Uzasadnienie
Decyzją Starosty Powiatu w W. z dnia [...] nr [...] A.D. został uznany za osobę bezrobotną. Kolejną decyzją tego organu z dnia [...] nr [...] odmówiono stronie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] orzeczono o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].
Postanowieniem Starosty z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 8, art. 147 i art. 149 § 1 i 2 k.p.a., wznowione zostało z urzędu postępowanie w powyższych trzech sprawach. W uzasadnieniu tego postanowienia organ przytoczył treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Następnie stwierdził, że ze względu na częściową niezdolność do pracy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie ustalił stronie prawo do renty od dnia [...], o czym organ powziął wiadomość dopiero w dniu [...], w związku z czym od dnia [...] strona nie spełniała warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej.
Następnie decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta, działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a i b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz w trybie art. 105 § 1, art. 145 § 1 pkt 8 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł o uchyleniu swych pierwotnych ostatecznych decyzji i odmówił uznania A.D. za osobę bezrobotną z dniem [...] oraz umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe w pozostałym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] ustalono, że A.D. przywrócone zostało prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od dnia [...] do dnia [...]. Mając na względzie nowe okoliczności w sprawie organ stwierdził, że od dnia [...] strona nie spełniała warunków określonych w art. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do posiadania statusu osoby bezrobotnej.
A.D. wniósł odwołanie od tej decyzji, żądając jej uchylenia. Zdaniem odwołującego decyzja ta jest błędna, ponieważ w [...] był osobą bezrobotną, bowiem decyzja o przyznaniu mu renty została wydana [...]. W momencie kiedy uznano go za osobę bezrobotną i na podstawie tego przyznano mu świadczenia związane z rozpoczęciem działalności gospodarczej rzeczywiście był bezrobotny i nie przysługiwały mu żadne świadczenia rentowe. Gdyby wiedział, że w dalszym ciągu będzie miał status osoby niezdolnej do pracy to miałby możliwość uzyskania świadczeń z tytułu dotacji dla osób niepełnosprawnych z Powiatowego Urzędu Pracy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba spełniająca warunki określone w cytowanym przepisie, która jednocześnie nie nabyła prawa między innymi do renty z tytułu niezdolności do pracy, a skarżący takie prawo nabył. Skarżący, zdaniem organu odwoławczego, rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. w dniu [...] nie poinformował organu zatrudnienia, że od [...] ubiega się w ZUS o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, której wypłatę organ rentowy wstrzymał mu w [...]. Informację o przyznaniu stronie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od [...] do [...], po jej ponownym ustaleniu w wyniku rozpatrzenia wniosku strony na mocy decyzji ZUS O/R. znak [...] z dnia [...], Powiatowy Urząd Pracy powziął dopiero po przedłożeniu kopii tej decyzji w dniu [...].
Wyżej wymienione okoliczności stanowiły podstawę uznania przez organ odwoławczy, iż w dniu [...] skarżący nie spełniał warunków koniecznych do uznania go za osobę bezrobotną. Tym samym organ odwoławczy za słuszną uznał decyzję organu I instancji wydaną w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.
Na powyższą decyzję A.D., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zarzucając tej decyzji błędne uznanie, że nie przysługuje mu status osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu skargi zasadniczo powtórzono argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu. Ponownie akcentowano, że w momencie kiedy uznano skarżącego za osobę bezrobotną przyznano mu świadczenia związane z rozpoczęciem działalności gospodarczej był on bezrobotny i nie przysługiwały mu żadne świadczenia rentowe. Skarżący uważa, że decyzja ta jest dla niego krzywdząca z uwagi na to, że nie tylko utracił status osoby bezrobotnej ale decyzja ta również pociąga za sobą konieczność zwrotu dotacji w kwocie [...] zł. Jednocześnie został on pozbawiony możliwości otrzymania dotacji z tego tytułu, że jest rencistą.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie mogły się ostać, bowiem nie spełniają wymogów legalności, a właśnie pod tym względem odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Za taką oceną przemawiają przy tym głównie okoliczności, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi - stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270).
Orzekające w sprawie organy wydawały decyzje w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Jest to tryb weryfikacji decyzji ostatecznej z uwagi na wadliwość postępowania poprzedzającego wydanie takiej decyzji. Wznowienie postępowania administracyjnego może nastąpić tylko w ustawowo określonych warunkach określonych w ustawie z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie k.p.a.). W art. 145 § 1 i 145a § 1 przedstawiony jest zamknięty katalog podstaw wznowieniowych. W rozpoznawanej sprawie postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] przytacza formalnie podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., polegającą na wydaniu decyzji w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Tymczasem organ nie wyjaśnia jaka decyzja, która następnie została uchylona lub zmieniona stanowiła podstawę wydania ostatecznej decyzji o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i przez to daje powód do wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją ostateczną.
