Uzasadnienie
W dniu 22 marca 2013 roku J.B. złożył skargę na – jak określił – "organ podległy Prezydentowi Miasta C. tj. Wydział Inwestycji i Zasobów Komunalnych odnośnie ważności decyzji administracyjnych" wymienionych w jej uzasadnieniu.
Złożenie skargi poprzedził następujący po sobie ciąg zdarzeń:
Strona skarżąca dniu 21 lutego 2013 r. złożyła pismo do Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miasta w C. o zajęcie stanowiska odnośnie ważności czterech wskazanych w nim decyzji administracyjnych Urzędu Miasta w C., co do ich obowiązywania, ich ważności a tym samym czy utraciły one moc, czy wprost przeciwnie nadal obowiązują. Powyższe wyraził prośbą o zajęcie stanowiska – czy i jakie przepisy pozbawiły ich ważności. Na zakończenie sformułował w nim prośbę – "o poinformowanie jaki wiążący status prawny, na dzień dzisiejszy przedstawiają wymienione decyzję, wg stanowiska Urzędu Miasta w C.".
W odpowiedzi na to żądanie Naczelnik Wydziału Inwestycji i Zasobów Komunalnych Urzędu Miasta C. pismem z dnia 18 marca 2013 roku poinformował wnioskodawcę, że "pismo w sprawie zapytania o ważność decyzji administracyjnych wydanych w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku przez Urząd Miasta Wydział Spraw Lokalowych w C. o nr [...] i [...] – (...) nie leży w kompetencji Urzędu. Jednocześnie wyraził w niej stanowisko, że "Urząd nie dokonuje wykładni wydanych decyzji, tym bardziej, że nieruchomość jest własnością prywatną".
Na powyższe J.B. złożył skargę do tut. Sądu stwierdzając w niej, że dokonano w nim "błędnej wykładni, tj. niewłaściwego, błędnego rozumienia przepisu".
W jej motywach wskazał, że Naczelnik wydziału "zlekceważył" postawione pytanie i nie powołując się na podstawy prawne, naruszył "zasadę Państwa Prawa i KPA", gdyż pominął podstawy prawne swego stanowiska.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Gminy C. wskazał, że pismo z dnia 21 lutego 2013 r. J.B. – w którym zwrócił się on z wnioskiem o udzielenie mu informacji w przedmiocie jaki status prawny, wg stanowiska Urzędu Miasta w C., mają decyzje administracyjne wydane w latach 1976 – 1982, a mianowicie:
- a) decyzja z dnia [...] r., nr [...];
- b) decyzja z dnia [...] r., nr [...];
- c) decyzja z dnia [...] r., nr [...];
- d) decyzja z dnia [...] r., nr [...], nie jest sprawą administracyjną i jej załatwienie nie leży w kompetencji organu, co – jak zaznaczył – znalazło wyraz w odpowiedzi z dnia 18 marca 2013 r.
Organ poinformował również, że nie jest uprawniony do dokonania wykładni wydanych decyzji, tym bardziej, że – na co zwrócił uwagę – decyzje dotyczą nieruchomości prywatnej.
Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. W ocenie organu, w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. Argumentując wskazał, że art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) sądy administracyjne, podobnie jak Sąd Najwyższy, sądy powszechne i sądy wojskowe, sprawują wymiar sprawiedliwości. Granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP. Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego oraz aktów normatywnych organów administracji rządowej. W dalszej kolejności zacytował art. 3 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.). Po czym stwierdził, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Jego zdaniem w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z wyżej wymienionych przesłanek do rozpoznania niniejszej skargi.
W dniu 25 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wystosował do skarżącego wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie – numeru i daty zaskarżonego aktu, zaskarżonej czynności. W odpowiedzi na to wezwanie autor skargi uzupełniając ją przedstawił w porządku chronologicznym przebieg zdarzeń począwszy do dnia złożenia pisma do dnia skierowania jej do tut. Sądu. Następnie wyraził w nim niezadowolenie z działania organów, oceniając je jako "bezpodstawne i naruszające prawo", w tym art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa).
