Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. odmówił skierowania T. S. do domu pomocy społecznej. Organ orzekający ustalił, że strona ma 85 lat i mieszka z żoną w lokalu, którego właścicielem jest ich córka. Ze względu na stan zdrowia strona wymaga stałej opieki osoby drugiej, ale jest osobą samodzielnie poruszającą się po mieszkaniu, samodzielnie załatwiającą potrzeby fizjologiczne, wykonującą zabiegi toaletowe, ubierającą się, spożywającą posiłki i korzystającą z telefonu. Natomiast wymaga pomocy przy zażywaniu leków i wykonywaniu innych zaleceń lekarza, przygotowaniu posiłków i robieniu zakupów. Nie jest w stanie sprzątać, prać, prasować i dokonywać płatności. Strona oczekuje umieszczenia z żoną w tym samym pokoju w Domu Pomocy Społecznej "A" w B.. Zdaniem pracownika socjalnego strona jest samodzielna w głównych czynnościach codziennych, ma możliwość funkcjonowania w dotychczasowym środowisku i wystarczająca jest pomoc udzielana jej przez córkę.
Rozważając sytuację życiową strony organ ustalił, że razem z żoną strona zamieszkiwała do 2012 r. w K., po czym sprzedając mieszkanie przeprowadzili się do mieszkania w B., zakupionego na nazwisko córki. Córka z kolei mieszka z mężem i dwoma synami w domu męża. W tej sytuacji organ uznał, że najlepiej byłoby, gdyby strona z żoną przeniosła się do córki, a mieszkanie przez nich zajmowane powinno być sprzedane w celu opłacenia prywatnej opiekunki albo prywatnego domu pomocy społecznej. Strona nie spełnia przesłanek do przyznania pomocy społecznej w formie skierowania do domu pomocy społecznej, gdyż nie wymaga całodobowej opieki.
Nadto posiada własne zasoby, którymi dysponuje córka, a które powinny zostać wykorzystane właśnie do zapewnienia stronie i jej małżonkowi odpowiedniej pomocy i opieki. Może się ona odbywać w warunkach domowych przy wykorzystaniu zasobów własnych rodziny.
W odwołaniu wniesionym w imieniu T. S. jego córka G. S. zarzuciła, że nie jest w stanie zapewnić tacie całodobowej opieki w formie usług opiekuńczych świadczonych w mieszkaniu rodziców, ani po ewentualnej przeprowadzce do domu jej męża, który to dom ma tylko 3 pokoje sypialne, a jego układ architektoniczny jest niekorzystny. Dołączyła też opinię psychiatryczną stwierdzającą, że jej ojciec wymaga stałej opieki drugiej osoby, nie jest samodzielny w zakresie samoobsługi, wymaga pomocy przy czynnościach higienicznych i nie jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, zasadniczo podzielając jej ustalenia i wnioski. Kolegium uznało, że córka skarżącego jest zdeterminowana umieszczeniem rodziców w domu pomocy społecznej, jednak to na dzieciach ciąży przede wszystkim obowiązek opieki nad rodzicami. Na bieżące potrzeby rodziców powinna też przeznaczyć będące w jej posiadaniu oszczędności męża.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G.S. i T. S. wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procedury administracyjnej.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy stwierdzić niedopuszczalność skargi G. S. Otóż na podstawie art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1508) oraz § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego (Dz. U. z 2018 r. poz. 734 ze zm.) była ona upoważniona do złożenia wniosku o skierowanie swojego ojca do domu opieki społecznej, ale przez tą czynność nie stała się stroną postępowania administracyjnego, gdyż ten przymiot przysługiwał jedynie jej ojcu, do którego zresztą została skierowana decyzja I instancji. Odwołanie zostało z kolei przez nią wniesione w imieniu ojca i tak też to zostało odnotowane w zaskarżonej decyzji, która została jej więc doręczona jako pełnomocnikowi, w oparciu o pełnomocnictwo znajdujące się w aktach administracyjnych. Po stronie G.S. nie został zatem spełniony wymóg wyczerpania środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej: ppsa. Dlatego też jej skarga została odrzucona stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ppsa.
