Wyrok WSA w Olsztynie z 14 maja 2004 r., IV SA 967/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 14 maja 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Okręgowej Izby Architektów na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty z "[...]" r., II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz Okręgowej Izby Architektów kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skład

Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk przewodniczący
Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Katarzyna Matczak przewodniczący, sprawozdawca
Romualda Gumińska protokolant

Uzasadnienie

Okręgowa Izba Architektów zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Wojewody z dnia 31 stycznia 2003r. Nr "[...]" utrzymujące w mocy postanowienie Starosty E. z dnia 12 grudnia 2002r. w przedmiocie odmowy dopuszczenia Okręgowej Izby Architektów do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia na budowę budynku hurtowni artykułów spożywczych wraz z przyłączami na działce nr 2099/12 przy ul. "[...]" w E. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, że dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, dotyczącym innej osoby, może nastąpić tylko wówczas, gdy jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny, przy czym obie te przesłanki muszą występować łącznie. Organ orzekający wskazał, że w tej sprawie przesłanki takie nie występują. Wprawdzie organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, że samorząd zawodowy architektów działający w oparciu o ustawę z dnia 15 grudnia 2000r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów nie jest organizacją społeczną, o której mowa w art. 5 § 2 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże spełnienie tylko tej przesłanki nie jest wystarczającym warunkiem aby tę organizacją społeczną dopuścić do działania w sprawie na prawach strony. Podniósł, że izba architektów zarówno we wniosku, jak i zażaleniu nie przywołała celu statutowego swej organizacji potwierdzającego zasadność jej wniosku, gdyż powołany art. 12 ust. l i 2 Prawa budowlanego definiuje jedynie samodzielną funkcję techniczną w budownictwie oraz osoby uprawnione do jej wykonywania i nie może stanowić takiej samoistnej przesłanki uzasadniającej ochronę interesu społecznego, gdyż po myśli art. 35 ust. l pkt 3 Prawa budowlanego to do obowiązków organu wydającego pozwolenie na budowę należy sprawdzenie wykonania projektu przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Poza tym wyjaśnił, że projektant wykonujący projekt budowlany nie jest stroną postępowania administracyjnego o wydanie pozwolenia budowlanego, wobec czego samorząd zawodowy architektów nie może w tym postępowaniu skutecznie występować aby przeciwstawiać się jego interesom.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie na niniejsze postanowienie Wojewody, skarżąca Okręgowa Izba Architektów podniosła, że z zaskarżonego postanowienia nie wynika w sposób jednoznaczny, czy odmówiono jej przymiotu strony w tym postępowaniu, czy też nie dopuszczono jej do prowadzonego postępowania administracyjnego na prawach strony. Przyznano wprawdzie, że we wniosku z dnia 26 listopada 2002r. wniesiono o "włączenie nas do postępowania jw. na prawach strony", jednakże jako podstawę prawną tegoż wniosku wskazano przepisy art. 28, 29 i 31 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tej ewidentnej rozbieżności pomiędzy treścią wniosku a powołaną podstawą prawną należało wyjaśnić, czego skarżąca żąda faktycznie. Nadto wyjaśniono, że dopuszczenie do tego, aby został zatwierdzony projekt sporządzony przez osobę nie posiadającą uprawnień budowlanych wkracza w wyłączne i własne kompetencje samorządu zawodowego do orzekania o tych uprawnieniach - art. 8 pkt 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. Wyjaśniono, iż gdyby w oparciu o wyżej podniesione argumenty Sąd nie uznał organizacji zawodowej samorządu architektów za stronę toczącego się postępowania to i tak skarżąca alternatywnie winna być dopuszczona do udziału w postępowaniu na prawach strony. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, jako niezgodnych z prawem.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosząc o jej oddalenie podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo wyjaśnił, iż podniesione argumenty wskazują na posiadanie przez skarżącą interesu faktycznego, a nie interesu społecznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie zarzuty zasługuj ą na uwzględnienie.

Na wstępie zważyć należy, iż w myśl art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271, ze zm) na skutek reformy sądownictwa administracyjnego skargi wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.

Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270).

