Uzasadnienie
W dniu [...] Stowarzyszenie A złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pismo procesowe, w treści którego wniosło o zwolnienie z opłat sądowych ze względu na niewysokie dochody własne, wywodząc, iż utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] wskazane żądanie potwierdzone zostało urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący podmiot określił, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz zadeklarował, iż osiągnął w ostatnim roku obrotowym zysk w kwocie [...] zł, wysokość jego kapitału zakładowego to [...] zł zaś stan środków pieniężnych na należącym do niego rachunku bankowym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł.
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2008 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia referendarz stwierdził, że strona nie spełniła wymogu warunkującego przyznanie prawa pomocy gdyż dysponuje środkami pieniężnymi wystarczającymi na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowego.
Od powyższego postanowienia Stowarzyszenie A pismem z dnia [...] wniosło sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu żądając całkowitego zwolnienia od kosztów strona skarżąca podniosła, że jest organizacją, która zgodnie ze swoim statutem popiera przed sądem administracyjnym roszczenia zrzeszonych w niej członków. Jedynym źródłem utrzymania stowarzyszenia są składki członkowskie, które z roku na rok maleją. Członkami stowarzyszenia są bowiem osoby starsze, poważnie schorowane, posiadające niskie dochody. Z uwagi na stale rosnące koszty utrzymania, mimo zastosowania daleko idących ograniczeń stowarzyszenie zakończyło ubiegły rok ze stratą, której wysokość będzie znana po zamknięciu bilansu.
Mając na względzie powyższe strona podniosła, że uiszczenie opłat sądowych we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, a nawet zapłata
Sygn. akt IV SA/Gl 1197/07 jednostkowego wpisu od skargi w niniejszej sprawie przekracza jej możliwości finansowe i stanowi obciążenie powodujące naruszenie zasady równości stron albowiem organ, który wydał zaskarżone postanowienie dysponuje wielomilionowym budżetem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Po ponownym rozpoznaniu wniosku strony skarżącej Sąd nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia.
Przepis art. 199 p.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 cytowanej wyżej ustawy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie stronie prawa pomocy oznacza przejęcie przez Skarb Państwa ciężaru finansowego związanego z pokryciem powstałych w sprawie kosztów.
Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się jedynie do sytuacji, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8).
Ustawodawca uzależnia przyznanie tego prawa od spełnienia przez ubiegającą się stronę ściśle określonych w ustawie warunków. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub też w zakresie częściowym o ile wykaże, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów.
Ocena sytuacji majątkowej strony doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany.
W złożonym wniosku wykazano bowiem wyraźnie, że w poprzednim roku obrotowym ([...]) Stowarzyszenie osiągnęło zysk w kwocie [...] zł a przede wszystkim, że posiada na swym rachunku bankowym kwotę [...] zł, która bez trudu wystarcza nie tylko na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...] zł, lecz także na pokrycie wymaganych opłat we wszystkich sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem, w których jest ono stroną.
W świetle powyższego argumentacja zawarta w sprzeciwie nie mogła odnieść skutku. Podniesione w jego treści okoliczności, takie jak podeszły wiek i trudna sytuacja materialna oraz zdrowotna osób będących członkami wnioskującego podmiotu jak również to, że udział w postępowaniu stanowi realizację jego celów statutowych nie mogły przesądzić o zastosowaniu wobec niego dobrodziejstwa procesowego w postaci prawa pomocy.
Brzmienie przywołanego art. 246 § 2 pkt 2 nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że wyłączną przesłanką zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych jest skuteczne wykazanie przez nią braku środków pieniężnych wystarczających na sfinansowanie pełnych kosztów postępowania sądowego. Z danych ujętych w rozpoznanym wniosku wynika natomiast, że skarżące Stowarzyszenie środki takie posiada.
Także zasygnalizowana w sprzeciwie okoliczność, iż rok [...] zakończył się dla wskazanego Stowarzyszenia ujemnym wynikiem finansowym nie mogła zadecydować o uwzględnieniu jego żądania. Nawet bowiem jeżeli bilans tego podmiotu za omawiany okres (termin jego sporządzenia to [...]) wykazał stratę, nie zmienia to faktu, że pokrycie wymaganych kosztów sądowych i tak mieści się w jego możliwości płatniczych. Posiada ono bowiem na swym koncie zasoby gotówkowe, które z łatwością umożliwiają uiszczenie rzeczonych należności. Poza tym twierdzenia tego nie udowodniono. Trzeba też podnieść, że wnioskodawczyni w sprawie administracyjnej – W. P. złożyła również skargę na tę samą decyzję.
Dlatego, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.