Natomiast skarga T. S. okazała się uzasadniona, bowiem wydane w sprawie decyzje naruszają przepisy obowiązującego prawa. Przede wszystkim organ odwoławczy nie wypełnił roli przypisanej mu przepisami kpa. Organ ten nie może się ograniczyć do skontrolowania decyzji podstawowego stopnia, lecz zobowiązany jest do pełnego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy, z uwzględnieniem nowych faktów i dowodów, które po raz pierwszy zostały ujawnione w postępowaniu odwoławczym. Tymczasem Kolegium jedynie skrótowo przedstawiło ustalenie organu podstawowego stopnia, przy czym pominęło nowy dowód w postaci opinii psychologicznej, zawierającej stwierdzenie, że skarżący nie jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania. Dowód ten wymagał oceny pod kątem przesłanek z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Było to tym bardziej konieczne, że ustalenia organu I instancji o względnej samodzielności skarżącego były dokonane głównie w oparciu o wywiad środowiskowy, sporządzony przed kolejnymi hospitalizacjami, mogącymi świadczyć o pogorszeniu stanu jego zdrowia.
W zakresie przesłanki związanej z wymogiem całodobowej opieki i niemożności samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym sprawa nie została zatem wyjaśniona z naruszeniem art. 7, 77 § 1 Kpa. W konsekwencji nieaktualne są też ustalenia co do możliwości zapewnienia skarżącemu niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych względnie przez starania jego rodziny, gdyż możliwości w tej mierze uzależnione są również od zakresu potrzeb osoby wymagającej opieki.
Niezależnie od powyższych okoliczności istotne zastrzeżenia budzi stanowisko organów obu instancji upatrujące rozwiązanie problemów skarżącego (podobnie zresztą jak i jego żony) w przeprowadzce do domu ich zięcia. O ile bowiem nie wyraża on zgody na takie rozwiązanie, to skarżący nie dysponuje żadnym środkiem prawnym by taką możliwość zrealizować. Z tego też względu czysto teoretyczne są wywody organów o możliwości sprzedaży mieszkania zajmowanego przez skarżącego. Jeżeli bowiem nie dojdzie do owej przeprowadzki, to zbycie lokalu byłoby realne dopiero po umieszczeniu skarżącego i jego żony w domu pomocy społecznej.
Z kolei ustalenia o dysponowaniu przez ich córkę kwotą 110 000 zł czy też 110 000 + 33 206 zł (tak w odpowiedzi na skargę) nie są dostatecznie zrozumiałe. W szczególności z oświadczenia córki skarżącego z 13 lipca 2018 r. zdaje się wynikać, że część tej kwoty 110 000 zł pochodzi ze spadku po matce męża tej córki. O ile jest to majątek odrębny tego męża to nie powinien być brany pod uwagę przy określaniu możliwości zapewnienia skarżącemu opieki we własnym zakresie przez jego rodzinę. Zakres tych możliwości nie został więc należycie wyjaśniony. Sprawa wymaga zatem ponownego rozpatrzenia, przy czym celowe jest przeniesienie jej na poziom pierwszoinstancyjny ponieważ niezbędne jest poczynienie omówionych ustaleń na tle aktualnego stanu faktycznego. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ppsa orzeczono, jak w sentencji. Z mocy art. 206 ppsa odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego z tego powodu, że skarga została wniesiona przez niego wspólnie z jego córką, co do której skarga została odrzucona, a ponadto skarga w dużej części powiela zarzuty i wywody skargi wniesionej przez tego samego pełnomocnika w sprawie żony skarżącego o sygnaturze IV SA/Gl 1121/18, w której zasądzono pełne koszty od organu.
ec