Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 16 grudnia 1987 r., IV SA 757/87

Teza

Związanie organu rozpatrującego sprawę zakresem żądania strony co do przedmiotu postępowania dotyczy określonej we wniosku podstawy faktycznej żądania, a nie powołanej przez stronę jego podstawy prawnej.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Ł. na decyzję Ministra Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej z dnia 16 kwietnia 1987 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o nakazaniu dokonania zabezpieczeń i remontu budynku mieszkalnego i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Ministra Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej kwotę złotych dwa tysiące tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Uzasadnienie

Minister Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej decyzją z dnia 16 kwietnia 1987 r. nr NB/053-K-141/87, wydaną na podstawie art. 154 Kpa odmówił uchylenia decyzji Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej z dnia 5 sierpnia 1985 r. nr U 30/087-K-135/8/5 oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Głównego Architekta Wojewódzkiego w L. z dnia 31 stycznia 1985 r. nr UAN.I.B-8383/3/85-II w sprawie nakazania Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Ł. dokonania zabezpieczeń i remontu budynku mieszkalnego w Ł., albowiem w rozpatrywanej sprawie zastosowanie art. 154 par. 1 Kpa jest niedopuszczalne, gdyż nałożeniu na Gminną Spółdzielnię obowiązków dokonania zabezpieczeń i remontu budynku odpowiada prawo lokatorów budynku do żądania wykonania tego obowiązku przez Spółdzielnię.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w Ł. wniosła o jej uchylenie, gdyż decyzja nakazująca wykonanie zabezpieczeń i remontu budynku została skierowana do Spółdzielni, która nie jest ani właścicielem, ani zarządcą tego budynku.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz podniesiono, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek strony skarżącej powołującej się na art. 154 Kpa /zgodnie z poglądem wyrażonym w doktrynie i prezentowanym przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego - wyrok z dnia 23 stycznia 1986 r. II SA 2278/85/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Z treści wniosku skarżącej Spółdzielni z dnia 20 stycznia 1987 r. o uchyleniu decyzji o nałożeniu obowiązku ma żadnego tytułu prawnego do tego budynku. Budynek stanowi mienie pofolwarczne i nie ma żadnych dokumentów, które stwierdzałyby choćby pośrednio, iż budynek stanowi własność Spółdzielni. Wobec tego zawarte w decyzji z dnia 5 sierpnia 1985 r. stwierdzenia, iż budynek jest własnością Spółdzielni, są chybione, niezgodne ze stanem faktycznym i nie poparte żadnym dokumentami. Spółdzielnia nie jest także zarządcą omawianego budynku, a zatem zobowiązanie jej do ponoszenia istotnych kosztów remontu tego budynku "jest niesłuszne i dalece krzywdzące". W konkluzji wniosku podano, że Spółdzielnia wnosi na zasadzie art. 154 Kpa o uchylenie decyzji.

Taka treść wniosku wskazuje, że mimo powołania w nim art. 154 Kpa jako podstawy prawnej żądania "uchylenia" decyzji istotą tego wniosku był zarzut braku podstaw do nałożenia na skarżącą Spółdzielnię obowiązku wykonania zabezpieczeń i remontu budynku, gdyż nie jest ona jego właścicielem ani zarządcą. Jest to zarzut oznaczający, że decyzja Ministra z dnia 5 sierpnia 1985 r. i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu stopnia wojewódzkiego z dnia 31 sierpnia 1985 r. zostały skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie w rozumieniu art. 28 Kpa, gdyż Spółdzielnia - nie będąc właścicielem ani zarządcą budynku - nie może być podmiotem obowiązku nałożonego tymi decyzjami na podstawie art. 46 prawa budowlanego. Jest to zatem w istocie żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyny wymienionej w art. 156 par 1 pkt 4 Kpa. Nie zmienia tego okoliczność, że przy uzasadnieniu wniosku strona powołała się na niewłaściwy tryb postępowania, wnosząc o uchylenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 Kpa, zamiast o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 4 Kpa.

Trafnie podnosi się w odpowiedzi na skargę, że zakres przedmiotowy postępowania wyznaczony jest przez żądanie strony. Nie oznacza to jednak, iż organ administracji państwowej jest związany wskazaną przez stronę podstawą prawną jej żądania, gdyż decydująca jest treść żądania. Strona bowiem może błądzić co do podstawy prawnej swojego żądania, natomiast rzeczą organu rozpatrującego to żądanie jest właściwe jego zakwalifikowanie pod względem prawnym, zgodnie z jego faktyczną treścią. Tak więc związanie organu rozpatrującego sprawę zakresem żądania strony co do przedmiotu postępowania dotyczy określonej we wniosku strony podstawy faktycznej żądania, a nie powołanej przez stronę jego podstawy prawnej.

W tym stanie rzeczy sprawa niniejsza powinna być rozpatrzona w trybie art. 157 Kpa, nie zaś w płaszczyźnie art. 154 Kpa.

Z tych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa z zasądzeniem kosztów postępowania na mocy art. 208 Kpa.