Postanowienie NSA w Warszawie (przed reformą) z 29 września 1987 r., IV SA 824/87

Tezy

Obliczanie należności za wodę pobraną przez osobę fizyczną z wodociągu wiejskiego dla celów gospodarczych nie następuje w formie decyzji administracyjnej nawet wówczas, gdy ilość zużytej wody jest ustalona szacunkowo.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił na podstawie art. 204 par. 1 Kpa skargę Tadeusza Sz. w przedmiocie naliczenia opłaty za wodę pobieraną z wodociągu na wsi.

Uzasadnienie

Skarga Tadeusza Sz. dotyczy "obliczania opłat za pobór wody" na cele gospodarcze w gospodarstwie rolnym, znajdującym się we wsi Z., gmina T. Skarżący kwestionuje wysokość ustalonej opłaty, znacznie zawyżonej - jego zdaniem - w porównaniu z opłatami ponoszonymi przez rolników mających liczniki poboru wody. Obliczenia kwestionowanej opłaty dokonał - jak wynika ze skargi - Urząd Gminy w T.

Wobec faktu, że skarga została przesłana bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ten przekazał ją do Urzędu Wojewódzkiego w Łomży w celu nadania biegu przewidzianego w art. 200 par. 2 Kpa lub podjęcia innych czynności stosownych do stanu sprawy. Konsekwencją tego było potraktowanie skargi Tadeusza S. jako skargi administracyjnej, a nie sądowoadministracyjnej i udzielenie mu pismem z dnia 22 czerwca 1987 r. odpowiedzi wyjaśniającej, że zasady obliczania opłat za pobraną wodę określają wytyczne Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 5 lutego 1979 r., zgodnie z którymi miesięczne zużycie wody ustala się szacunkowo według stanu inwentarza i liczby osób zamieszkałych w gospodarstwie.

Skargę Tadeusza Sz. do Naczelnego Sądu Administracyjnego należało uznać za niedopuszczalną z następujących powodów:

1/ zaskarżyć do sądu administracyjnego można tylko decyzję administracyjną po wyczerpaniu toku instancji w postępowaniu administracyjnym. Ze skargi nie wynika, aby w sprawie w ogóle została wydana jakakolwiek decyzja, przy czym wynika z niej jednocześnie, że dotyczy obliczenia opłat przez Urząd Gminy. To zaś nakazuje uznać, że gdyby nawet takie obliczenie opłat potraktować jak decyzję administracyjną, skarga dotyczyłaby decyzji organu I instancji, a więc naruszałaby przepis art. 198 Kpa, a przez to byłaby niedopuszczalna;

2/ skarga była niedopuszczalna także z przyczyn materialnoprawnych, których ustalenie wydaje się niezbędne ze względu na jej przedmiot. Tadeusz Sz. kwestionuje obliczanie opłat za pobór wody z wodociągu wiejskiego w warunkach braku indywidualnego wodomierza. Sytuację taką regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1986 r. w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz opłat za wodę i wprowadzenie ścieków /Dz.U. nr 47 poz. 234/, obowiązującego od dnia 1 stycznia 1987 r., a wydanego na podstawie art. 107 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230/.

Ustawa ta wyraziła zasadę, że za wodę pobieraną z urządzeń stanowiących własność Państwa pobiera się opłaty, nie określając procedury ich ustalania. Procedury nie uregulowało także wymienione wyżej rozporządzenie Rady Ministrów, które w par. 11 ust. 6 przewidziało jedynie, że opłatę za wodę pobieraną z urządzeń zbiorowego zaopatrzenia w wodę wsi ustalają wojewodowie "w wysokości średnich kosztów dostarczania 1 m3 wody" na obszarze województwa, oraz kto pobiera opłaty za wodę. Trzeba przy tym stwierdzić, że wbrew literalnemu brzmieniu par. 11 ust. 6 chodzi w nim nie tyle o opłatę /w znaczeniu zindywidualizowanego obciążenia konkretnego podmiotu/, ile o stawkę jednostkową 1m3 wody, stosowaną przy naliczaniu opłat poszczególnym odbiorcom. Na konieczność takiego rozumienia słowa "opłata" z par. 11 ust. 6 rozporządzenia wskazuje takie samo słowo użyte w jego par. 12 ust. 2 i 3, gdzie ma ono znaczenie należności będącej wynikiem pomnożenia stawki za 1 m3 wody przez ilość wody pobranej faktycznie /według wskazań wodomierza/ lub szacunkowo /według wytycznych ustalonych przez właściwych ministrów/.

Wszystko to prowadzi do wniosku, że ustalenie wysokości opłaty, jaką należy pobrać od konkretnego odbiorcy wody na wsi, nie następuje w formie decyzji administracyjnej, lecz jest wyliczeniem mającym charakter rachunkowy, podobnie jak przy opłatach na przykład za zużycie energii lub gazu. Na to, że wyliczanie opłaty nie może być decyzją administracyjną, wskazuje także redakcja par. 12 ust. 1 rozporządzenia, w którym stwierdza się, że ilość pobieranej wody "ustala właściciel urządzeń" zaopatrzenia w wodę. Powiązanie takich ustaleń z pojęciem własności urządzeń nakazuje uznać, że ustalenia te nie mogą mieć charakteru władczego.

Wszystko to nakazuje uznać, że obliczanie należności za wodę pobraną przez osobę fizyczną z wodociągu wiejskiego dla celów gospodarczych nie następuje w formie decyzji administracyjnej nawet wówczas, gdy ilość zużytej wody jest ustalona szacunkowo. W konsekwencji tego, niedopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na takie obliczanie. W tej sytuacji skargę Tadeusza Sz. należało odrzucić w myśl art. 204 par. 1 Kpa.