy jak i podmiotowy, a obowiązkowi certyfikacji podlega określony wyrób sprowadzony z zagranicy niezależnie od tego, że inny importer uzyskał certyfikat na ten sam wyrób. W myśl art. 13 ust. 1 tej ustawy importowane do Polski po raz pierwszy wyroby mogące stwarzać zagrożenie podlegają certyfikacji na zastrzeżony znak bezpieczeństwa. Uregulowanie to wyraźnie stawia wymóg uzyskania dokumentu certyfikacji przez importera, który po raz pierwszy wprowadza na teren Polski dany wyrób. Z omawianego przepisu nie można wyprowadzać wniosku, że wystawiony certyfikat nie obejmuje takich samych wyrobów wprowadzanych następnie na obszar Polski przez inne podmioty, skoro nie zawiera on takiego zastrzeżenia, a wyraźnie wiąże dokument certyfikacji z wyrobem, na który został on wystawiony a nie z podmiotem, który wystąpił o jego wystawienie i dokument ten uzyskał. Podkreślić należy, że zawarte w art. 3 pkt 12, 13 i 14 ustawy o badaniach i certyfikacji definicje: znaku bezpieczeństwa, certyfikatu zgodności, znaku zgodności w jakimkolwiek stopniu nie wiążą certyfikacji z podmiotem ubiegającym się o jego wydanie. W świetle tych definicji istota systemu certyfikacji polega na zbadaniu zgodności cech wyrobu z wymaganiami norm i przepisów oraz warunkami bezpieczeństwa. Wprawdzie art. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji jako cel ustawy wymienia likwidację barier technicznych w handlu, zwiększenie konkurencyjności wyrobów i usług, w tym ułatwianie krajowego i międzynarodowego obrotu towarowego, to z treści wymienionych wyżej przepisów wyraźnie wynika, że celem przewidzianego w ustawie obowiązku certyfikacji wyrobów jest ponad wszelką wątpliwość również zapewnienie bezpieczeństwa konsumentów. Przy wykładni omawianego przepisu należy wobec tego mieć na uwadze, że intencją ustawodawcy jest przeciwdziałanie dopuszczeniu do obrotu towarów, które mogą stwarzać zagrożenie, a przy imporcie poddanie wyrobów, mogących stwarzać zagrożenie, weryfikacji w postępowaniu o wydanie dokumentu certyfikacji. Oznacza to, że wynikający z cytowanego art. 13 ust. 1 wymienionej ustawy obowiązek certyfikacji wyrobów wprowadzanych na obszar Polski ma charakter przedmiotowy, a nie podmiotowy, jak przyjął organ administracji, bowiem ratio legis tego uregulowania polega na tym, aby kontroli w postępowaniu certyfikacyjnym na znak bezpieczeństwa poddać wprowadzany po raz pierwszy w imporcie wyrób, niezależnie od podmiotu będącego importerem.

Nie można też podzielić stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z treści art. 26 ust. 1 cytowanej ustawy należy wyprowadzić wniosek o podmiotowym charakterze obowiązku uzyskania dokumentu certyfikacji. Uregulowanie objęte tym przepisem przewiduje obowiązek poniesienia sankcji ekonomicznych w następstwie wprowadzenia do obrotu wyrobów nie posiadających dokumentów dopuszczających do obrotu lecz nie zawiera wymogu legitymowania się przez przedsiębiorcę dokumentem certyfikacji wystawionym imiennie na niego, a wyłącznie wiąże tę odpowiedzialność z brakiem wymaganego dokumentu dla określonego wyrobu wprowadzonego do obrotu.

W rozpoznanej sprawie organ administracji ustalił, że na przedmiotowe proszki pochodzące od tego samego producenta został wystawiony certyfikat zgodności na znak bezpieczeństwa, a zatem brak było podstaw do przyjęcia, że wprowadzenie przez skarżącą, po wydaniu dokumentu certyfikacji innemu importerowi, wyrobów identycznych, podlegało sankcji przewidzianej w art. 26 ust. 1 ustawy o badaniach i certyfikacji.

Ujawnione naruszenia prawa materialnego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia powoduje uchylenie decyzji obu instancji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wniesione opłaty i koszty zastępstwa prawnego orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy.