Uzasadnienie
Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 1 marca 2001 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska w wyniku rozpatrzenia odwołania Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawy od decyzji z dnia 12 grudnia 2000 r. wydanej przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w W., wymierzającej wymienionemu wyżej przedsiębiorstwu, na podstawie art. 130 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ - nazywanego dalej Prawem wodnym z 1974 r. oraz par. 6 ust. 1 par. 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 1995 r. w sprawie zasad i trybu ustalenia kar pieniężnych za naruszenie warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub ziemi oraz współczynników różnicujących wysokość kar pieniężnych /Dz.U. nr 79 poz. 400 ze zm./ -nazywanego dalej rozporządzeniem z dnia 20 czerwca 1995 r. karę pieniężną dobową w wysokości 9,79 złotych za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych z wylotu przepompowni "M." do rzeki Wisły bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organu odwoławczego nie podzielił zarzutu ukaranego podmiotu co do skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. Ścieki wprowadziło bowiem Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m. st. Warszawie i jemu należało wymierzyć karę pieniężną dobową zgodnie z art. 130 ust. 1 Prawa wodnego z 1974 r.
Zajęte stanowisko jest zgodne z poglądem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Zwrócić należy uwagę, iż z art. 130 ust. 5 powołanej ustawy wynika jedynie wskazanie kogo obciąża wymieniona kara. W praktyce przepis ten stosowany wobec przedsiębiorstw komunalnych, które nie ulegały przekształceniu, stał się bezprzedmiotowy z dniem 1 lipca 1997 r. Podmiotem zaś któremu wymierza się karę pieniężną jest zakład budżetowy lub spółka z udziałem gminy.
W złożonej skardze Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie strony skarżącej adresatem decyzji wymierzającej karę winien być zasadnie z art. 130 ust. 5 Prawa wodnego z 1974 r. Prezydent m.st. Warszawy jako organ założycielski zakładu. Skarżące przedsiębiorstwo nie uległ jeszcze przekształceniu stosownie do brzmienia art. 14 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej i wskazany przepis prawa nadal zachował aktualność w sprawie.
Pogląd co do wykładni art. 130 ust. 5 Prawa wodnego z 1974 r. strona skarżąca uzasadniła potrzebą odniesienia słowa "obciążają" do zwrotu "organ założycielski tego przedsiębiorstwa". Słowo "obciążają" nie można zaś interpretować tak, aby obciążenie nie dotyczyło wprost organu założycielskiego.
W przeciwnym razie norma zawarta w omawianym przepisie - biorąc pod uwagę wzajemne zależności zakładu i jego organu założycielskiego /także personalne/ nie będzie miała gwarancji wypełnienia.
Jedynie sporadycznie bowiem organ założycielski pokrywał wymierzone zakładowi kary.
Stosowanie kary dla zakładu nie stanowi bodźca do wywołania zachowań zmierzających do unikania w przyszłości kary.
Cel ten osiągnie natomiast egzekwowanie kary bezpośrednio od organu założycielskiego.
Strona skarżąca podkreśliła, iż musi przyjmować i odprowadzać ścieki, a nie ma możliwości samodzielnego wyposażenia się w urządzenia do oczyszczania ścieków - bo tak stanowi statut.
Odpowiadając na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie i podtrzymywał dotychczas prezentowaną argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W mniejszej sprawie niesporne było powstanie okoliczności uzasadniających wymierzenie określonej kary pieniężnej dobowej z tytułu odprowadzania ścieków.
Istota wymagającego rozstrzygnięcia zagadnienia sprowadziła się jedynie do oceny prawidłowości wskazania adresata decyzji wymierzającej karę.
Zajęcie stanowiska w tym względzie wymaga dokonania wykładni art. 130 Prawa wodnego z 1974 r., a zwłaszcza znaczenia i wzajemnych relacji uregulowań zawartych w ust. 1 i 5 wymienionego artykułu.
Zgodnie z art. 130 ust. 1 powołanej ustawy "zakładom wymierza się karę pieniężną za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom".
Z brzmienia zacytowanego przepisu wynika jednoznacznie, iż to zakład wprowadzający ścieki jest adresatem decyzji o wymierzeniu kary.
