Wyrok WSA w Gliwicach z 23 stycznia 2006 r., IV SA/Gl 1012/04

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Rozpoznanie

w dniu 10 stycznia 2006 r. na rozprawie

Sprawa

sprawy ze skargi K. O. na decyzję Rektora [...] Akademii [...] w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie spraw kandydatów na studia uchyla zaskarżoną decyzję

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) WSA Stanisław Nitecki
st.sekret.sąd. Alicja Sadowska protokolant

Uzasadnienie

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Wydziału [...] [...] Akademii [...] w K. działając w oparciu o art. 141 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o Szkolnictwie Wyższym (Dz. U. Nr 65 poz. 385 z późn. zm.) i § [...] ust. [...] – [...] Statutu [...] Akademii [...] nie przyjęła K. O. na 1 rok studiów Wydziału [...] w K. [...] Akademii [...] w K., bowiem ustalono w toku postępowania kwalifikacyjnego, iż uzyskała ona na egzaminie [...] punkty.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zostało wskazane, że zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wydziałowych Komisji Rekrutacyjnych w K. i Z. oraz Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej podjętej w oparciu o uchwałę Senatu [...] Akademii [...] w K. nr [...] z dnia [...] r. limit punktów warunkujących przyjęcie na Wydział [...] w roku akademickim [...] /[...] wynosi [...].

Od decyzji tej K. O. złożyła w dniu [...] r. odwołanie podnosząc w nim zastrzeżenia co do prawidłowości pytań egzaminacyjnych. Odwołująca wskazała, iż w czasie egzaminu zastrzegła dwa pytania jako nieprawidłowe, a nadto obecnie prosi o uwzględnienie oprócz zastrzeżonych, jeszcze dwóch zadań. Jednocześnie odwołująca w sposób opisowy przedstawiła trzy pytania, które uznała za nieprawidłowe w powołaniu się na materiały zawarte w wymienionych w odwołaniu podręcznikach.

Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Rektor [...] Akademii [...] w K. działając na postawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w oparciu o art. 141 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o Szkolnictwie Wyższym (Dz. U. nr 65, poz. 385 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej.

W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Rektor podtrzymał argumentację organu pierwszej instancji co do przyczyny nie przyjęcia odwołującej na 1 rok studiów.

Ustosunkowując się do zastrzeżeń K. O. przedstawionych w jej odwołaniu a odnoszących się do wskazanych tam pytań testowych, organ przyjął, iż są to pytania o numerach [...], [...] i [...] wersji [...] testu egzaminacyjnego i dodał, że według opinii Centrum Egzaminów [...] pytania testowe zostały opracowane prawidłowo, a materiał merytoryczny zawarty jest w podręcznikach szkół średnich.

W uzasadnieniu orzeczenia zwrócono nadto uwagę, iż w objaśnieniu do testu zawarta była uwaga, iż od kandydata oczekuje się wyszukania najlepszego lub najwłaściwszego wariantu odpowiedzi i odrzucenia innych, które mogą posiadać cechy prawidłowości lub zawierać część prawdy ale w zdecydowanie mniejszym zakresie.

K. O. nie godząc się ze stanowiskiem zaprezentowanym we wskazanym rozstrzygnięciu wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą, w której domagała się ponownego rozpoznania sprawy w powołaniu na zastrzeżenia co do prawidłowości i logiki trzech pytań zawartych w tekście egzaminacyjnym na studia [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na zaprezentowaną w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji argumentację.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym organ zobowiązany został do przedstawienia książeczki testowej obejmującej pytania egzaminacyjne na wydział [...] w roku akademickim [...]/[...] wraz z kluczem odpowiedzi oraz odpis uchwały właściwego organu uczelni, z którego wynikałaby ilość wymaganych punktów uzyskanych na egzaminie.

W wyniku wykonania polecenia Sądu organ przedłożył do akt sądowych wskazane dokumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Zadaniem sądu administracyjnego jest przeto kontrola zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania, a nie orzekanie pod względem merytorycznym. Jeżeli zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd obowiązany jest skargę oddalić.

Oznacza to, że zakres kontroli sądu administracyjnego zaskarżonych decyzji organów uczelni wyższych w przedmiocie przyjęcia kandydata na studia jest ograniczony i sprowadza się zasadniczo do oceny zgodności z prawem warunków przyjmowania na studia, ustalonych przez władze uczelni wyższych oraz kontroli przebiegu egzaminu z ustalonym regulaminem i przepisami postępowania administracyjnego. Kontrola decyzji administracyjnych o odmowie przyjęcia na studia w szkole wyższej nie obejmuje natomiast poprawności pytań egzaminacyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 1985 r., SA/Wr 645/84, OSP 1986 Nr 2, poz. 25 czy wyrok NSA z dnia 2 grudnia 1994 r., I SA 1636/94, ONSA 1995 Nr 4, poz. 176).

Powyższe nakazywało Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w pierwszej kolejności skontrolować zaskarżoną decyzję w zakresie prawidłowości z przywołanymi w niej przepisami prawa materialnego.

