Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 5 czerwca 2001 r., IV SA 692/99

Sprawa

sprawy ze skargi (...) Spółki Węglowej S.A. w J.-Z. na decyzję Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 29 marca 1999 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej opłat za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza - uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 28.10.1996 r. (...)

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Decyzją (...) z dnia 28 października 1996 r. wydaną z upoważnienia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 i art. 157 par. 1 i 2 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku (...) Spółki Węglowej stwierdzono nieważność decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 25.05.1992 r. (...) w części dotyczącej ustalenia opłat ze stuprocentową zwyżką.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Spółka Węglowa S.A. w J.-Z.

Decyzją (...) z dnia 29 marca 1999 r. wydaną z upoważnienia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 127 par. 3 Kpa oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymano w mocy decyzję z dnia 28.10.1996 r.

W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że zaskarżoną decyzją stwierdzono nieważność decyzji Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 25.05.1992 r. w części dotyczącej ustalenia opłat ze stuprocentową zwyżką za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza w 1992 roku przez Kopalnię Węgla Kamiennego "K.".

Wydanie powyższej decyzji nastąpiło z uwagi na to, iż orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 1991 r. par. 12 ust. 1 rozporządzenia Rady-Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 42 poz. 245 ze zm./ został uchylony jako niezgodny z przepisami art. 86 ust. 3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz z art. 41 pkt 8 i art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Uchylony przepis nakazywał stosowanie 100 procent zwyżki stawek na terenie województwa katowickiego. Organ administracyjny w przedmiotowej sprawie wskazał, iż decyzja stwierdzająca w części nieważność weryfikowanej decyzji, jakkolwiek dotyczy merytorycznie kwestii opłat za korzystanie ze środowiska, nie jest decyzją ustalającą te opłaty, stwierdzenie bowiem nieważności całej lub części decyzji, stanowi jedynie usunięcie z obrotu prawnego całej lub części decyzji, która obarczona jest jedną z wad wymienionych w art. 156 par. 1 Kpa.

W omawianym przypadku opłata ustalona została na podstawie informacji złożonej przez stronę, zatem decyzja ustalająca opłaty wydana została zgodnie z art. 86f ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, a stwierdzenie jej nieważności jedynie w części powoduje, że część decyzji nie obarczona wadą zachowuje swoją ważność od dnia kiedy cała decyzja stała się ostateczna.

Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka Węglowa S.A. w J.-Z. We wniesionej skardze wskazano, iż weryfikowana decyzja jest w całości nieważna, bowiem nie pozwala ona na wyodrębnienie części opłaty podstawowej i opłaty powiększonej o 100 procent zwyżką. Z powyższych względów decyzja zaskarżona wydana z upoważnienia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa jest wadliwa, gdyż sankcjonuje wadliwość decyzji badanej. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest zasadna.

Podstawą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej było w sprawie niniejszej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 grudnia 1991 r. stwierdzające, iż par. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 42 poz. 245 ze zm./ został uchylony jako niezgodny z przepisami art. 86 ust. 3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz z art. 41 pkt 8 i art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /OTK 1991 nr 10/.

Z urzędu należy zauważyć, iż stwierdzając nieważność w części decyzji z dnia 25.05.1992 r. wydanej z up. Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, pominięty został w toku mniejszego postępowania fakt, iż decyzją z dnia 12.03.1996 r. wydaną z up. Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa nastąpiła zmiana decyzji tegoż organu z dnia 25.05.1992 r. w ten sposób, że decyzję Wojewody K. z dnia 10.03.1991 r. uchylono i wymierzono KWK "K." nową opłatę za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza w 1991 r. Tak więc wydana w dniu 12.03.1996 r. decyzja wskazywałaby, na to, że decyzja z dnia 25.05.1992 r. została już usunięta z obrotu prawnego, a wobec tego brak było podstaw do wydania decyzji zaskarżonej. Brak jednakże w aktach przedstawionych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu danych pozwalających na stwierdzenie, czy decyzja z dnia 12.03.1996 r. posiada przymiot decyzji ostatecznej i czy pozostaje ona w obrocie prawnym. Zauważyć też należy, iż w odniesieniu do decyzji z dnia 25.05.1992 r. wniesiona została skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś w aktach sprawy brak jest danych czy skarga ta do Sądu faktyczne została wniesiona i rozpoznana. Brak wyjaśnienia przedstawionych wyżej wątpliwości powoduje, iż nie jest możliwe przeprowadzenie badania legalności wydania zaskarżonej decyzji.

Odnośnie zarzutu przedstawionego w skardze, a odnoszącego się do możliwości stwierdzenia nieważności określonej decyzji w części stwierdzić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie dotyczącym stosowania przepisu art. 156 Kpa, zwłaszcza tym z ostatnich lat, przychyla się do stanowiska, że możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w części dotkniętej wadą. Dotyczyć to może jednak tylko takiej sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia osobnej decyzji. Tak więc stwierdzenie nieważności decyzji w części jest możliwe, lecz tylko wówczas, jeżeli wada dotyczy takich elementów rozstrzygnięcia, którym można przypisać cechę decyzji częściowej /por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1988 r. IV SA 859/87 - ONSA 1990 Nr 2-3 poz. 25, z dnia 31 marca 1998 r. I SA 1838/97 - nie publ., wyrok z dnia 16 marca 2001 r. IV SA 151/99 - nie publ./.

W przedmiotowej sprawie przed zweryfikowaniem decyzji z dnia 25.05.1992 r. konieczne jest wyjaśnienie, czy decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, w jakiej części i czy ma przymiot decyzji ostatecznej.

Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia 28.10.1996 r. uchylił na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 3 i w zw. z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.