Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. odmówił przyznania S. P. zasiłku celowego na dofinansowanie do remontu mieszkania. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593). Jednocześnie żądanie wniosku wykracza poza zakres określony w art. 39 tej ustawy, który przewiduje możliwość przyznania zasiłku celowego na pokrycie drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, gdy tymczasem wnioskodawcy chodzi praktycznie o dokonanie kapitalnego remontu mieszkania. Organ orzekający zwrócił też uwagę na możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, które nie pozwoliłyby na pokrycie wydatków związanych z takim remontem, a tym samym nie zostałby osiągnięty zamierzony cel, jakim jest uzyskanie lokalu zdatnego do użytkowania.
W odwołaniu wnioskodawca zarzucił, że wydane rozstrzygnięcie nie uwzględnia jego szczególnej sytuacji życiowej. Uniemożliwia ona dalsze zamieszkiwanie w dotychczasowym lokalu. Natomiast władze miejskie mogą mu zaoferować tylko mieszkanie wymagające remontu. Jego zdaniem istnieją możliwości finansowe przyznania mu wnioskowanej pomocy.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyło postępowanie w sprawie. Kolegium stwierdziło, iż wnioski strony z dnia [...] o remont mieszkania z Urzędu Miasta w K. oraz z dnia [...] o przyznanie lokalu socjalnego nie mogą zostać rozpatrzone w trybie przepisów o pomocy społecznej, gdyż ustawa o pomocy społecznej reguluje jedynie kwestię pomocy na remont i drobne naprawy w mieszkaniu osoby ubiegającej się o taką pomoc. Natomiast odnośnie przyznania lokalu socjalnego strona może wystąpić na drogę sądową. W tych warunkach rozstrzygnięcie organu I instancji podjęte na podstawie wymienionej ustawy w formie decyzji administracyjnej jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Dlatego w postępowaniu odwoławczym należało wydać decyzję o uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania I instancji stosownie do art. 138 § 1 pkt 2, w zw. z art. 105 kpa.
W skardze S. P. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zwrócił uwagę, że w przepisie tym użyty jest zwrot "w szczególności", co oznacza, że nie zawiera on zamkniętego katalogu celów, na które może być pomoc finansowa. Zarzucił też organom samorządowym sprzeczność w działaniu z jednej bowiem strony oferuje się mu lokal do remontu ze świadomością, że skarżący nie jest w stanie ponieść jego kosztów, i kieruje się skarżącego do MOPS-u, a z drugiej – odmawia się mu pomocy z funduszy pomocy społecznej.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżona decyzja nie może się ostać, gdyż zapadła z naruszeniem prawa, głównie procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Otóż w okolicznościach sprawy nie można się dopatrzyć możliwości wydania rozstrzygnięcia zastosowanego przez organ odwoławczy. Przewidziane w art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania I instancji może nastąpić zasadniczo z przyczyn określonych w art. 105 kpa, który zresztą został przez Kolegium przywołany. Jako powód umorzenia postępowania Kolegium wskazało jego bezprzedmiotowość wyrażającą się w tym, że żądanie skarżącego nie może być rozstrzygnięte przez organ I instancji decyzją administracyjną. Stanowiska tego nie sposób podzielić. W pierwszym rzędzie należy podnieść, że Kolegium błędnie powołało się na dwa wnioski skarżącego – z [...] i [...]. Pierwszy z tych wniosków został doprecyzowany przez skarżącego przed organem I instancji w dniu [...] jako żądanie przyznania zasiłku na remont. Żądania tego skarżący nie cofnął, ani go nie zmienił do czasu zakończenia postępowania administracyjnego.
Wynika to zresztą wprost z odwołania i skargi. Na rozprawie przed Kolegium w dniu [...] skarżący nie modyfikował żądania wniosku, a jedynie informował o swoich staraniach o uzyskanie mieszkania. Tak więc w ramach omawianego postępowania administracyjnego do rozpatrzenia był wniosek o takiej treści, jaka została doprecyzowana w dniu [...]. Określenie w tym wniosku, że chodzi o pomoc finansową (zasiłek) i wskazanie celu pomocy słusznie skłoniło organ I instancji do prowadzenia postępowania administracyjnego pod kątem przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Odbiegając w tym miejscu od merytorycznej zasadności wniosku należy ograniczyć się do kwestii, które stanowiły dla organu odwoławczego podstawę umorzenia postępowania. Jak już z powyższych wywodów wynika istniały przesłanki prowadzenia postępowania administracyjnego. Możliwość przyznawania zasiłków celowych przewidują bowiem przepisy art. 39 – 41 ustawy o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 106 ust. 1 tej ustawy przyznanie takich świadczeń następuje w formie decyzji administracyjnej. Skoro zatem żądanie strony podległo właściwości organu administracji publicznej, który winien był je załatwić przez wydanie decyzji, to nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Od takiej bezprzedmiotowości należy odróżnić bezzasadność żądania. Jednak i w tym zakresie stanowisko Kolegium nie jest prawidłowe. Słusznie bowiem zwraca skarżący uwagę na przykładowy charakter wyliczenia zawartego w art. 39 ust. 2 cyt. ustawy. Oczywiście wyliczenie to, przy uwzględnieniu treści ustępu pierwszego tego artykułu, ma istotne znaczenie dla oceny żądania strony, jednakowoż nie jest usprawiedliwiony wniosek, iż zgłoszenie przez stronę innej potrzeby niż wymieniona w art. 39 ust. 2 oznacza bezprzedmiotowość postępowania. Rzeczą organów administracyjnych jest właśnie należyte wyjaśnienie sprawy pod tym kątem, a więc czy zgłoszoną potrzebą może być zakwalifikowanie do niezbędnych potrzeb bytowych, przy uwzględnieniu katalogu z wymienionego przepisu, który niewątpliwie stanowi podstawową wskazówkę interpretacyjną w tym zakresie. Zgłoszenie przez stronę potrzeby wykraczającej poza cel określony w art. 39 daje podstawę do wydania decyzji merytorycznej o odmowie przyznania zasiłku, a nie decyzji umarzającej postępowanie.
W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie organu odwoławczego okazało się wadliwe i dlatego organ ten musi ponownie rozpatrzyć przedmiotową sprawę.
W toku ponownego postępowania należy wziąć pod uwagę, poza powyższymi wywodami, także podniesioną w I instancji okoliczność przekroczenia przez skarżącego ustawowego kryterium dochodowego. Jeżeli istotnie takie przekroczenie ma miejsce, to przy rozstrzyganiu sprawy należy też odnieść się do art. 41 ustawy o pomocy społecznej.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.
su.