Uzasadnienie
Minister Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej decyzją z dnia 11 maja 1987 r. nr U3.O/087-K-462/86 utrzymał w mocy decyzję Architekta Wojewódzkiego w W. z dnia 21 listopada 1986 r. o odmowie wydania stwierdzenia posiadania przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnej funkcji kierownika budowy i robót w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, albowiem wykształcenie Mieczysława K. - technik żeglugi śródlądowej - nie jest wykształceniem ani odpowiadającym, ani pokrewnym specjalności konstrukcyjno-budowlanej, o którą się ubiega.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Ministra Mieczysław K. wniósł o jej uchylenie, zarzucając jej niezgodność z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie /Dz.U. nr 8 poz. 46 ze zm./, a w szczególności naruszenie przepisów par. 1 ust. 3 i 4 tego rozporządzenia. Skarżący podniósł, że posiadane przez niego wykształcenie technika żeglugi śródlądowej mieści się w pojęciu technik wodno-komunikacyjny, które to wykształcenie uznane zostało za pokrewne specjalności konstrukcyjno-budowlanej w załączniku nr 2 do pisma Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 2 listopada 1978 r. nr UAN/6-661-42/78. Ponadto z pism Ministra Komunikacji z dnia 26 marca 1987 r. nr KSZ-1P-1322-24/87 oraz zespołu Szkół Zawodowych Żeglugi Śródlądowej w W. z dnia 30 kwietnia 1987 r. nr ZSZ ŻSR/SO/629/87 wynika, że niektóre przedmioty ogólnozawodowe, nauczane w ukończonym przez niego technikum, zawierały treści kształcenia zbliżone do nauczanych w szkołach o specjalności konstrukcyjno-budowlanej. Od 1974 r. jest zatrudniony na stanowisku mistrza kontroli jakości w "Mostostalu", od 1977 r. ma tytuł mistrza dyplomowanego, co według par. 5 ust. 1 pkt 4 wspomnianego rozporządzenia stanowi przygotowanie zawodowe do pełnienia samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie. Oprócz tego 35-letni staż pracy w budownictwie i przy wykonywaniu konstrukcji stalowych kilkakrotnie przekracza okres pracy wymagany przez par. 5 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia.
W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie z powodu braku wykształcenia wymaganego przepisami par. 1 ust. 2-4 powołanego rozporządzenia, wskazano, że z porównania wykazu przedmiotów wyszczególnionych w świadectwie Mieczysława K., stwierdzającym uzyskanie tytułu technika żeglugi śródlądowej, z wykazem przedmiotów nauczania technikum budowlanego w specjalności konstrukcje stalowe wynika, że świadectwo to nie zawiera ani jednego przedmiotu bezpośrednio związanego ze specjalnością konstrukcyjno-budowlaną. Sprawa wykształcenia Mieczysława K. została jednoznacznie wyjaśniona w opinii dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych Żeglugi Śródlądowej, w której stwierdzono, iż w planie nauczania technikum zawodowego, ukończonego przez skarżącego, nie występowały przedmioty zawierające zagadnienia konstrukcyjno-budowlane. Podnoszony w skardze fakt posiadania tytułu mistrza dyplomowanego nie może być podstawą do wydania uprawnień budowlanych, gdyż przepis par. 5 ust. 2 omawianego rozporządzenia stanowi, iż osoby posiadające dyplom mistrza w rzemiośle budowlanym mogą pełnić funkcje techniczne wyłącznie przy wykonywaniu robót budowlanych objętych danym rzemiosłem; z załączonego odpisu dyplomu mistrzowskiego nie wynika, jakiego rzemiosła budowlanego dotyczy ten dyplom.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu przedłożył pismo Instytutu Kształcenia Zawodowego Ministerstwa Oświaty i Wychowania z dnia 29 września 1987 r., w którym podano, że w programie nauczania zawodu "technik żeglugi śródlądowej" nie występują treści kształcenia dotyczące budownictwa, w związku z czym nie można uznać kwalifikacji zawodowych technika żeglugi śródlądowej za równoważne kwalifikacjom techników budownictwa jakiejkolwiek specjalności budowlanej.
Pełnomocnik skarżącego zaś podniósł, że opinia ta została wydana bez zapoznania się ze świadectwem maturalnym Mieczysława K. oraz bez uwzględnienia, że rozpoczął on naukę w 1965 r. w Technikum Mechanicznym w W. o 5-letnim programie nauczania, lecz w trakcie nauki Technikum to zostało przekształcone w Techniki Żeglugi Śródlądowej, w wyniku czego uczniowie, którzy rozpoczęli naukę w 1965 r., byli nadal objęci pełnym programem nauczania Technikum Mechanicznego z dodatkiem przedmiotów związanych z żeglugą śródlądową. Jednakże kończąc szkołę, otrzymali już dyplom techniki żeglugi śródlądowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawowym zagadnieniem dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy posiadane przez skarżącego świadectwo dojrzałości o specjalności żegluga śródlądowa może być uznane za posiadanie wykształcenia pokrewnego dla wykształcenia technicznego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej w rozumieniu par. 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie /Dz.U. nr 8 poz. 46/, a zatem - czy program nauczania, jakim był objęty skarżący uzyskując tytuł technika żeglugi śródlądowej, zawierał w odpowiednim wymiarze przedmioty, pozwalające na nabycie wiadomości teoretycznych, wystarczających dla uzyskania także kwalifikacji w specjalności konstrukcyjno-budowlanej po odpowiednio dłuższym okresie praktyki zawodowej w tej specjalności. Okoliczności te nie zostały w sprawie niniejszej do końca wyjaśnione w sposób nie budzący wątpliwości.
