Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 3 lipca 2001 r., IV SA 968/99

Sprawa

sprawy ze skargi Mieczysława L., Janiny M., Tadeusza M., Janusza M., Marcina Grzegorza D. i Magdaleny Anny O. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia 17 marca 1999 r. (...) w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie odszkodowania - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; (...).

Teza

1. W razie wznowienia postępowania administracyjnego z powodu braku udziału jednej ze stron bez jej winy należy uchylić kwestionowaną w postępowaniu decyzję w całości. Uchylenie decyzji tylko w części odnoszącej się do strony, bez udziału której postępowanie przeprowadzono i zakończono je kwestionowaną decyzją, skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.
2. Orzeczenie na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa, jedynie o uchyleniu decyzji kwestionowanej w tym postępowaniu, bez jednoczesnego wydania nowej, rozstrzygającej o istocie sprawy, również podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia 12 stycznia 1999 r. wydaną w postępowaniu wznowieniowym na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 w związku z art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa w sprawie odmowy przyznania odszkodowania w związku ze stwierdzeniem w postępowaniu nieważnościowym, iż orzeczenie o przejęciu na własność państwa przedsiębiorstwa pn. M. H. wł. L. Franciszek - J. zostało wydane z naruszeniem prawa.

Decyzja kwestionowana w postępowaniu wznowieniowym - z dnia 13 lipca 1994 r. o odmowie przyznania odszkodowania, została wydana przez Ministra Przemysłu i Handlu na rzecz spadkobierców byłego właściciela przedsiębiorstwa, a w tym Julii M., która w dacie orzekania już nie żyła. W postępowaniu administracyjnym, a następnie sądowym, w wyniku zgłoszenia żądania rozpoznania sprawy przez sąd powszechny stosownie do art. 160 par. 5, nie brali udziału spadkobiercy zmarłej Julii M. Postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania zostało wznowione na wniosek skarżącego - spadkobiercy Julii M., który w ocenie organu orzekającego wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji złożył ten wniosek z zachowaniem terminu określonego w art. 148 par. 1 Kpa. Uznając w związku z powyższym za zasadny wniosek o wznowienie postępowania tylko odnośnie odmowy przyznania odszkodowania na rzecz Julii M. organ orzekający w pierwszej instancji kwestionowaną decyzję z dnia 13 lipca 1994 r. uchylił w określonej części. Jednocześnie w uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia podano, że brak jest podstaw do uchylenia pozostałej części decyzji odnoszącej się do innych spadkobierców Franciszka L. /Janiny M. i Mieczysława L./, którzy brali udział w postępowaniu w przedmiocie odszkodowania. Spadkobierców tych obciąża ponadto okoliczność, iż dopuścili do odrzucenia przez sąd powszechny pozwu wobec nie usunięcia z własnej winy na wezwanie sądu braków formalnych pozwów. Stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 12 stycznia 1999 r. podzielił organ naczelny administracji orzekając w trybie art. 127 par. 3 Kpa.

W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca zakwestionowała orzeczenie o uchyleniu kwestionowanej decyzji wyłącznie w części, to jest orzekającej o odmowie przyznania odszkodowanie na rzecz spadkobierców Julii M. W ocenie strony wobec zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania należało uchylić decyzję kwestionowaną w całości.

W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest zasadna.

Orzekający w sprawie skład Naczelnego Sądu Administracyjnego całkowicie podzielił zarzut podniesiony w skardze co do tego, iż brak udziału jednej ze stron w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy, stanowiący przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa nie może uzasadniać uchylenia kwestionowanej decyzji jedynie w części, to jest w odniesieniu do tej strony. Postępowanie administracyjne powinno bowiem być ponownie przeprowadzone w całości, a więc nie tylko z udziałem tej strony, która została pominięta bez swej winy, ale również z udziałem wszystkich pozostałych stron. Rozstrzygnięcie natomiast o częściowym uchyleniu kwestionowanej decyzji jako nie znajdujące oparcia w prawie podlega stwierdzeniu nieważności wobec wystąpienia przesłanki określonej w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Kolejną wadą zaskarżonej decyzji, również uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności wobec wystąpienia przesłanki z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, jest orzeczenie wyłącznie o uchyleniu decyzji, bez wydania w miejsce dotychczasowej - nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Przepis art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa powołany jako podstawa rozstrzygnięcia w sprawie jednoznacznie wskazuje bowiem, iż właściwy organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, wydaje decyzję którą uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia wobec wystąpienia przesłanki określonej w art. 145 par. 1 lub art. 145a Kpa i jednocześnie "wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy". Zaskarżona decyzja nawet gdyby orzekała o uchyleniu kwestionowanej decyzji w całości, to i tak nie mogła by się ostać w obrocie prawnym wobec braku rozstrzygnięcia nową decyzją o istocie sprawy.

Mają na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 5 ust. 1 tej ustawy.