Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w oparciu o art. 16 ust. 5 w związku z art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta J. odmówił przyznania A. C. zasiłku pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu organ administracyjny podniósł, że skarżąca przebywa w Domu Pomocy Społecznej w J., który w świetle przywołanego art. 3 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie. Tym samym w sprawie zachodzi okoliczność wyłączająca nabycie prawa do zawnioskowanego świadczenia z mocy art. 16 ust. 5 cytowanej regulacji.
Od powyższej decyzji A. C. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K..
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zapadłe w I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powołało się na art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Świadczenie to przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności, osobie, która ukończyła 75 lat a także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku przed ukończeniem 21 roku życia.
Zgodnie jednak z brzmieniem ust. 5 cytowanego unormowania zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, jeżeli pobyt osoby i udzielane przez tę instytucję świadczenia są częściowo lub w całości finansowane z budżetu państwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia. Stosownie zaś do treści art. 3 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie należy rozumieć między innymi dom pomocy społecznej.
Mając na względzie powyższe Kolegium wywiodło, że skarżącej prawidłowo odmówiono przyznania świadczenia, o które się ubiegała. Z akt sprawy wynika bowiem, że przebywa ona w Domu Pomocy Społecznej w J. a równocześnie nie uzyskuje jakiegokolwiek dochodu co uniemożliwia jej finansowanie pobytu oraz udzielanych przez tę placówkę świadczeń.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. C. zakwestionowała prawidłowość decyzji organu odwoławczego. Podkreśliła bowiem, jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej w J. nie jest finansowany z budżetu państwa ani ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia i dlatego okoliczności sprawy nie uzasadniały odmowy przyznania spornego zasiłku.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia podkreślając, że skarżąca przebywa w domu pomocy społecznej i nie uzyskuje jakiegokolwiek dochodu, który umożliwiałby całkowite pokrycie kosztów pobytu w tej placówce oraz udzielanych przez nią świadczeń. W tym stanie rzeczy przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wykluczają przyznanie wyżej wymienionej zasiłku pielęgnacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś do treści art. 134 §1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 §1 przywołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec wzruszeniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe uznano, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie może ona pozostać w obrocie prawnym.
Zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji uregulowane zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.).
Stosownie zatem do treści art. 16 przywołanej regulacji, rzeczone świadczenie przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobie, która ukończyła 75 lat a nadto osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.
W niniejszej sprawie jest poza sporem, że skarżąca mieściła się w tak ustalonym kręgu osób uprawnionych albowiem posiadała orzeczenie kwalifikujące ją do [...] stopnia niepełnosprawności.
Niezależnie od powyższego należy jednak zaakcentować, że wskazany wyżej przepis art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. określa przesłanki wykluczające nabycie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Stanowi on bowiem, że świadczenie to nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego (pkt 6) a także osobie przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, jeżeli pobyt osoby i udzielane przez tę instytucję świadczenia częściowo lub w całości finansowane są z budżetu państwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia (pkt 5).
Z akt niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, że skarżąca przebywała w Domu Pomocy Społecznej w J.. Bezspornym jest także to, że w świetle art. 3 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych placówka ta mieści się w definicji instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, o której mowa w art. 16 ust. 5 tej ustawy.
Trzeba jednak w tym miejscu zaznaczyć, że podniesiony w skardze A. C. zarzut sprowadza się do argumentacji, zgodnie z którą jej pobyt w omawianej placówce nie był finansowany przez budżet państwa ani przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Tymczasem w uzasadnieniu rozstrzygnięć zapadłych w obydwu instancjach zagadnienie to nie zostało wyjaśnione w sposób dostatecznie jasny. Orzekające w sprawie organy ograniczyły się bowiem wyłącznie do stwierdzenia, że finansowanie tych kosztów przez podmioty wskazane w cytowanym art. 16 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. jest oczywistą konsekwencją faktu, iż A. C. nie może ich ponosić gdyż sama nie osiąga żadnego dochodu.
W ocenie Sądu wnioskowanie takie nie zasługuje jednak na aprobatę. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w myśl zasad dotyczących odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, wynikających z postanowień rozdziału 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) pobyt w przedmiotowej instytucji jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania (art. 60 ust.
1) zaś obowiązanym do wnoszenia stosownej opłaty jest tu nie tylko mieszkaniec ale również, w wypadku gdy mieszkaniec nie ponosi pełnej odpłatności - jego małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której nastąpiło skierowanie do tej placówki (art. 61 ust. 1).
Oznacza to, że sam fakt braku osiągania przez pensjonariusza domu pomocy społecznej jakichkolwiek dochodów nie musi świadczyć o tym, że jego pobyt jest finansowany przez państwo bądź Narodowy Fundusz Zdrowia. W opisanej sytuacji koszty te mogą wszak zostać pokryte przez małżonka, zstępnych lub wstępnych mieszkańca lub daną gminę.
Tymczasem orzekające w sprawie organy nie podjęły czynności zmierzających do wyjaśnienia czy koszty pobytu A. C. w domu pomocy społecznej nie są pokrywane przez wskazane podmioty.
Co więcej, w ogóle nie poczyniły one ustaleń co do tego, z jakich środków omawiane koszty są pokrywane.
Jedyną informację w tym zakresie zawiera sporządzona w dniu [...] r. notatka służbowa z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej pomiędzy pracownikami Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. oraz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K..
Z dokumentu tego wynika jednak tylko tyle, że koszty pobytu A. C. w Domu Pomocy Społecznej w J. są częściowo finansowane przez drugą z powyższych instytucji. Nie określono w nim natomiast z jakich środków wskazany Ośrodek koszty te ma pokrywać a w szczególności czy są to pieniądze przekazane rzeczonej instytucji przez budżet państwa - na przykład w ramach stosownej dotacji (byłoby to uzależnione od daty umieszczenia skarżącej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie), czy też są przez nią otrzymywane z budżetu gminy bądź z jeszcze innego źródła.
Zdaniem Sądu brak ustaleń w powyższym zakresie stanowi naruszenie zasady proceduralnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 §1 K.p.a.
Nieprawidłowość ta mogła mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ jej efektem było wydanie rozstrzygnięcia opartego de facto na kryteriach pozaprawnych. Odstąpienie od zbadania źródeł finansowania pobytu A. C. w Domu Pomocy Społecznej w J. jest tu bowiem równoznaczne z brakiem dokonania oceny co do zachowania przez nią przesłanki, od której ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. uzależnia nabycie uprawnień do spornego świadczenia. U podstaw odmowy przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego nie legło zatem ustalenie, iż nie spełnia ona kryteriów określonych w przywołanym akcie prawnym lecz wyłącznie stwierdzenie, że koszty jej pobytu w rzeczonej placówce nie są pokrywane przez nią samą.
Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędnym będzie dokładne i szczegółowe wyjaśnienie kto, z jakich środków finansowych i w jakiej wysokości w kosztach tych partycypuje. Dopiero to umożliwi bowiem precyzyjną ocenę, czy wyżej wymieniona spełnia ustawowe kryteria uzależniające przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego i pozwoli na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w kwestii jej uprawnień do tego świadczenia.
Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w związku z naruszeniem art. 7 i art. 77 §1 K.p.a., działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Równocześnie, mając na uwadze charakter zaskarżonego aktu, Sąd odstąpił od orzeczenia na podstawie art. 152 p.p.s.a. w kwestii jego wykonania. Zaskarżona decyzja jest bowiem rozstrzygnięciem odmawiającym przyznania stronie świadczenia a zatem nie podlega ona wykonaniu.