Na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. strona skarżąca podtrzymała skargę – konkretyzując żądanie – oświadczyła, że wniosła o informację "czy decyzje o przydziale lokalu są wiążące i jaki ma status i prawo do lokalu, który zamieszkuje na mocy tych decyzji".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że stosownie do treści art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.) wynika natomiast, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1–4a.
Treść przywołanego wyżej unormowania nie pozostawia wątpliwości co do tego, że złożenie skargi na działanie czy zaniechanie organu administracji jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku, gdy polega ona na braku wydania jednego z aktów lub na braku podjęcia jednej z czynności, które zostały w tym przepisie taksatywne wymienione.
Sprawa będąca przedmiotem osądu została zainicjowana skargą na działanie Prezydenta Miasta C. i pracowników podległego mu Urzędu Miasta w związku z odpowiedzią udzieloną stronie skarżącej żądającej zajęcia przez ten organ stanowiska w przedmiocie "ważności" ostatecznych decyzji administracyjnych, które nie zostały ani zmienione, ani też uchylone. Mocą tych decyzji strona nabyła przydział lokalu mieszkalnego, w którym – nota bene – jak wskazała nadal zamieszkuje.
W ocenie Sądu, kwestionowane skargą żądanie wyrażenia przez organ stanowiska w sprawie ustalenia czy to tytułu prawnego do zajmowanego przez stronę skarżącą lokalu, czy też stosunku prawnego istniejącego pomiędzy nią a właścicielem budynku, w którym mieści się zajmowany przez nią lokal, do którego prawo nabyła na podstawie decyzji o jego przydziale – nie należy do żadnej z wyżej wymienionych zaskarżalnych do sądu administracyjnego form działania administracji publicznej, w szczególności nie jest postanowieniem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., ani innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, tj. rozstrzygnięciem wymienionym w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
W tym kontekście należało uznać, że skarga jest niedopuszczalna. W art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. ustawodawca wskazał jedynie takie akty lub czynności, które dotyczą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że w omawianym art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. chodzi o czynności, które na mocy obowiązującego prawa kształtują bądź modyfikują treść określonych praw i obowiązków strony.
Na zakończenie wskazać należy, że pismo będące odpowiedzią na żądanie strony skarżącej czy też wyrażone w nim stanowisko kwestionowane skargą nie można zakwalifikować jako aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Do rozstrzygnięć objętych tym przepisem można bowiem zaliczyć tylko takie akty lub czynności, które nie mają charakteru decyzji lub postanowienia (co wynika wyraźnie z treści art. 3 § 2 pkt 4). Dodatkowo muszą one dotyczyć wprost wynikających z przepisów prawa uprawnień lub obowiązków strony.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Niedopuszczalność z powodu braku właściwości sądu administracyjnego ma zaś miejsce wówczas gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nie objętej zakresem właściwości sądu administracyjnego.
Zakres przedmiotowy aktów dotyczących uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa należy ograniczyć do przepisów materialnego prawa administracyjnego (tak: B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), ZNSA 2006 nr 2 s. 12).
Zdaniem Sądu nie budzi żadnych wątpliwości, że zaskarżone pismo nie spełnia tych przesłanek. Nie ma ono charakteru publicznoprawnego, tj. nie dotyczy praw i obowiązków strony wynikających z przepisów prawa administracyjnego, lecz dotyczy uprawnień do lokalu nabytych w drodze jego przydziału.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że wspomniana czynność wykracza poza zakres wskazany w art. 3 § 2 pkt 1–4a P.p.s.a., a tym samym skarga na bezczynność organu polegająca na braku jej dokonania nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego, co powoduje, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 §1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a. W tej sytuacji Sąd nie jest władny dokonać merytorycznej oceny zarzutów wyrażonych w skardze.