W świetle analizowanego uregulowania wymierzenie kary następuje za spowodowanie przez konkretny zakład skutku w postaci wprowadzenia ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom, bez względu na przyczyny i okoliczności, które do tego doprowadziły, w tym także niezależnie od winy zakładu, który ścieki wprowadził /por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 1986 r. IV SA 704/86 - ONSA 1986 Nr 2 poz. 86 i z dnia 22 października 1987 r. IV SA 586/87 - ONSA 1988 Nr 1 poz. 1/.
Zakładem w ujęciu Prawa wodnego z 1974 r. są zaś, jak wyjaśnia art. 18 ust. 1 pkt 2 omawianego aktu prawnego "państwowe i inne uspołecznione jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne gospodarki nieuspołecznionej".
Szerokie określenie w definicji zakładu wynikające z przedstawionego przepisu, nakazuje zakwalifikować, jako mieszczący się w jej obrębie także wyodrębniony podmiot, któremu wymierzono karę w niniejszej sprawie.
Z faktu zaś, iż poprzez znajdujące się w zarządzie Miejskiego Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie urządzenia nastąpiło wprowadzenie ścieków do rzeki Wisły bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego wynika, że ten zakład został słusznie, przez organy obu instancji uznany jako adresat decyzji o wymierzeniu kary.
Wpływu na ocenę prawidłowości zajętego przez rozstrzygające w sprawie organy administracji publicznej stanowiska nie mają argumenty strony skarżącej wynikające z odwołania się do treści art. 130 ust. 5 Prawa wodnego z 1974 r.
Zgodnie z tym przepisem kary pieniężne o których mowa w ust. 1 i 4 obciążają wyniki ekonomiczne zakładu, a w wypadku wymierzenia kary przedsiębiorstwu gospodarki komunalnej nie wyposażonemu w urządzenia zabezpieczające wody przed zanieczyszczeniem - organ założycielski tego przedsiębiorstwa.
Wbrew wywodom strony skarżącej uregulowanie powyższe nie dotyczy wcale kwestii określenia adresata decyzji o wymierzeniu kary i nie zmienia reguł w tym względzie wynikających z art. 130 ust. 1 powołanej ustawy.
Art. 130 ust. 5 Prawa wodnego z 1974 r. wskazuje jedynie - kogo obciążają w zakresie wyników ekonomicznych kary wymierzone już zakładowi decyzją właściwego organu.
W szczególności w przypadku przedsiębiorstw gospodarki komunalnej nie wyposażonych w urządzenia zabezpieczające wody przed zanieczyszczeniem cytowany przepis wskazuje, iż obciążenie wyników ekonomicznych dotyczy wyników ekonomicznych organu założycielskiego przedsiębiorstwa.
Nie sposób jednak pominąć, iż przepis wprost mówi tu o sytuacji gdy doszło już najpierw do "wymierzenia kary przedsiębiorstwu", nie reguluje zaś wcale jak należy postępować, gdy zachodzi dopiero potrzeba wymierzenia kary.
Konsekwencje analizowanego uregulowania sprowadzają się zatem wyłącznie do zagadnienia relacji między wskazanym przedsiębiorstwem a jego organem założycielskim - w zakresie obciążenia wyników ekonomicznych kosztami z tytułu wymienionych zakładów decyzją właściwego organu kar. Konsekwencje te są zaś bez znaczenia dla oceny reguł wyznaczania adresata decyzji o wyznaczeniu kary. Inaczej mówiąc nie mają znaczenia w relacji między rozstrzygającym o wymierzeniu kary organem, a podmiotem któremu /zgodnie z art. 130 ust. 1 Prawa wodnego z 1974 r./ należy wymierzyć karę.
Stanowisko prezentowane przez stronę skarżącą jest sprzeczne zatem z brzmieniem art. 130 ust. 1 i 5 omawianego artykułu, a podnoszone w skardze argumenty ocenić trzeba jedynie jako postulaty o charakterze słuszonościowym, które nie mogą wpłynąć na wynik kontroli Sądu, dokonanej zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 27 ust. 1 powołanej ustawy o NSA.