Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C. odmówił przyznania M. S. dodatku mieszkaniowego. Organ orzekający ustalił, że wnioskodawca ma tytuł prawny do lokalu mieszkalnego o powierzchni [...] m2, w którym prowadzi [...]-osobowe gospodarstwo domowe. Wydatki mieszkaniowe za ostatni miesiąc wyniosły [...] zł, a średni miesięczny dochód w przeliczeniu na jedną osobę w tym gospodarstwie wynosi [...]zł. Wnioskodawca spełnia więc przesłanki niezbędne do przyznania dodatku mieszkaniowego. Odmowa nastąpiła natomiast w wyniku zastosowania art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm./, gdyż ustalono, iż istnieje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazująca na to, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.
Wnioskodawca posiada bowiem samochód osobowy marki "[...]" wyprodukowany i nabyty w [...] r. o wartości ok. [...] zł. Jest też współwłaścicielem działki wraz z domem o pow. [...] m2 o wartości [...]zł. Z analizy budżetu domowego wynika, że z deklarowanych miesięcznych dochodów w kwocie [...]zł brutto wnioskodawca ponosi wydatki na energię elektryczną [...]zł, gaz [...]zł, telefon [...] oraz wydatki na środki czystości i wyżywienie rodziny. Posiadanie w takiej sytuacji działki wraz z domem oraz samochodu i ponoszenie wydatków związanych z jego utrzymaniem świadczy o wystąpieniu owej rażącej dysproporcji.
Organ administracyjny zwrócił uwagę na charakter dodatku mieszkaniowego, jako szczególnego rodzaju świadczenia publicznego, mającego służyć najuboższym.
W odwołaniu wnioskodawca zarzucił, że jego żona ma tylko udział wynoszący [...]/[...] we współwłasności nieruchomości wymienionej w decyzji. Z tego tytułu nie ponosi żadnych wydatków, ani nie odnosi korzyści. Z kolei koszty utrzymania samochodu są porównywalne do wydatków związanych z koniecznością korzystania z usług firm przewozowych.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka z art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przyznanie dodatku będzie uzasadnione bowiem wtedy, gdy rodzina nie jest w stanie opłacać należności czynszowych wykorzystując własne zasoby pieniężne i majątkowe. Jeżeli natomiast rodzina z jednej strony występuje o taki dodatek, a z drugiej posiada i eksploatuje samochód, to oznacza, iż inne potrzeby życiowe, ważniejsze z punktu widzenia egzystencji rodziny, zostały zabezpieczone. Przy odmiennym stanowisku przez przyznanie dodatku pośrednio doszłoby do współfinansowania kosztów utrzymania i eksploatacji samochodu.
Niezależnie zatem od tego, z jakiego okresu pochodzą posiadane przez rodzinę zasoby majątkowe, o ile pozwalają na ich wykorzystanie na poprawę sytuacji materialnej rodziny, umożliwiającej uiszczanie wydatków mieszkaniowych we własnym zakresie, to okoliczność ta świadczy o występującej dysproporcji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił jej niewłaściwą interpretację art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Skarżący podniósł w szczególności, iż samochód osobowy stanowi porównywalną alternatywę do korzystania z publicznych środków komunikacji. Stanowi też dla niego, jako osoby niepełnosprawnej, duże ułatwienie życiowe. Jego zdaniem nie można w tym przypadku mówić o rażącej dysproporcji. Zwrócił przy tym uwagę, że jego stanowisko było podzielone przez Kolegium w trzech poprzednich decyzjach. Dopiero zmieniony skład orzekający dokonał odmiennej oceny.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Odmowa przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego oparta została na przepisie art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Według niego odmowa taka może nastąpić, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego /domu jednorodzinnego/ wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.