Po pierwsze bowiem, zachodzi sprzeczność między treścią pisma wicedyrektora Zespołu Szkół Zawodowych Żeglugi Śródlądowej w W. z dnia 7 kwietnia 1987 r., w którym podano, że specjalność "żegluga śródlądowa" nie jest równoznaczna ani pokrewna specjalności konstrukcyjno-budowlanej, przy czym w planie nauczania technikum, które ukończył skarżący, nie występowały przedmioty zawierające zagadnienia konstrukcyjno-budowlane, a treścią pisma tego wicedyrektora z dnia 30 kwietnia 1987 r., w którym podano, że w ogólnozawodowych przedmiotach nauczania, takich jak: technologia metali z materiałoznawstwem, rysunek techniczny, mechanika techniczna, części maszyn i elektrotechnika, występowały niektóre zagadnienia dotyczące specjalności konstrukcyjnej, jak również w przedmiotach specjalistycznych, takich jak; budownictwo wodne, zarys budowy statków, mechanizmy pomocnicze i instalacje statków, technologia remontu statków, realizowano niektóre zagadnienia konstrukcyjne.
Sprzeczność tę pozostawiono bez wyjaśnienia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Nie można zaś uznać, że sprzeczność ta została przesądzająco wyjaśniona w złożonym na rozprawie sądowej piśmie Instytutu Kształcenia Zawodowego Ministerstwa Oświaty i Wychowania z dnia 29 września 1987 r., gdyż - po pierwsze - w piśmie tym nie zawarto informacji o treści programu nauczania, które Mieczysław K. odbył w jego świadectwie dojrzałości technikum, a po drugie - Ministerstwo Oświaty i Wychowania w piśmie z dnia 10 marca 1987 r. informowało w niniejszej sprawie, że w razie wątpliwości, czy wykształcenie uzyskane w technikum żeglugi śródlądowej jest wystarczające do przyznania odpowiednich uprawnień, można zwrócić się do Ministerstwa Komunikacji jako organu wiodącego w wymienionym zawodzie. Natomiast Ministerstwo Komunikacji - Zarząd Szkolenia Zawodowego w piśmie z dnia 26 marca 1987 r. stwierdziło, że występujące w technikum o specjalności żeglugi śródlądowej takie przedmioty, jak: rysunek techniczny, technologia metali, elektrotechnika, w pewnym zakresie części maszyn i mechanika techniczna zawierały treści kształcenia zbliżone do nauczanych w technikum o specjalności "konstrukcje stalowe w budownictwie", a zagadnienia budowlane występowały też w przedmiocie zarys budownictwa wodnego. Ponadto, w ramach specjalistycznych przedmiotów zawodowych, takich jak: mechanizmy pomocnicze i instalacje statkowe, zarys budowy statku realizowano między innymi tematykę z zakresu budowy i technologii wykonania konstrukcji stalowych.
W takim stanie niniejszej sprawy konieczne jest zwrócenie się do Ministerstwa Edukacji Narodowej i do Ministerstwa Transportu, Żeglugi i Łączności o wydanie, w związku z wymienionymi pismami powołanych wyżej resortów, wspólnej opinii na podstawie programu nauczania, jaki obowiązywał w szkole, do której skarżący wstąpił w 1965 r. jako do Technikum Mechanicznego w W., przekształconego w trakcie nauki, jak twierdzi, w Technikum Żeglugi Śródlądowej w W., które ukończył w 1970 r. uzyskując świadectwo z dnia 18 czerwca 1970 r. Opinia powinna zawierać ocenę, czy program nauczania w szkole, którą ukończył skarżący, zawierał wiadomości teoretyczne z dziedziny konstrukcji budowlanych w takim zakresie i wymiarze, że uzyskane przez niego wykształcenie techniczne może być uznane za wykształcenie o kierunku pokrewnym w stosunku do wykształcenia w dziedzinie budownictwa o specjalności konstrukcyjno-budowlanej.
Niedokonanie definitywnego ustalenia w tym przedmiocie, przy równoczesnym występowaniu przed wydaniem zaskarżonej decyzji wskazanych sprzeczności w materiale sprawy, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu niewyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest naruszenia przepisów art. 7, 75 i art. 77 par. 1 Kpa.
Należy przy tym wskazać, że nieprawidłowa jest praktyka przeprowadzania uzupełniających dowodów dopiero po wydaniu decyzji i po jej zaskarżeniu przez stronę. Narusza to bowiem prawa strony do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego ma dojść do wydania decyzji, wynikające zwłaszcza z przepisów art. 10 par. 1, art. 79 i art. 81 Kpa. Naruszenie tych podstawowych praw strony w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie decyzji prowadzi z reguły do uchylenia zaskarżonej przez stronę decyzji, gdyż tego rodzaju naruszenia zawsze mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa oraz art. 208 Kpa jak w sentencji wyroku.