W postanowieniu wskazuje się natomiast decyzję ZUS Oddział w R. z dnia [...], na mocy której ponownie ustalono A.D. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od dnia [...] do dnia [...]. Organ nie wyjaśnił jednak dlaczego uznał, że wskazana wyżej decyzja ZUS jest decyzją zmieniającą lub uchylającą inną decyzję, na mocy której wydano decyzję ostateczną o uznaniu A.D. za osobę bezrobotną. Bynajmniej organ takiej innej decyzji następnie zmienionej bądź uchylonej nie wskazuje. Także organ odwoławczy w ogóle nie wyjaśnia podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., którą przyjmuje utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną wydaną na tej podstawie. Argumentacja organów wskazuje raczej na ujawnienie się nowej okoliczności faktycznej, jaką jest wymieniona wyżej decyzja ZUS. Istnieje zatem sprzeczność pomiędzy wskazaną przez organy w decyzjach podstawą wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 8, a ich uzasadnieniem.
Ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję odnosi się bowiem do podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jednakże nie została ona wskazana w postanowieniu wszczynającym postępowanie wznowieniowe. Rozstrzyganie w oparciu o tę podstawę, wykraczałoby więc poza zakres postanowienia o wznowieniu. Jednakowoż przyjdzie zauważyć, że przedmiotowa decyzja ZUS, zapadła już po wydaniu decyzji o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną, a więc nie istniała w dniu wydania tej decyzji.
Również okoliczność, że świadczenie rentowe zostało przyznane za okres wsteczny od [...] nie oznacza, że w dniu wydania owej decyzji istniała nowa okoliczność, która uzasadniałaby wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15.12.2006 r., sygn. akt I OSK 721/06; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 1. 02.2007 r. II SA/Rz 945/06). Tak więc wymieniona decyzja ZUS nie mogłaby prowadzić do wznowienia przedmiotowego postępowania zakończonego decyzją o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną oraz pozostałych postępowań. Tak samo okoliczność podnoszona przez organ odwoławczy, że strona w dniu [...] złożyła wniosek o ponowne ustalenie jej prawa do tego świadczenia, takiej nowej okoliczności nie stanowi, bowiem fakt ubiegania się o rentę nie oznacza, że strona świadczenie takie otrzyma. Tymczasem organy obu instancji w ogóle nie wyjaśniają swojego stanowiska w zakresie przesłanek wznowienia, w związku z czym wymyka się ono spod kontroli.
Natomiast istotnie, jak to przytaczają organy, według art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) bezrobotnym jest osoba, która nie ma ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednakże już dosłowne odczytanie tego przepisu świadczy o tym, że niespełnienie wskazanego wymogu występuje wówczas, gdy w chwili rejestracji strona ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, a więc już w tym czasie ma przyznane to świadczenie. Nie następuje to z mocy samego prawa, gdyż do uzyskania renty niezbędne jest wydanie decyzji w trybie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Decyzja ta nie ma nawet charakteru czysto deklaratoryjnego, gdyż poprzedzona jest stosownym postępowaniem zawierającym elementy ocenne (art. 14 ust. 1 i 3 tej ustawy).
Tak więc ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z mocą wsteczną od określonej daty nie może być traktowane tak, jakby już w tej dacie strona nabyła to prawo w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia (...).
Natomiast jest przepis prawa materialnego, który reguluje tego rodzaju sytuacje w stosunku do osób, które nabyły status osoby bezrobotnej, a którym w okresie późniejszym przyznano prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie bowiem z art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia (...) w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pozbawienie statusu osoby bezrobotnej następuje za okres, za który przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy. Przepis ten ma zatem zastosowanie również do sytuacji, gdy renta zostanie przyznana za okres wsteczny, nawet sięgający okresu z chwili nabycia statusu bezrobotnego.
Powyższe oznacza, że postępowanie wznowieniowe prowadzone we wskazanym zakresie narusza przepisy prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powyższych wywodów zachodzi zatem konieczność rozważenia podstaw dalszego prowadzenia postępowania wznowieniowego oraz wszczęcia postępowania i rozpatrzenia sprawy, w oparciu o przepis art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia (...). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 Prawa o postępowania przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.