Na wstępie wyjaśnić należy status prawny skarżącej. Stosownie do art. 7 ust. l ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz.U. z 2001r. Nr 5, póz. 42, ze zm) izby architektów posiadaj ą osobowość prawną, zaś osoba prawna działa poprzez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie - art. 38 Kodeksu cywilnego. Jednostkami organizacyjnymi samorządu zawodowego architektów jest jak wynika z ustawy Krajowa Izba Architektów i okręgowe izby architektów, przy czym to okręgowe rady izb, jako organy okręgowych izb reprezentują samorząd zawodowy przed organami administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz właściwymi stowarzyszeniami zawodowymi - art. 19 ust. l pkt ustawy o samorządzie zawodowym architektów. Z art. 21 ust. 3 tejże ustawy wynika natomiast, że oświadczenia woli w imieniu okręgowej rady izby składają co najmniej dwaj członkowie prezydium, w tym przewodniczący lub zastępca. Mimo tak ustanowionej właściwej reprezentacji okręgowych rad izb architektów, w tym "[...]" Okręgowej Izby Architektów, wniosek z dnia 26 listopada 2002r. wszczynający postępowanie w przedmiocie uznania izby za stronę postępowania, bądź dopuszczenie jej do udziału na prawach strony w toczącym się postępowaniu został podpisany jedynie przez jej przewodniczącego, co uszło uwadze zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego. Wobec powyższego nie można było dokonać merytorycznej oceny wniosku przed uzupełnieniem jego braku formalnego w postaci złożenia podpisu przez drugiego uprawnionego członka prezydium okręgowej izby architektów. Na marginesie, także zażalenie na postanowienie organu I instancji zostało podpisane jedynie przez Przewodniczącego, co uniemożliwiało merytoryczną ocenę podjętego rozstrzygnięcia przez Starostę E., przed usunięciem wady formalnej tegoż zażalenia.

Należy uznać za zasadny zarzut skarżącej, iż przed podjęciem rozstrzygnięcia przez organ I instancji nie wyjaśniono w sposób jednoznaczny wątpliwości dotyczących treści wniosku złożonego przez organizację społeczną, do czego zobowiązuje organy administracji publicznej art. 7 Kpa. Wprawdzie z literalnego brzmienia wniosku wynika, iż izba architektów ubiega się o dopuszczenie jej do toczącego się postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu i wydania pozwolenia na budowę budynku hurtowni artykułów spożywczych wraz z przyłączami na działce nr 2099/12 przy ul. "[...]" w E. na prawach strony, jednakże w jego podstawie wskazano również art. 28 Kpa, który definiuje pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym. Z utrwalonego zaś orzecznictwa sądowoadministracyjnego (m.in. wyrok NSA z dnia 17 września 1992r. sygn. akt III SA 949/92) wynika że, o tym jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeżeli natomiast charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, przy czym kierować się ma zasadą wyrażoną w art. 9 Kpa.

Nadto pozostaje zwrócić uwagę skarżącej, że nie ma możliwości alternatywnego rozpatrywania jej żądania jako wniosku o uznanie za stronę (w rozumieniu art. 28 Kpa), bądź w przypadku braku stwierdzenia przymiotu strony, jako wniosku o dopuszczenie do toczącego się postępowania na prawach strony w kontekście przesłanek z art. 31 ust. l Kpa, gdyż obie te role w postępowaniu administracyjnym wymagają spełnienia innych przesłanek w celu dopuszczenia do postępowania jako strony, czy też do działania na prawach strony. Zatem skarżąca musi w sposób jednoznaczny określić, czy żąda uznania jej za stronę w toczącym się postępowaniu administracyjnym, czy też chodzi jej o udział w postępowaniu na prawach strony, gdyż postępowanie to nie dotyczy bezpośrednio jej interesu prawnego.

W tym stanie sprawy należało na podstawie art. 145 § l pkt l lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w pkt I. sentencji. Rozstrzygniecie o kosztach postępowania sądowego (pkt. III sentencji wyroku) oraz orzeczenie o nie wykonaniu zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt. II sentencji), uzasadniają przepisy art. 152 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.