Uzasadnienie
Prezydent G. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. odmówił przyznania M.S. zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu opału w kwocie 460 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że odmówiono przyznania zasiłku celowego z uwagi na to, iż strona w mieszkaniu posiada centralne ogrzewanie, za które opłata jest wliczana w czynsz, brak zatem okoliczności do przyznania tego rodzaju pomocy.
Od tej decyzji M.S. wniósł odwołanie. Wyraził w nim swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia oraz podkreślił, że spełnia warunek dotyczący kryterium dochodowego. Ponadto stwierdził, że ogrzewanie jego mieszkania jest niezależną, odrębną od miasta własnością wspólnoty, dlatego też spełniam warunki do otrzymania zasiłku celowego na opał na okres grzewczy 2016/2017. Strona do odwołania załączyła pismo Wspólnoty Mieszkaniowej z dnia 02 listopada 2016 r. informujące, iż kotłownia centralnego ogrzewania znajdująca się przy ul. [...], stanowi własność Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...].
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...]wydaną m.in. na art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w dniu [...] r. M.S. złożył wniosek o przyznanie zasiłków celowych na zakup opału w kwocie 460 zł oraz na zakup obuwia jesienno - zimowego i kurtki zimowej. Z wywiadu środowiskowego oraz na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalono, że M.S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Strona jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponadto została skierowana do wykonywania pracy socjalnej. M.S. podjął leczenie w Poradni Leczenia Psychicznego oraz kontynuuje terapię w Poradni Leczenia Uzależnień. Mieszkanie, które strona zajmuje jest zadłużone, gdyż od wielu lat nie są opłacane rachunki za czynsz. Dochodem strony jest zasiłek okresowy w wysokości 317 zł, ponadto decyzją organu I instancji otrzymał pomoc pieniężną na zakup żywności w wysokości 155 zł. Z analizy budżetu za miesiąc sierpień 2016 r. wynika, że wydatki strony to: żywność - 206,97 zł, środki czystości - 70 zł, gaz - 69,38 zł, energia elektryczna - 74,01 zł, telefon - 51,64 zł. Razem łącznie wydatki wynoszą: 472 zł.
Dalej Kolegium Odwoławcze przywołało treść przepisów art. 3 ust. 4 i 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Następnie wskazało, że zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podkreśliło przy tym, iż pomoc w formie zasiłku celowego przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego, w oparciu o sytuację świadczeniobiorcy i niezbędne potrzeby bytowe oraz o możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.
Kolegium stwierdziło, że zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych w trybie art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest uzależnione nie tylko od usprawiedliwionych niezbędnych potrzeb osoby czy rodziny, ale również od możliwości finansowych OPS. Jednocześnie podkreśliło, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości, a uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną. Organ nadmienił, iż OPS w G. udziela stronie wsparcia w miarę posiadanych środków - w tym w formie zasiłków celowych.
Kolegium Odwoławcze w K. zauważyło, że organ I instancji rozważył sytuację życiową i potrzeby strony, objął ją niezbędną pomocą w formie zasiłku okresowego w wysokości 317 zł na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, zasiłku celowego na zakup żywności do grudnia 2016 r. w wysokości 155 zł, zasiłku celowego na zakup leków w wysokości 80,70 zł.
Organ zaakcentował, że mocą kwestionowanej decyzji strona otrzymała odmowę wnioskowanego świadczenia, jednak, równocześnie organ I instancji innymi decyzjami zaspokoił szereg zgłoszonych przez stronę potrzeb. Zatem – w opinii Kolegium - treść zaskarżonej decyzji widzieć należy w szerszym kontekście, a mianowicie innych rozstrzygnięć podejmowanych przez organ administracji publicznej.
Kolegium zauważyło, iż przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej nie jest celem działania tej administracji, gdyż jej działania ukierunkowane winny być na wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej i na takim doborze dostępnych instrumentów prawnych, które umożliwią osiągnięcie możliwie najlepszych efektów końcowych. Tym samym przyznanie bądź odmowa przyznania świadczenia winna być oceniana w kontekście szerszym, obejmujących całość działań ukierunkowanych na daną osobę czy rodzinę, a nie ograniczać się wyłącznie do oceny pojedynczego rozstrzygnięcia.