Jako materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie wskazano przepisy ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) oraz powołany statut, uchwałę nr [...] Senatu uczelni a także dołączoną do akt sprawy decyzję Nr [...] z dnia [...] r. Wydziałowych Komisji Rekrutacyjnych w K. i Z. oraz Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej.

W uchwale nr [...] Senatu [...] Akademii [...] w K. z dnia [...] r. postępowanie kwalifikacyjne na kierunek [...] obejmować miało uzyskanie odpowiedniej liczby punktów z konkursowego egzaminu testowego z [...],[...] i [...] w oparciu o materiały egzaminacyjne przygotowane przez Centrum Egzaminów [...], a kandydaci przyjmowani byli według uzyskanej w postępowaniu liczby punktów, które decyzja Nr [...] z dnia [...] r. Wydziałowych Komisji Rekrutacyjnych w K. i Z. oraz Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej określiła na liczbę [...].

W treści przywołanych aktów prawnych nie przewidziano żadnych rzeczowych przesłanek, które przewidywały odstępstwa od powyższego punktowego systemu kwalifikowania kandydata na studia.

W zakresie zatem prawidłowości zastosowania i wykładni prawa materialnego zaskarżona decyzja nie budziła zastrzeżeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Przechodząc natomiast do oceny zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z przepisami procedury administracyjnej, a w tym również co do oceny zasadności zarzutów skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż są one nie pozbawione słuszności.

Co prawda ani ocena treści pytań, ani ocena ich trudności, prawidłowości czy też słuszności doboru odpowiedzi na pytania testu egzaminacyjnego nie podlega kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i należy do organów administracji. Jednakże bezspornie postępowanie organów administracyjnych związane z oceną pytań egzaminacyjnych musi podlegać kontroli Sądu.

W tym też zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny dostrzegł takie uchybienia, które mogły mieć istotny wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie.

Należy zauważyć, iż zaskarżona decyzja, jak stwierdza się w jej uzasadnieniu wydana została w oparciu o uzyskaną opinię Centrum Egzaminów [...].

Materiał sprawy przedstawiony Sądowi nie pozwala jednak jednoznacznie ustalić czy przywołana opinia Centrum Egzaminów [...] została dopuszczona w sprawie jako dowód w celu wyjaśnienia zagadnienia wymagającego wiedzy specjalistycznej.

Z akt sprawy wynika bowiem, iż to skarżąca zwróciła się do Dyrektora Centrum Egzaminów [...] Prof. S. O. a jego odpowiedź jest adresowana do niej z informacją o przekazaniu kopii do wiadomości Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej. Ponad powyższe w aktach brak jest innej opinii.

Budzi zatem wątpliwość Sądu czy opinią można było nazwać pismo sporządzone na żądanie strony i do niej adresowane.

Jeżeli natomiast, poza znajdującym się w aktach pismem skierowanym do skarżącej, została przeprowadzona ekspertyza, to w tym wypadku niezbicie wynika z akt, iż strona nie miała możliwości zapoznania się i wypowiedzenia się co do jej treści, co stanowi rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 10 i art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 81 k.p.a., który stanowi konkretyzację zasady ogólnej prawdy materialnej i zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Stanowisko takie wynika również z wyroku Sądu Najwyższego, który stwierdził, iż przed wydaniem decyzji w sprawie o przyjęcie na pierwszy rok studiów [...] należy stronie umożliwić zajęcie stanowiska co do opinii biegłego w przedmiocie oceny jednoznaczności pytań egzaminacyjnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1999 r. sygn. III RN 108/99 publ. w OSNP 2000/18/6/76).

Ponad powyższe, brak takiej opinii w aktach całkowicie uniemożliwia Sądowi kontrolę prawidłowości oceny tego dowodu dokonanej przez organ administracji.

Przede wszystkim jednak, zwracając uwagę na fakt, iż autorem testów egzaminacyjnych było również Centrum Egzaminów [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż opiniodawcą w zakresie prawidłowości tych pytań nie może być ta sama instytucja.

Co prawda przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie określają formalnych kryteriów doboru biegłego w dziedzinie oceny poprawności pytań egzaminacyjnych, jednakże nie ulega wątpliwości, że biegłym w sprawie niejednoznaczności takich pytań nie może być osoba, która uczestniczyła w ich opracowaniu, sporządzaniu lub zatwierdzaniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1999 r. sygn. III RN 108/99 publ. w OSNP 2000/18/6/76).

W konsekwencji powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż dokonana przez Rektora Akademii [...] ocena prawidłowości pytań kwestionowanych przez skarżącą, nie może być oceniana jako działanie zgodne z zasadą prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a., gdyż w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nastąpiło niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Ocena zakwestionowanych przez skarżącą pytań a przede wszystkim ocena prawidłowości wskazanych przez autora testu odpowiedzi na pytania wymaga bowiem wiadomości specjalnych i przy powstaniu tego rodzaju zastrzeżeń niezbędne było dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z biegłego, który nie uczestniczył w czynnościach opracowania i zatwierdzenia zestawów testowych pytań egzaminacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1994 r., SA/Wr 2059/93, nie publikowany).

Biorąc pod uwagę co wskazane zostało wyżej, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.