Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na mocy art. 17 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez K. S. odwołania od decyzji wydanej przez Kierownika Świadczeń Rodzinnych, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta R. Ś., w dniu [...] r. Nr [...] wstrzymującej wypłatę świadczeń rodzinnych od [...] r. przyznanych odrębnymi decyzjami na dziecko- R. M. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w wyniku analizy akt sprawy należy uznać, iż nie został zachowany czternastodniowy termin do wniesienia odwołania. Zgodnie zaś z pouczeniem zawartym w kwestionowanym rozstrzygnięciu, termin do złożenia odwołania wynosi czternaście dni od daty jego doręczenia. Wskazał, iż orzeczenie organu pierwszej instancji doręczono skarżącej w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego, a za datę doręczenia przesyłki uznano dzień [...] r., czyli ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu [...] r. Zatem odwołanie sporządzone w dniu [...] r.(co wynika z daty umieszczonej na piśmie) i w tym samym dniu złożone w sekretariacie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. Ś., należało uznać za wniesione z uchybieniem wskazanego powyżej terminu, kiedy przedmiotowa decyzja była już decyzją ostateczną.
Wprawdzie strona wraz z odwołaniem złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jednakże odrębnym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze K. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Dlatego też mając na uwadze całość postępowania, należało orzec jak w sentencji zaskarżonego postanowienia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zakwestionowała zasadność otrzymanego rozstrzygnięcia, podnosząc, że przesyłka wraz z decyzją wstrzymującą jej wypłatę przyznanych świadczeń rodzinnych nie została jej doręczona. Wyjaśniła, że w jej skrzynce pocztowej nie było awiza o liście poleconym. Dodała, że według świadka jakieś awizo leżało na podwórku, lecz do niej nie trafiło. Twierdzenia listonosza podkreślane przez organ odwoławczy, według niej, nie polegają na prawdzie. Podkreśliła, że korzystając z pomocy miejscowego Ośrodka, każde jego awizo podejmowała w terminie. Dlatego uważając, że w stosunku do niej naruszone zostały przepisy procedury administracyjnej, a także ogólne zasady prawa administracyjnego- w tym art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego, wniosła o rozpatrzenie swojej skargi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosząc o oddalenie skargi, przytoczył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje
Skarga musiała odnieść skutek, albowiem zaskarżone postanowienie jako przedwczesne narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wypada wyjaśnić, iż w myśl art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że sądy te badają czy kwestionowane decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, jak też badają czy owe decyzje nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność. Przy czym, jak głosi art.134 § 1 tej ustawy, sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto kontroli legalności dokonują również z urzędu.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie zaskarżone postanowienie. Jest ono postanowieniem formalnym, bo organ stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania odwołania skarżącej. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów procedury. Dokonywanie określonych czynności procesowych w procedurze administracyjnej ograniczone jest zwykle ustawowym terminem. Zastrzeżenie terminów dla dokonania tych czynności jest jedną z podstawowych regulacji kierowanych do stron i ma na celu egzekwowanie starannego i sprawnego działania przez strony oraz wyeliminowanie niepewności w zakresie trwałości decyzji. Dlatego też naruszenie przepisów zakreślających owe terminy wywołuje określone w przepisach skutki. Wniesienie odwołania po terminie oznacza, iż jest ono zwrócone przeciwko ostatecznej decyzji, jako że bezskuteczny upływ terminu do wniesienia odwołania wywołał już jej ostateczność, a jest to niedopuszczalne.
Strony powinny być pouczane o terminach i sposobach wnoszenia środków zaskarżenia. Tak też stało się w rozpatrywanej sprawie, gdzie organ pierwszej instancji w swoim orzeczeniu zawarł właściwe pouczenie o przysługującym prawie wniesienia odwołania oraz sposobie i terminie jego wniesienia.
