Uzasadnienie
W dniu [...] do tutejszego Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie Z.O. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.
Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. Sąd odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu podniósł, że jak wynika z nadesłanej przezeń dokumentacji, miesięczny dochód jego dwuosobowej rodziny to [...] zł, zaś różnica pomiędzy tym dochodem, a wydatkami jego gospodarstwa domowego, w kwocie [...] zł wynosi [...] zł. Zważywszy powyższe Sąd uznał, że pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika nie spowoduje uszczerbku w podstawowych potrzebach życiowych rodziny skarżącego.
Zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 27 kwietnia 2015 r. zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 października 2015 r.
Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2015 r. tutejszy Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
W dniu [...] M.O. złożyła ponowny wniosek o przyznanie jej małżonkowi prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a nadto także zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie, to jest w dniu [...] nadesłała urzędowy formularz "PPF", w którym podano, iż aktualnie skarżący pozostaje w trójosobowym gospodarstwie domowym - z nią oraz z pełnoletnim, niepełnosprawnym synem. W treści tego wniosku zadeklarowano, że na dochód rodziny, poza wynagrodzeniem skarżącego oraz rentami jego i małżonki, składa się renta ich niepełnosprawnego syna – M.O., w kwocie netto (po potrąceniach komorniczych) [...] zł oraz pobierany przezeń zasiłek pielęgnacyjny ([...] zł), co daje ogółem kwotę [...] zł (we wniosku podano omyłkowo sumę [...] zł).
Dodatkowo wyszczególniono ponoszone koszty utrzymania, wskazując w tym zakresie między innymi znaczne wydatki na zakup opału ([...] ton węgla * [...] zł, drewno opałowe [...] m2 * [...] zł), prywatne wizyty lekarskie ([...] zł) oraz na leki ([...] zł) i zakup obuwia ortopedycznego ([...] zł + [...] zł).
Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 9 marca 2016 r.) skarżący nadesłał kopię decyzji ZUS potwierdzającej wysokość renty jego syna oraz plik dokumentów potwierdzających wydatki poniesione między innymi na zakup sprzętu ortopedycznego (kwota [...] zł) i na remont domu, a także szereg wezwań do zapłaty, zawiadomień o wszczęciu postępowań egzekucyjnych oraz innych dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia przeciwko jego synowi egzekucji.
W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje.
Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym.
Na wstępie należy odnotować, że przedmiotem skargi Z.O. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowiącego formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Skarżący jest więc w tej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa co wynika z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek w omawianym zakresie był od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zbieżne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 lutego 2016 r. - karta nr 173 akt sprawy).
Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie dla skarżącego profesjonalnego pełnomocnika godzi się podkreślić, iż w myśl zasady sformułowanej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej, prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 p.p.s.a., mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Kwestię tę należy rozważać z uwzględnieniem faktu, że w niniejszej sprawie odmówiono już wnioskodawcy prawa pomocy prawomocnym postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. Zgodnie przy tym z art. 164 p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do treści art. 165 tej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny sformułowanej we wcześniejszym postanowieniu wymaga więc zmiany okoliczności stanowiących przesłankę podjętego w tym akcie rozstrzygnięcia, co w przypadku postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy oznaczać musi pogorszenie położenia wnioskodawcy w tych aspektach, które mają znaczenie z punktu widzenia treści art. 246 § 1 pkt p.p.s.a.
Zdaniem rozpoznającego wniosek, nie można przyjąć, aby taki stan rzeczy miał w niniejszej sprawie miejsce.
Z jednej strony, dochód ogółem gospodarstwa domowego skarżącego wykazany w aktualnie złożonym wniosku jest większy niż poprzednio ([...] zł, przy wcześniejszej kwocie ustalonej przez Sąd jako [...] zł). Z drugiej jednak, trzeba uwzględnić, że obecnie gospodarstwo to składa się nie z dwóch lecz z trzech osób, gdyż obejmuje także jego syna, a zatem dochód per capita w rodzinie jest aktualnie nieco niższy.
Zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma przy tym fakt, iż skarżący wbrew wyraźnemu wezwaniu (zarządzenie z dnia 9 marca 2016 r.) nie potwierdził jakimikolwiek dokumentami deklarowanych - znacznych przecież - wydatków na leki ([...] zł), prywatne wizyty lekarskie ([...] zł) czy zakup opału (w kwocie wyższej niż przyjęta poprzednio przez Sąd w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2015 r.). Nadto, choć we wniosku deklarował, że na buty ortopedyczne dla siebie i członków rodziny przeznacza ogółem [...] zł, to jednak przedstawił w tym zakresie jedynie fakturę na kwotę [...] zł.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał także dokumenty źródłowe potwierdzające, że jego syn ma znaczne zaległości płatnicze i toczą się przeciwko niemu postępowania egzekucyjne. Równocześnie jednak Z.O. przedłożył szereg innych dokumentów, potwierdzających dokonanie w okresie od [...] do [...] bardzo znacznych wydatków na remont zamieszkiwanej nieruchomości, a mianowicie, montaż dachu za kwotę [...] zł oraz usługi budowlane za kwotę [...] zł (vide: faktury stanowiące karty nr 205 i 208 akt sprawy). Wydatki tego rodzaju nie mieszczą się w pojęciu elementarnych, podstawowych potrzeb życiowych, a zatem ich dokonanie nie może przemawiać za przyznaniem wnioskodawcy prawa pomocy. Świadczy natomiast o tym, że ma on niewątpliwie pewne możliwości płatnicze.
Zważywszy przywołane wyżej okoliczności uznano, iż brak jest podstaw, aby przyjąć, że sytuacja materialna skarżącego miała ulec pogorszeniu w stosunku do tej, która podlegała ocenie Sądu w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2015 r. W rezultacie stwierdzić przyjdzie, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie przywołanego art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.