Uzasadnienie
Kierownik Urzędu Rejonowego w M. decyzją (...) z dnia 9.02.1998 r. nakazał w terminie do dnia 30 lipca 1998 r. opróżnić budynek mieszkalny, zamieszkały przez sześć rodzin, usytuowany na nieruchomości Sylwii i Henryka małżonków S., przy ul. D. 12 w M. W uzasadnieniu decyzji podał, że wzniesiony około 100 lat temu budynek jest w bardzo złym stanie technicznym i stwarza zagrożenie dla zamieszkałych w nim osób, co stwierdził powołany rzeczoznawca wojewódzki. Remont budynku jest ekonomicznie nieopłacalny.
Rozbiórkę budynku zaopiniował pozytywnie Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z dnia 14.01.1998 r.
Odwołanie od tej decyzji wniósł Burmistrz Miasta M. podnosząc jedynie zarzut, że jako strona postępowania, nie miał on zapewnionego udziału w postępowaniu przed organem I instancji, a głównie nie uczestniczył w oględzinach budynku i innych czynnościach wykonywanych w sprawie.
Wojewoda C. na podstawie art. 134 Kpa postanowieniem z dnia 18.03.1998 r. (...) stwierdził, że odwołanie Burmistrza Miasta M., jest niedopuszczalne. W uzasadnieniu postanowienia podniósł, ze Burmistrz nie jest stroną w rozumieniu art. 28 Kpa. Przepisy prawa budowlanego nie dają organom samorządowym podstaw do decydowania w sprawach remontów bądź rozbiórek obiektów budowlanych znajdujących się na działkach prywatnych właścicieli.
Art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, zobowiązuje jedynie do przesłania decyzji o nakazie rozbiórki budynku, właściwemu organowi zobowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych lub pomieszczeń zastępczych.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie, złożył Zarząd Miasta M., zarzucając mu naruszenie przepisów art. 10 par. 1 Kpa i 28 Kpa. Zdaniem skarżących interes prawny władz samorządowych miasta M. znajduje swoją podstawę w art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.
Skoro bowiem gmina ma obowiązek dostarczenia lokali zamiennych przy nakazie rozbiórki budynku, musi mieć tym samym zapewniony udział w postępowaniu zmierzającym do ustalenia czy rzeczywiście istnieje zagrożenie dla ludzi lub mienia nakazujące rozbiórkę budynku.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda C. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podnieść, że zaskarżone postanowienie nie jest prawidłowe ani pod względem formalnym, ani też merytorycznym.
Jeśli bowiem organ odwoławczy uznał, ze środek odwoławczy wniosła osoba nie będąca stroną postępowania, to zgodnie z art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa należało, decyzją, postępowanie odwoławcze umorzyć. Ocena przymiotu strony jako przesłanki materialnoprawnej nie powinna być bowiem rozstrzygana w trybie art. 134 Kpa. Taki pogląd niejednokrotnie wyrażał już Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach /wyrok z dnia 12 grudnia 1995 r. - V SA 377/95; wyrok z dnia 2 kwietnia 1998 r. - IV SA 1643/97 i wyrok z dnia 30 kwietnia 1998 r. - I SA 1696/97/.
W związku z tym wydanie przez organ II instancji na podstawie art. 134 Kpa, postanowienia, o niedopuszczalności odwołania, z uwagi na brak legitymacji procesowej osoby wnoszącej odwołanie, nie było prawidłowe. Zastrzeżenia budzi również ocena prawna wyrażona w zaskarżonym postanowieniu.
Pojęcie strony, a więc podmiotu któremu w administracyjnym postępowaniu przysługuje szczególna pozycja procesowa i związana z tym ochrona procesowa, zostało zbudowane w art. 28 Kpa na prawnej kategorii interesu prawnego. Zarówno w literaturze, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości teza, że kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym należy do prawa materialnego to jest do konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu.
Interes prawny którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu /postanowienie NSA z dnia 30 maja 1984 r. II SA 789/84/. Art. 56 ust. 9 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509 ze zm./ stanowi, że w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ nadzoru budowlanego konieczności opróżnienia lokalu z powodu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, obowiązek dostarczenia najemcy lokalu zamiennego i pokrycia kosztów przeprowadzi spoczywa na gminie. Stąd konieczność przesłania decyzji o rozbiórce władzom gminy art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./.
W warunkach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji nałożyło na organa gminne konkretne obowiązki dostarczenia lokali zamiennych dla sześciu rodzin dotychczas zamieszkałych w domu prywatnego właściciela.
Podnieść należy że z reguły w sprawach z zakresu administracji publicznej dotyczących np. prawa budowlanego gminie przymiot strony nie przysługuje. jedynie wyjątkowo gdy zakres rozstrzygnięcia obejmuje sferę interesu prawnego gminy, przysługuje jej status strony.
Skoro więc decyzja organu I instancji wywarła bezpośredni skutek w sferze obowiązków władz gminnych miasta M. należy uznać że postępowanie administracyjne w którym ta decyzja została wydana dotyczyło interesu prawnego tego podmiotu w rozumieniu art. 28 Kpa.
Z tych względów na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, uchylono zaskarżone postanowienie.