Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), po rozpatrzeniu odwołania J.L. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] r. uchylającą od dnia 1 września 2013 r. decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej okresu przyznania skarżacemu zasiłku pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...]r. przyznano skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny od 1 czerwca 2007 r. w kwocie 153 zł miesięcznie. Następnie podniósł, że w piśmie z dnia 6 września 2013 r. ZUS poinformował organ I instancji, iż skarżący od 1 września 2013 r. pobiera dodatek pielęgnacyjny. W piśmie z dnia 13.09.2013 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny w związku z nabyciem uprawnienia do dodatku pielęgnacyjnego z ZUS. Jako podstawę prawną uchylenia decyzji organ I instancji wskazał art. 163 k.p.a. oraz art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na podstawie art. 163 k.p.a. organ administracji może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, o ile przewidują to przepisy szczególne. Art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.
Dz. U. Nr 139 poz. 992 z 2006 r. z późn. zm.) przewiduje możliwość zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenia rodzinne. Organ I instancji zaznaczył, że od 1.09.2013 r. istnieją podstawy uchylenia decyzji przyznającej stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego wskazane w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym zakresie organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie wskazał, która z przesłanek zawartych w art. 32 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, stanowiła podstawę uchylenia decyzji, ale jest to wada uzasadnienia, nie mająca wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka uchylenia decyzji przyznającej stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, wskazana w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. uległa zmianie sytuacja dochodowa strony mająca wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, J.L. przedstawił swój stan zdrowia i sytuację materialną. Podniósł, że w wyniku utraty zasiłku pielęgnacyjnego i przyznania dodatku pielęgnacyjnego, uzyskał "per saldo" około 40 zł. W związku z tym wniósł o "pozostawienie" mu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
W piśmie z dnia 22 kwietnia 2014 r. skarżący podtrzymał skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż w niej podniesione.
W rozpoznawanej sprawie, decyzją z dnia [...] r. przyznano skarżącemu uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego. Następnie w dniu 10 września 2013 r. organ I instancji uzyskał informację, że od 1 września 2013 skarżący jest uprawniony do dodatku pielęgnacyjnego, wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w J. W związku z tym, organ I instancji, decyzją z dnia [...] r., uchylił wyżej wymienioną własną decyzję od dnia 1 września 2013 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 z późn. zm.), według którego, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 32 ust. 1 tej ustawy, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.
Natomiast z art. 30 ust. 2 pkt 1 cytowanej ustawy wynika, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
Ponadto na podstawie art. 30 ust. 1 wymienionej ustawy, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.
Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, weryfikacja w trybie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie przyznania świadczeń, dotyczyć może wyłącznie świadczeń dotąd nie otrzymanych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że akt zmieniający lub uchylający takie rozstrzygnięcie, ma charakter konstytutywny, gdyż wpływa na uprawnienia określonego indywidualnie podmiotu. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1662/11.
Natomiast w stosunku do świadczeń, które zostały już wypłacone na mocy decyzji przyznającej świadczenia, w razie wystąpienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tych świadczeń – jak stanowi art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - istnieje podstawa do orzeczenia obowiązku ich zwrotu, a nie do wydania decyzji o wstecznym uchyleniu prawa do tych świadczeń.
W konsekwencji powyższego stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, gdyż nie ma podstaw do uchylenia z datą wsteczną, rozstrzygnięcia dotyczącego przyznania świadczeń rodzinnych. Nie ulega przy tym wątpliwości, że naruszenie w wymieniony sposób przepisów prawa materialnego, miało wpływ na wynik sprawy.
Ponadto organ odwoławczy w motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że przesłanką uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, wskazaną w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – jest zmiana sytuacji dochodowej strony mająca wpływ na prawo do zasiłku. Jednocześnie organ nie wskazał, które spośród okoliczności ustalonych w niniejszej sprawie, uzasadniają przyjęcie wyżej wymienionej podstawy uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia. Stanowi to istotne pominięcie, które powoduje, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia warunków określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, pominięcie dotyczyło bowiem okoliczności o kluczowym znaczeniu dla rozstrzygnięcia.
Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji uwzględni wyżej przedstawione wskazania, dotyczące interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a ponadto uzupełni stwierdzenia pominięte w zaskarżonej decyzji.
Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wykonalności stanowił art. 152 P.p.s.a.