Stosownie do obowiązującej regulacji prawnej odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uchybienie temu terminowi skutkuje stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art.134 Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ odwoławczy ustalił, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącej w dniu [...] r., zatem gdyby tak istotnie było, wówczas odwołanie złożone bezpośrednio w sekretariacie miejscowego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu [...] r. uchybiałoby ustawowemu terminowi do jego wniesienia, który upłynąłby bezskutecznie z dniem [...] r.. Jednakże dokładna analiza dostępnych akt administracyjnych pozwala stwierdzić, iż takie stanowisko organu odwoławczego obarczone jest błędem. Rozumowanie przedstawione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze można uznać za trafne tylko wówczas, gdy nastąpiło prawidłowe doręczenie decyzji pierwszej instancji, odpowiadające wymogom zawartym w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Na mocy tego przepisu, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w poprzedzających artykułach Kodeksu, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce, a zawiadomienie o złożeniu pisma w tym miejscu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub w drzwiach mieszkania adresata. Zatem pierwszą przesłanką skuteczności doręczenia przewidzianego w zacytowanym art. 44 jest przechowanie pisma przez okres czternastu dni w placówce pocztowej. Drugą przesłanką skuteczności doręczenia przewidzianego w tym przepisie jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni w placówce pocztowej, w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata albo jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
Powyższy przepis w nowym brzmieniu ustanawia wiążącą doręczającego kolejność miejsc, w których należy umieścić zawiadomienie. Oznacza to, że podmiot doręczający powinien umieścić zawiadomienie w skrzynce na korespondencję, a gdy umieszczenie zawiadomienia w ten sposób nie jest możliwe, to może to uczynić w ten sposób, że umieści zawiadomienie albo w drzwiach mieszkania adresata, albo w drzwiach pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje obowiązki zawodowe (pracuje), lub w miejscu widocznym na tej nieruchomości, np. na bramie. Umieszczenie zawiadomienia w innym miejscu niż wymienione w tym przepisie jest prawnie bezskuteczne. Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 22 lutego 2001 r., III RN 70/00, OSNAPiUS 2001, nr 19, poz. 574) dla skuteczności doręczenia pisma sądowego w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego niezbędne jest zawiadomienie adresata o złożeniu pisma na okres siedmiu dni we wskazanym urzędzie pocztowym; zob. także postanowienie SN z dnia 9 czerwca 1999 r., III RN 17/99, OSNAPiUS 2000, nr 10, poz. 379.
Złożenie przez doręczającego pisma w jednym z miejsc wskazanych w art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz umieszczenie zawiadomienia o złożeniu pisma w miejscu określonym w tym przepisie należy uważać za doręczenie dokonane z upływem ostatniego dnia okresu czternastu dni liczonego od następnego dnia od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy.
W rozpatrywanej sprawie dostępne akta administracyjne nie zawierają informacji, gdzie pozostawiono zawiadomienie o pozostawieniu pisma do strony wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Jak wspomniano powyżej właściwe, zgodne z przywołanym przepisem pozostawienie zawiadomienia o korespondencji jest warunkiem uznawania doręczenie w trybie art. 44 Kodeksu za skuteczne. Wprawdzie w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podaje, że fakt pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej, listonosz potwierdził swoim podpisem, jednakże dokładna kwerenda akt administracyjnych nie doprowadziła do ujawnienia takiego dokumentu. Dołączony do kwestionowanej decyzji blankiet potwierdzenia odbioru przesyłki, nie zawiera informacji o miejscu pozostawienia przesyłki, informując jedynie o podwójnym awizowaniu i zwrocie do adresata.
W konsekwencji doręczenie to nie mogło być uznane za skuteczne, a więc od daty tegoż doręczenia niepodobna było liczyć terminu do wniesienia odwołania.
W konsekwencji tego termin ten nadal pozostaje "otwarty", co wymusza przyjęcie odwołania za złożone w terminie i oznacza konieczność jego merytorycznego rozpatrzenia, chyba, że dokładne, ponowne postępowanie ujawni dokumenty jednoznacznie potwierdzające niewyjaśnione wątpliwości.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.