Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta J., ustalił odpłatność G.Ś. za pobyt J.C. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w J. od dnia 1 sierpnia 2013 r. w wysokości 655,61 zł miesięcznie oraz określił sposób dokonywania wpłat z tego tytułu
W motywach uzasadnienia organ I instancji wskazał, że decyzją Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]r. nr [...] J.C. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej "[...]" w J. (dalej DPS). W wyniku przeprowadzonego z matką J.C. – G.Ś. wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód rodziny strony wynosi 3542,48 zł, czyli 1771,24 zł na osobę w rodzinie i przekracza 300 % kryterium dochodowego o kwotę 806,48 zł. W związku z odmową podpisania przez ww. umowy określającej opłatę za pobyt jej syna w DPS z uwagi na sytuację majątkową i rodzinną przeprowadzono kolejny wywiad środowiskowy określający aktualną sytuację dochodową, rodzinną, zdrowotną strony oraz ponoszone przez jej rodzinę wydatki, w tym koszty usług opiekuńczych. Na tej podstawie organ ustalił wysokość odpłatności, informując jednocześnie, że wniosek o całkowite lub częściowe zwolnienie z tej odpłatności będzie mógł zostać rozpatrzony po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji.
G.Ś., reprezentowana przez pełnomocnika córkę Z.B., wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że nie może płacić za pobyt syna w DPS, ze względu na swoje stałe miesięczne wydatki oraz wydatki zamieszkałego z nią niepełnosprawnego syna M.C. wynoszą 2500 zł. Po opłaceniu kwoty 650 zł pozostawałoby im wyłącznie 450 zł na żywność. Ponadto akcentowano, że odwołująca się ma obecnie 88 lat, natomiast syn, za którego ma płacić przysparzał jej przez całe życie problemów.
W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...], działając na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podzieliło ustalenia i wnioski organu I instancji podkreślając, że po ustaleniu opłaty za pobyt J.C. w Domu Pomocy Społecznej pozostaje rodzinie skarżącej dochód w wysokości wynoszącej 300 % kryterium dochodowego. Wynika z tego, że skarżąca posiada środki pozwalające na uiszczenie opłaty za pobyt syna w domu pomocy społecznej.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze, G.Ś. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Ponownie podkreśliła, że jest osobą w podeszłym wieku, wymagającą całodobowej opieki, zamieszkującą z niepełnosprawnym synem M.C., który również wymaga stałej opieki ze strony osób trzecich. Wskazała, iż nie jest prawdą, że córka prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe, ale jedynie jej pomaga. Jednocześnie podniosła, że J.C. posiada ze związku małżeńskiego sześcioro dzieci, które są osobami pełnoletnimi, usamodzielnionymi i w pierwszej kolejności to na nich ciąży obowiązek opłaty za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że rozpatrując odwołanie nie posiadało informacji, że J.C. posiada sześcioro dorosłych dzieci. Z uzyskanych w trakcie postępowania przedsądowego informacji wynika, że Ośrodek Pomocy Społecznej w J. prowadzi poszukiwania dzieci J.C. bowiem nie jest znane miejsce ich pobytu.
Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło uchylenie decyzji organu I i II instancji, gdyż oba organy wydając swoje decyzje nie przeprowadziły żadnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie czy umieszczony w Domu Pomocy Społecznej J.C. pozostaje w związku małżeńskim oraz czy posiada zstępnych. Natomiast, zdaniem Kolegium, w prowadzonym postępowaniu prawidłowo ustalono, że skarżąca zamieszkuje z synem oraz córką Z.B., która sprawuje nad nią stałą opiekę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Skarga okazała się zasadna, bowiem sprawa nie została należycie wyjaśniona.
Zaskarżona decyzja zapadła na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz U. z 2009r. Nr 175 poz.1362) zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 60 ust. 1 tej ustawy pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji wójt (burmistrz, prezydent miasta) gminy właściwej dla osoby kierowanej do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1). W art. 61 ust. 1 ustawy określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.
Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Przy czym zastępcze ponoszenie opłat przez gminę, może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której osoby, na które obowiązek wnoszenia opłat został nałożony w drodze decyzji lub które podjęły się wnoszenia takiej opłaty na podstawie umowy, nie wywiązują się z tego obowiązku.
Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1, ale obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym przepisie.
Tymczasem organ pierwszej instancji nałożył obowiązek wniesienia opłaty na skarżącą, która jest matką J.C. – a więc na wstępną osoby skierowanej do domu pomocy społecznej. Natomiast z akt administracyjnych nie wynika aby organ ten prowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie czy J.C. pozostaje w związku małżeńskim oraz czy posiada zstępnych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji także nie wyjaśnił, dlaczego doszło do wyboru skarżącej, jako osoby wyłącznie zobowiązanej do odpłatności za pobyt jej syna w DPS. Tym bardziej, że z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 25 marca 2013 r. (pkt IV formularza k-2 akt adm.) wynika, że G.Ś. wskazała sześć osób, o których mowa w art. 103 ustawy. W przepisie tym wymienia się natomiast małżonka, zstępnych przed wstępnymi mieszkańca, z którymi ustala się w drodze umowy wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej (ust. 2).
Uchybienia tego nie zauważył także organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Dopiero w odpowiedzi na skargę, w której skarżąca wprost wskazała, że J.C. ma sześcioro dzieci, będące osobami pełnoletnimi i usamodzielnionymi, Kolegium wniosło o uchylenie własnej decyzji oraz decyzji organu I instancji, ze względu na brak wyjaśnienia stanu faktycznego w powyższym zakresie.
Wobec tego uznać należało, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 59 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy, oraz art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym zachodzi konieczność wyjaśnienia sprawy we wskazanych kierunkach, a tym samym ustalenia osób, na których ciąży obowiązek ponoszenia opłat przed skarżącą, związanych z pobytem J.C. w DPS, oraz możliwości ponoszenia przez nich tych opłat.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji.