Wyrok WSA w Warszawie z 17 września 2004 r., IV SA 922/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 17 września 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi B. i E. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności. I. Uchyla zaskarżoną decyzję, II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.), Asesor WSA Grzegorz Czerwiński, Asesor WSA Mariola Kowalska
Rafał Kubik protokolant

Uzasadnienie

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 Prawa budowlanego z 1994 r., nałożył na T. i A. H. obowiązek przedłożenia:

• inwentaryzacji wraz z opinią techniczną szamba wybudowanego niezgodnie z planem realizacyjnym zagospodarowania działki nr [...] położonej przy ul.. w W., stanowiącym integralną cześć decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego,
• opinii technicznej dot. właściwego wykonania i funkcjonowania kratek ściekowych, w terminie dwu miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, ustalenia dotyczące szamba dwukomorowego i kratek ściekowych istniejących na działce nr [...], stanowiącej obecnie własność T. i A. H., dokonano w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 26.09.2002 r. z udziałem w/w. Z ustaleń organu wynika, że przedmiotowe szambo zostało usytuowane w innym miejscu, niż to było przewidziane w załączniku do decyzji z dnia [...] maja 1983 r. o pozwoleniu na budowę wydanej na nazwisko J.W., poprzedniego właściciela nieruchomości.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli T. i A. H., którzy nabyli nieruchomość, na której znajduje się przedmiotowe szambo w 1995 r. i jak oświadczają, nie zmienili jego usytuowania. Zdaniem skarżących, przedłożenie żądanych dokumentów, nie wniesie niczego istotnego w sprawie, a jedynie spowoduje koszty. Skarżący, jak piszą, nie mogą ponosić odpowiedzialności za działania poprzedniego właściciela.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie I instancji.

W ocenie organu II instancji, co wynika z uzasadnienia decyzji, niezasadne było nakładanie obowiązków wymienionych w zaskarżonej decyzji, gdyż przedstawiony wcześniej "raport oddziaływania na środowisko" stwierdza, iż lokalizacja firmy "A." jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta W. oraz pozytywnie opiniuje przedmiotową inwestycję pod względem wymogów ochrony środowiska. "Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Burmistrza [...] z dnia 17.10.2002 r., z którego wynika, że komisja złożona z pracowników Starostwa Powiatowego i Urzędu Miejskiego w dniu 03.10.2002 r. ustaliła istnienie kanalizacji ściekowej ze szczelnymi zbiornikami na ścieki. Zanieczyszczona woda ze zbiorników odbiera jest przez firmę utylizacyjną, która posiada umowę z oczyszczalnią miejską w W. na przyjmowanie ścieków. Poza tym bezprzedmiotowym jest nakładanie obowiązku wykonania ekspertyzy technicznej w przypadku, gdy protokolarne ustalenia organu nadzoru budowlanego nie uzasadniają nałożenia takiego obowiązku, a budowa przedmiotowego szamba została zrealizowana na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę".

Powyższą decyzję B. i E. małż. R. (właściciele sąsiedniej nieruchomości) zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 3, 79 i 84 kpa oraz błędną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, w związku z czym wnoszą o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Organ odwoławczy, zdaniem skarżących, nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego, a jedynie odwołał się do ustaleń "komisji" i "raportu oddziaływania na środowisko", tym samym nie biorąc pod uwagę ustaleń organu I instancji. Organ odwoławczy wydał decyzję bez własnych przemyśleń i oceny materiału dowodowego zebranego w innej sprawie, dotyczy to w szczególności "raportu oddziaływania na środowisko", który został wykonany na zamówienie T. i A. H. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę, podtrzymuje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wnosi i oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez w/w Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).

Skarga jest uzasadniona.