W motywach swojej decyzji organ odwoławczy trafnie odwołał się do słownikowego rozumienia pojęcia "rażącej", wskazując, że chodzi o występowanie niewątpliwej, oczywistej, bardzo dużej dysproporcji między wykazywanymi dochodami strony, a jej rzeczywistą sytuacją materialną, jednakże przeprowadzone przed organami administracyjnymi postępowanie wyjaśniające nie może być uznane za wystarczające do ustalenia, iż w rozpatrywanym przypadku taka rażąca dysproporcja istotnie wystąpiła. Przyjmując występowanie owej rażącej dysproporcji organy wskazały wyłącznie na dwa składniki majątkowe rodziny skarżącego. Pierwszym z nich jest udział we współwłasności zabudowanej nieruchomości. W decyzjach obu instancji odnośnie tego składnika w aspekcie rażącej dysproporcji w ogóle się nie wypowiedziano, ani też nie ustosunkowano się do podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania twierdzeń, według których udział we współwłasności owej nieruchomości żona wnioskodawcy nabyła w drodze dziedziczenia, budynek zamieszkały jest przez innych współwłaścicieli i brak jest realnej możliwości uzyskania z tej nieruchomości pożytków, względnie spłaty przy ewentualnym zniesieniu współwłasności.
Tymczasem potwierdzenie się tych okoliczności wykluczałoby zastosowanie omawianego przepisu w odniesieniu do tej nieruchomości. Po pierwsze – uzyskanie tego składnika nie wiązałoby się z sytuacją dochodową rodziny wnioskodawcy. Zauważyć przy tym wypadnie, że z decyzji podatkowej /k. [...] akt adm./ wynika, iż żona wnioskodawcy nabyła ów składnik w [...] r. /czas otwarcia spadku/ i że chodzi o udział wynoszący [...]/[...] ale do ½ części, a więc w sumie o udział wynoszący [...]/[...] we współwłasności. Po drugie – podniesione przez skarżącego okoliczności oznaczałyby, iż ten składnik majątkowy nie ma wpływu na ponoszenie przez niego wydatków związanych z zajmowanym lokalem.
Drugim składnikiem wymienionym przez organy administracyjne jest samochód osobowy. Kwestia posiadania i eksploatowania przez rodzinę skarżącego tego samochodu także nie została jednak należycie wyjaśnienia. Nie jest bowiem dopuszczalny zastosowany przez organy automatyzm, według którego każde posiadanie i używanie samochodu odpowiada przesłance "rażącej dysproporcji".
W decyzjach obu instancji pominięte zostały twierdzenia skarżącego dotyczące niskich kosztów eksploatacji samochodu, porównywalnych do wydatków, jakie wiązałyby się z korzystaniem z innych środków komunikacyjnych. Nie zweryfikowano też twierdzeń o stanie zdrowia skarżącego, który uzasadnia posiadanie samochodu. Przy uwzględnieniu rodzaju samochodu i jego rzeczywistej wartości nie można w tych warunkach zaakceptować stanowiska organów, iż posiadanie tego samochodu świadczy o "rażącej dysproporcji", zwłaszcza gdy nie dokonano ustaleń dotyczących okoliczności nabycia samochodu, w tym źródeł jego sfinansowania.
W zakresie problemu kosztów eksploatacji samochodu organ odwoławczy całkowicie zresztą odszedł od treści art. 7 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy, wprowadzając pozanormatywną przesłankę niezbędności potrzeb i kolejności ich zaspokajania. Tymczasem z punktu widzenia tego przepisu istotne jest ustalenie, czy deklarowane przez wnioskodawcę dochody jego rodziny pozwalają na ponoszenie kosztów związanych z posiadaniem i utrzymaniem samochodu, przy uwzględnieniu ogólnych kosztów utrzymania tej rodziny. W orzecznictwie akcentuje się konieczność indywidualnego traktowania każdej sprawy dotyczącej przyznania dodatku mieszkaniowego /por. wyrok NSA z dnia 31.VIII.2006 r. sygn. akt I OSK 1245/05/. Takiego podejścia organów administracyjnych zabrakło w niniejszej sprawie, aczkolwiek we wcześniejszych decyzjach kasacyjnych organ odwoławczy prezentował prawidłowe stanowisko zmierzające do należytego wyjaśnienia sprawy.
W tym aspekcie zrozumieć można zarzut skargi, dostrzegający niekonsekwencję tego organu, który wycofał się z poprzedniego stanowiska, mimo ignorowania jego wskazań przez organ I instancji.
W świetle powyższych wywodów można skonstatować, że w zaskarżonej decyzji błędnie zinterpretowano art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy i dodatkach mieszkaniowych. W każdym zaś razie sprawa nie została należycie wyjaśniona pod kątem przesłanek z tego przepisu, co naruszyło przepisy art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zachodzi zatem konieczność ponownego jej rozpatrzenia, a kierunek postępowania wynika z przedstawionych wywodów. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm./ orzeczono, jak w sentencji.
SJ/