Uzasadnienie
Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. Nr [...] przyznał A.B. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do wydatków na leki w miesiącu październiku 2013 r. w kwocie 61,73zł jednorazowo.
W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż wnioskodawca spełnia warunki konieczne do uzyskania zasiłku celowego, gdyż jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego, a ponadto jest osobą niepełnosprawną. Pomimo przyznania wcześniej dwu innych świadczeń w postaci zasiłku stałego i zasiłku okresowego nie została zaspokojona niezbędna potrzeba bytowa, stąd koniecznym było przyznanie zasiłku celowego na zakup leków. Wskazano na uznaniowy charakter decyzji w sprawie zasiłku celowego, co powoduje, iż podjęcie rozstrzygnięcia wymaga rozważenia potrzeb strony oraz możliwości finansowych Gminy. Ze względu na ograniczone zasoby MOPS, wyrażające się w tym że dysponuje on mniejszymi środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację zasiłków celowych w stosunku do roku poprzedniego, przyznano zasiłek celowy w wysokości zapewniającej zaspokojenie niezbędnej potrzeby w zakresie i na poziomie limitów zgodnych z przyjętą polityką przyznawania świadczeń.
Od powyższej decyzji A.B. wniósł odwołanie żądają przyznania zasiłku celowego na zakup leków "w pełnej wysokości". Jego wydatki na leki ratujące życie wynoszą około 450 zł. miesięcznie. Ponadto uważa, że jego dochód został źle obliczony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...]r. Nr [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania oraz poczynione jego wyniku ustalenia. A.B. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Choruje przewlekle. Jego dochodem jest renta inwalidzka w kwocie 650,28zł, zasiłek stały w kwocie 38,63zł i dodatek mieszkaniowy w kwocie 77,23zł. Po odjęciu alimentów bieżących w kwocie 229,57zł, dochód skarżącego wynosi 536,57zl. Komornik Sądowy wskazał w zaświadczeniu, że w czerwcu br. na poczet alimentów zaległych wyegzekwował kwotę 44,44zł, a na poczet kosztów komorniczych kwotę 26,29zł. Na poczet alimentów bieżących wyegzekwował kwotę 81,29zł.Stałe wydatki strony to czynsz 238,83zł, alimenty 44,44zł + 51,61zł, bilety 45zł, telefon 30zł, leki i leczenie 464,70zł, woda mineralna 50zł, żywność i środki czystości 500zł + 100 zł-razem 1614,58zł.
Przyznanie zasiłku celowego w drodze decyzji mającej charakter uznaniowy, zależy od potrzeb wnioskodawcy i możliwości finansowych pomocy społecznej. Konieczność zakupu leków niezbędną potrzebą bytową. MOPS w K. posiada ograniczone środki na realizację zasiłków celowych. Wedle przyjętej przez MOPS polityki świadczeń z 3 lipca 2013 r. zasiłek celowy na leki może być obecnie przyznany do kwoty 80 zł. Organ I instancji nie uzasadnił dlaczego przyznał skarżącemu pomoc poniżej tej kwoty mimo wysokich wydatków strony na leki. W tej sytuacji, w ocenie Kolegium organ pomocy społecznej nie działał w granicach uznania administracyjnego, bowiem nie może ono nosić cech dowolności. Konieczne zatem stało się wyeliminowanie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji z obrotu prawnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.B. podnosi dwa zasadnicze zarzuty wobec kwestionowanej decyzji:
Po pierwsze – gwarantowana konstytucyjnie pomoc państwa dla osób będących w ciężkiej sytuacji jest mu udzielana w sposób niezgodny z ustawą o pomocy społecznej. Pomoc społeczna, zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jego dochód, po potrąceniach, wynosi 318,96zł. i nie wystarcza nie tylko na minimalnie godne życie, ale kwota ta jest "śmiertelnie niska". Nie pozwala mu m.in. na zakup niezbędnych leków. Leczy się w poradni zdrowia psychicznego, urologicznej, neurologicznej, kardiologicznej i pulmonologicznej.
Po drugie - uzyskiwany przez niego dochód winien być pomniejszony o egzekwowane alimenty bez względu na to, czy są to alimenty zalegle, czy bieżące oraz o koszty postępowania egzekucyjnego. W ocenie skarżącego przepisy ustawy o pomocy społecznej stwierdzają wyraźnie, iż "alimenty odlicza się od dochodu", co oznacza konieczność odliczenia nie tylko bieżących alimentów, ale także kwot zaległych z tego tytułu oraz kosztów komorniczych związanych z ich egzekucją.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpatrzeniu skargi stwierdził co następuje.
Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Natomiast zgodnie z art.134 § 1 ww. ustawy, sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...], którą Kolegium uchyliło rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. Nr [...] przyznające A.B. zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do wydatków na leki w miesiącu październiku 2013 r. w kwocie 61,73zł jednorazowo i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j Dz.U. z 2013r., poz. 182 ze zm., dalej u.p.s.).
Przywołany jako prawna podstawa decyzji będącej przedmiotem skargi art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu na dzień jej wydawania stanowił, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Gdyby w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. znalazły się błędne wskazówki odnośnie okoliczności, jakie organ I instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, stanowiłoby to naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego o istotnym dla wyniku sprawy charakterze. Sytuacja taka jednak nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Trudno bowiem nie przyznać racji Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, które po analizie zebranego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym materiału dowodowego potraktowało sytuację strony jako nie wyjaśnioną należycie. Nie będąc jednocześnie uprawnione do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanym w uzasadnieniu zakresie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób prawidłowy skorzystało z możliwości wydania decyzji kasacyjnej.
Postępowanie dotyczyło przyznania zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) zasiłek celowy może zostać przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Uznaniowy charakter tego rozstrzygnięcia wymaga uwzględnienia zasad i zadań pomocy społecznej, wynikających z postanowień art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Ma ona za zadanie, w myśl, art. 3 ust. 1, wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb oraz umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Nie budzi wątpliwości, iż uznaniowa decyzja w sprawie zasiłku celowego może zostać podjęta po ustaleniu i rozważenie wskazanych wyżej okoliczności. W rozpatrywanej sprawie uwzględnienia wymaga także to, iż MOPS przyjął pewne zasady wynikające z polityki udzielania świadczeń z pomocy społecznej, wedle których zasiłek celowy może być przyznany w kwocie do 80 zł. Wobec tego udzielenie zasiłku celowego w kwocie niżej powinno znaleźć uzasadnienie.
Jak zasadnie przyjął organ odwoławczy, organ pierwszej instancji nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy. W szczególności dotyczy to sytuacji materialnej i rodzinnej strony i możliwości zaspokojenia wskazanych potrzeb we własnym zakresie, możliwości finansowych organu w zakresie udzielania świadczeń, rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia odpowiednich do sytuacji skarżącej.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy należycie uzasadnił swoje stanowisko w kontekście przesłanek dających podstawę do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 2 k.p.a., zatem Sąd nie stwierdził, aby naruszała ono prawo, w szczególności aby podjęte zostało z naruszeniem powołanego wyżej przepisu.
Powyższe wskazuje, że Kolegium wskazało okoliczności, które wymagały wyjaśnienia i rozważenia, co z kolei jest konieczne dla ustalenia zgodnie z prawem, czy zachodzą warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia a jeżeli tak to w jakiej wysokości. Wyjaśnienie tych kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a to skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. znalazły jednoznaczny wyraz w jej uzasadnieniu, co pozostaje w zgodzie z obowiązkami organu wymienionymi w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.