Żaden z dokumentów powołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ani żadne ze stwierdzeń tam zawartych, nie daje podstaw do uznania, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, a na co wskazuje zaskarżone rozstrzygnięcie. Przywołanie tu ustaleń "raportu oddziaływania na środowisko" jest chyba nieporozumieniem, bowiem dokument ten, nie może niczego wyjaśnić w sprawie przedmiotowego szamba. Podobnie należy ocenić przywoływane pismo z dnia 17.10.2002 r. Burmistrza [...], które miało obrazować efekt pracy jakiejś "komisji", która nie wiadomo w jakim celu i na jakiej podstawie miała zajmować się sprawą szamba. Tego typu dokumenty, co najwyżej powinny mieć znaczenie posiłkowe (uzupełniające) w sprawie i powinny być oceniane, jak i wszystkie inne materiały dowodowe zgromadzone w sprawie, przez organ właściwy do orzekania. Poza tym, jeśli takie dokumenty mają mieć moc dowodową większą niż ustalenia organu pierwszej instancji, to organ odwoławczy powinien uzasadnienie swojej decyzji zredagować zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa, czego nie uczynił. Należy również podnieść to, że organ powołuje się na ustalenia w/w raportu i decyzję z dnia [...] maja 1983 r., których nie ma w aktach sprawy i Sąd nie może w związku z tym ocenić i tych ustaleń. Całkowicie jednak uszło uwadze organu odwoławczego to, co ustalił organ pierwszej instancji, iż przedmiotowe szambo wybudowane zostało niezgodnie z planem realizacyjnym zagospodarowania działki nr [...] stanowiącym integralną część decyzji o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego – to co stanowiło przedmiot postępowania.

Rodzą się wiec kolejne pytania, kiedy przedmiotowe szambo zostało zbudowane, co ma znaczenie przy ustalaniu, czy będą w sprawie miały zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., czy też przepisy Prawa budowlanego z 1994 r., co wynika z art. 103 ust. 2 tej ostatniej ustawy.

Przede wszystkim należy jednak zwrócić uwagę, że organ odwoławczy zupełnie nie zwrócił uwagi na to, w oparciu o jakie przepisy została wydana decyzja pierwszej instancji. Niezależnie od tego, kiedy przedmiotowe szambo zostało wybudowane, przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1995 r., nie może służyć organowi nadzoru budowlanego do nakładania obowiązku przedstawiania określonych dokumentów w celu doprowadzenia określonych robót do stanu zgodnego z prawem. Do takich celów (żądanie określonych dokumentów) bowiem służy przepis art. 81c Prawa budowlanego z 1994 r. a wcześniej art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., które przewidują wydanie postanowienia, a nie decyzji. Poza tym, samo przedstawienie określonych dokumentów (takich, jak wymieniono w decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r.), nie może doprowadzić wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Nawet najlepsze dokumenty, nie mogą uzdrowić dokonanej samowoli budowlanej – realizacji obiektu budowlanego niezgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę, jest to próba legalizacji poprzez dopasowanie dokumentów do istniejącego stanu faktycznego. Są to działania sprzeczne z ratio legis tego przepisu i innych przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (według stanu prawnego obowiązującego do dnia 11.07.2003 r.). Tak rozumiejąc ten przepis, organ świadomie zamyka sobie drogę do wydania decyzji, w której rzeczywiście określiłby czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Bowiem w przypadku wykonania obowiązków nałożonych decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., niezależnie od treści dokumentów, organy nie mają już właściwie innej drogi, jak wszcząć postępowanie legalizacyjne.

Z powyższych względów decyzja organu pierwszej instancji powinna być uchylona i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez ten organ (art. 138 § 2 kpa), z uwagi na kwestie nie wyjaśnione, wymienione wcześniej. Nie można jednoznacznie wykluczyć potrzeby uzupełnienia postępowania dowodowego, czemu miały służyć dokumenty określone w decyzji organu pierwszej instancji, jednak musi się to odbywać w prawnie przewidzianej formie i nie może stanowić zakończenia postępowania, kiedy sprawa nie została wyjaśniona do końca.

Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organy ponownie rozpatrując sprawę, są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w niniejszym wyroku. Fakt kupna nieruchomości w 1995 r. przez T. i A. H., nie może oczywiście stanowić przeszkody w rozpatrzeniu niniejszej sprawy w świetle przepisów prawa administracyjnego.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.