Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 4 grudnia 2002 r., IV SA 700/01

Sprawa

sprawy ze skargi Uniwersytetu Ł. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 stycznia 2001 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę instalacji gazowej - skargę oddala.

Teza

Montowanie wewnętrznej instalacji gazowej w budynku będącym współwłasnością jest czynnością faktyczną, która znacznie utrudnia współwłaścicielom korzystanie z tego budynku /choćby na czas realizacji inwestycji/, wymaga współdziałania i dlatego uznać ją należy za czynność przekraczającą zwykły zarząd. W tej sytuacji budowa przedmiotowej inwestycji wymagała zgody wszystkich współwłaścicieli. Brak takiej zgody - w dacie wydawania decyzji - jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i przesądza o odmowie wydania pozwolenia na budowę. Wydanie zaś pozwolenia na budowę mimo braku takiej zgody stanowi wprost naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ i naruszenie to ma charakter rażący.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 stycznia 2001 r. (...) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania Rektora Uniwersytetu Ł. od decyzji Wojewody Ł. z dnia 5 grudnia 2000 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Ł. z dnia 26 listopada 1996 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Działowi Gospodarki Energetycznej Uniwersytetu Ł. w Ł. pozwolenia na budowę instalacji wewnętrznej gazowej w budynku dydaktycznym - /doprowadzenie instalacji gazowej do kotłowni/, zlokalizowanym na nieruchomości położonej przy ul. P. 6 w Ł. - na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż w pełni podziela stanowisko organu I instancji, który ustalił, iż w dniu wydania decyzji przez Prezydenta Ł. przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność w częściach ułamkowych Skarbu Państwa w 1/2 części, Wandy S. w 1/4 części oraz Krystyny K. w 1/4 części. Instalowanie przewodów gazowych jest czynnością zwykłego zarządu w rozumieniu prawa cywilnego, a zatem zgodne z art. 210 Kc.

Uniwersytet Ł. pełniąc zwykły zarząd nad nieruchomością i ubiegając się o otrzymanie pozwolenia na budowę instalacji gazowej winien uzyskać zgodę przynajmniej jednej ze współwłaścicielek nieruchomości na ich budowę a w przypadku braku takiej zgody, inwestor mógł żądać rozstrzygnięcia sądu powszechnego zastępującego taką zgodę. Uniwersytet Ł. występując o wydanie pozwolenia na budowę ww. urządzeń nie przedłożył zgody żadnej współwłaścicielki bądź jej spadkobierców, czy też stosownego postanowienia sądu.

Oznacza to, że decyzja Prezydenta miasta Ł. z dnia 26 listopada 1996 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. co stanowi przesłankę z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa do stwierdzenia nieważności decyzji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Uniwersytet Ł. domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 156 par. 2 Kpa, ponieważ inwestycja została już realizowana w 1997 r. i wywołała nieodwracalne skutki prawne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i dodał, iż zgodnie z orzecznictwem NSA wzniesienie obiektu budowlanego nie może być uznane za nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 par. 2 Kpa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie podnieść należy, że postępowanie prowadzone na podstawie art. par. 1 Kpa jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem, w przeciwieństwie do postępowania głównego /rozpoznawczego/ - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, tj. czy decyzja ta jest dotknięta jedną z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 par. 1 Kpa. We wniosku o stwierdzenie nieważności Beata L., jako jedyna spadkobierczyni współwłaścicieli nieruchomości położonej w Ł. przy ul. P. 6 - Krystyny K. zmarłej 3 lipca 1996 r., zarzuciła, iż inwestor uzyskał pozwolenie na budowę instalacji wewnętrznej gazowej nie uzyskując zgody współwłaścicieli nieruchomości na realizację tej inwestycji. Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawo do dysponowania nieruchomością w rozumieniu ar. 32 ust. 4 pkt 2 prawa budowlanego może wynikać z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych /art. 3 pkt 11 powyższej ustawy/.

Z akt sprawy wynika, iż nieruchomość, na której zrealizowano budowę wewnętrznej instalacji gazowej stanowi współwłasność Skarbu Państwa, Wandy S. i Beaty L. jako spadkobierczyni poprzedniej współwłaścicielki - Krystyny K. Z projektu technicznego przedmiotowej inwestycji wynika, iż instalacja gazowa doprowadzona została poprzez piwnice do kotłowni budynku dydaktycznego. Po jej zamontowaniu należało m.in. wykonać próby szczelności i wytrzymałości, sprawdzić poprawność działania zamontowanej armatury i urządzeń. Realizacja takiej inwestycji niewątpliwie wymagała współdziałania współwłaścicieli nieruchomości albowiem dotyczyła współkorzystania z rzeczy wspólnej. Montowanie instalacji wewnętrznej gazowej we wspólnym budynku jest tą czynnością faktyczną, która znacznie utrudnia współwłaścicielom korzystanie z tego budynku /choćby na czas realizacji inwestycji/, wymaga współdziałania i dlatego uznać ją należy za czynność przekraczającą zwykły zarząd. W tej sytuacji budowa przedmiotowej inwestycji wymagała zgody wszystkich współwłaścicieli.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż ani Wanda S. ani też Krystyna K. /także Beata L./ nie wyrażały zgody na budowę przedmiotowej instalacji gazowej. Brak takiej zgody - w dacie wydawania decyzji - jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i przesądza o odmowie wydania pozwolenia na budowę. Wydanie zaś pozwolenia na budowę mimo braku takiej zgody stanowi wprost naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego i naruszenie to ma charakter rażący. Nie ma przecież żadnych wątpliwości, że zachodzi jawna sprzeczność treści decyzji z dnia 26 listopada 1996 r. z treścią art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Nie można zgodzić się z poglądem skarżącego, iż stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę sprzeciwia się fakt zrealizowania inwestycji i powstanie nieodwracalnych skutków prawnych /art. 156 par. 2 Kpa/. W świetle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego zrealizowanie inwestycji nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego, a jedynie skutek faktyczny. Nie zachodziła zatem przeszkoda do orzeczenia o stwierdzeniu nieważności decyzji dotkniętej wadą określoną w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Mając powyższe na uwadze. Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, orzekł jak w wyroku na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.