Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zakwestionowaną w odwołaniu A. B. decyzję Wojewody [...] umarzającą postępowanie w sprawie o zwrot 20 ha gruntów rolnych pochodzących z majątku Dobra Ziemskie R. należącego do rodziny W. i przejętego na cele reformy rolnej na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13). W uzasadnieniu tej decyzji podano, że grunty, których dotyczy wniosek, o pow. 20 ha [...] łącznie z majątkiem ziemskim Dobra Ziemskie R. o pow. 708 ha stanowiły w dniu 1 września 1939 r. własność Z. i S. W. i z mocy samego prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu podlegały przejęciu na rzecz Państwa z dniem 13 września 1944 r. tj. w dniu wejścia w życie dekretu o reformie rolnej. Podnoszona zaś przez A.B. okoliczność, że aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1944 r. ojciec K. B. nabył od byłych właścicieli 20 ha z majątku o pow. 708 ha nie uzasadnia zgłaszanego obecnie żądania zwrotu gruntu nabytego przed wejściem w życie dekretu, bowiem zgodnie z art. 2 ust. 2 tego dekretu nieważne są wszystkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e dokonane po dniu 1 września 1939 r. Zdaniem organu odwoławczego " aktem notarialnym Nr [...] z dnia [...] stycznia 1944 r. nie została prawnie skutecznie przeniesiona własność omawianych gruntów na ojca skarżącego, ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 2 cyt. dekretu jest on nieważny".
W tym stanie rzeczy wniosek A.B. o zwrot omawianych 20 ha gruntów jest bezprzedmiotowy, " co prawidłowo stwierdza w zaskarżonej decyzji Wojewoda [...]".
Skargę na tę decyzję wniósł do Sądu Administracyjnego A.B.
W skardze podniesiono, że akt kupna nieruchomości przez ojca był podstawą do dokonania w KW [...] w dz. [...] pod poz. [...] wpisu ojca skarżącego, K. B. jako właściciela nabytej działki gruntu.
Wpis ten do chwili obecnej nie został wykreślony z księgi wieczystej, a jedynie - zgodnie z wnioskiem K. B. z dnia [...] lipca 1952 r. został przeniesiony do nowej księgi wieczystej [...] o czym zamieszczono wzmiankę w dziale [...] Dóbr R..
Działka ta nie mogła więc być przejęta na cele reformy rolnej. Zgodnie z wpisem wniesionym do ok. [...] Dóbr R., dokonanym w dniu [...] stycznia 1947 r. Skarb Państwa posiada prawo własności na mocy dekretu o reformie rolnej reszty opisanej w tej księdze dóbr ziemskich zapisanych uprzednio na rzecz Z. i S.W.. Skarb Państwa stał się więc właścicielem dóbr ziemskich R., ale bez działki Nr [...].
W tych warunkach, w ocenie skarżącego rozparcelowanie działki Nr [...] i nadanie gruntów pochodzących z tej działki okolicznym rolnikom było całkowicie bezpodstawne.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z urzędu należy podnieść, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji zaakceptował oczywiste naruszenie przez organ I instancji art. 105 kpa.
Umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 kpa następuje wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.
Uzasadnienia decyzji obu instancji wskazują, że organy pomyliły bezprzedmiotowość postępowania z bezzasadnością żądania strony.
Bezzasadność żądania strony to brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony co powoduje wydanie decyzji merytorycznej oddalającej to żądanie.
Bezprzedmiotowość zaś postępowania zachodzi wówczas, gdy brak jest przepisu prawa materialnego do działania organu administracji w formie decyzji. Bezprzedmiotowe jest więc postępowanie w sprawie, która nie jest regulowana przepisami dającymi podstawę do wydania decyzji administracyjnej.
W sprawie, w której strona żąda wprawdzie zwrotu nieruchomości, ale jednocześnie żądanie takie motywuje tym, że nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej może być postępowanie administracyjne wszczęte, prowadzone i zakończone wydaniem decyzji merytorycznej.
Należy przy tym wskazać, że żądaniem strony jest nie tylko formalny wniosek o wszczęcie postępowania, lecz przede wszystkim jego merytoryczna treść związana z przedmiotem sprawy opisanym przez stronę w tym wniosku.
Z treści zaś wniosku A. B. wynika, że oczekuje on stwierdzenia przez organ administracji, że opisana wyżej działka nie podlegała działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Ta sprawa zaś jest regulowana przepisami prawa administracyjnego - § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10 poz.5) i podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej.
Z treści § 6 powyższego rozporządzenia wynika, że orzekanie w sprawie czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit e dekretu wydawane jest na wniosek strony.
Nie może budzić wątpliwości, że spadkobierca nabywcy omawianej nieruchomości jest stroną w takiej sprawie, a zatem organ obowiązany był wydać decyzję załatwiającą sprawę co do istoty, w oparciu o pow. Przepisy rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r.
W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania - bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, ponieważ jest to niezgodne z prawem uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy mimo istnienia przepisów prawa materialnego dających podstawę do wydania decyzji merytorycznej.
Dlatego - uznać należało, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania (art. 105 kpa) mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.