Nadto Kolegium wskazało, że świadczenie przewidziane przepisem art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przyznawane jest w warunkach uznania administracyjnego, gdyż ustawodawca zamieścił w nim zwrot "może", które stwarza organowi administracji możliwości oceny sytuacji osobistej i majątkowej i podjęcia rozstrzygnięcia stosownie do przyjętych ustaleń. Ponadto organy administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia muszą mieć w polu widzenia postanowienia art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stosownie do których, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy przekazanych przez organ I instancji wynika, że strona nie posiada pieca węglowego, korzysta wyłącznie z centralnego ogrzewania. Strona zaś potwierdziła ten fakt w oświadczeniu z dnia 28 września 2016 r. Ponadto w aktach sprawy znajduje się dokument z dnia 18 września 2015 r. pochodzący od administratora zajmowanego budynku, z którego wynika, że opłata za centralne ogrzewanie ujęta jest w opłatach czynszowych. Nadto jak ustalił pracownik socjalny, mimo że strona od wielu lat nie opłaca czynszu, nadal korzysta z ogrzewania centralnego. Zatem – w opinii Kolegium - przyszło się zgodzić z ustaleniami organu I instancji, iż brak jest okoliczności do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia.
W nawiązaniu do odwołania strony, Kolegium zauważyło, iż przedstawione w załączniku pismo nie podważa faktów ustalonych przez OPS w G., określa ono tylko właściciela kotłowni centralnego ogrzewania, która zaopatruje w ciepło m.in. zajmowany przez stronę lokal i nie ma wpływu na sytuację strony.
Podsumowując – Kolegium wskazało - że nie stwierdziło przekroczenia przez organ I instancji granic uznania administracyjnego i nie znalazło podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący M.S. domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania mu wnioskowanego zasiłku celowego.
Organom zarzucił naruszenie "art.2 ust. 1 art 3 ust.1. art 7 pkt 1.4.5:13. art.8 ust.1 pkt 11, ust4.pkt1,2, art.17ust1. pkt5, ust.2 pkt5 art. 18 ust 1,pkt.3,6, art.19.pkt7,13, art.36.pkt1c, 2q, art.39 ust. 1,2, art.39a.ust. 3, art.100. ust.1, art.107. ust.1, art.107.ust 5h, art.108. ust1,2, art. 110. ust.3,7, art.112. ust.5". ustawy o pomocy społecznej.
Podkreślił, że spełnia warunki kryterium dochodowego określonego w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r., nie osiągając jego wielkości i jest osobą niepełnosprawną.
Zaznaczył, iż "wielkości kwotowe podawane w uzasadnieniu zostały celowo zawyżone o zsumowanie świadczenia z programu "Pomoc Państwa w Zakresie Dożywiania", będącym zasiłkiem celowym, nie naliczanym w dochód miesięczny", a "wielość błędów w wywiadzie środowiskowym fałszuje faktyczny obraz jego sytuacji egzystencjonalnej". Podnosił, że organy dokonują nadinterpretacji artykułów ustawy o pomocy społecznej,co jednoznacznie stanowi "o celowej manipulacji i nadużyciu przepisów prawa dla własnych bliżej nieokreślonych interesów, braku operatywności w realizacji ustawowych zadań oraz tuszowania, ukrywania i asekuracji w bezradności, arogancji i niechlujstwie w postępowaniu administracji publicznej".
Skarżący wskazywał na "ewidentny brak i anihilację w działaniu aktywizującym społecznie i zawodowo OPS G. (...) wobec jego osoby, krytyczny, zafałszowany w swojej kwocie zasiłek miesięczny, tendencyjne i notoryczne nadużywanie negacji formy uznaniowej wobec zgłaszanych niezbędnych potrzeb w postaci zasiłków celowych, wbrew ustawowemu obowiązkowi zapewnienia realizacji zadań pomocy społecznej spoczywających na jednostkach samorządu terytorialnego oraz na organach administracji (...) jest jednoznacznym łamaniem prawa przez osoby decydujące z upoważnienia, współodpowiedzialnego jednocześnie PM G. (...) jako celowe, systematyczne działanie wykluczające go ze społeczeństwa i konsekwentnie deprecjonujące jego pozycję społeczną i sytuację egzystencjonalną". W opinii skarżącego "działanie takie nosi znamiona przestępstwa wobec prawa i jako takie zostanie poparte stosownym zawiadomieniem do adekwatnych instytucji".
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.
Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.
W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 930). Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby.
Bez wątpienia te warunki przyznania stronie skarżącej pomocy zostały w sprawie spełnione. Jednakże, choć strona skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji osobistej i materialnej nie można z góry niejako przyjmować, że wszelkie możliwe świadczenia udzielane przez organy pomocy społecznej są jej należne i to w żądanej wysokości.
Z akt sprawy wynika, że postępowanie będące przedmiotem kontroli sądowej wszczęte zostało w następstwie wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału w wysokości 460 zł.
Z treści wywiadu środowiskowego wynikało, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Strona jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponadto została skierowana do wykonywania pracy socjalnej. M.S. podjął leczenie w Poradni Leczenia Psychicznego oraz kontynuuje terapię w Poradni Leczenia Uzależnień. Mieszkanie, które strona zajmuje jest zadłużone, gdyż od wielu lat nie są opłacane rachunki za czynsz. Dochodem strony jest zasiłek okresowy w wysokości 317 zł, ponadto decyzją organu I instancji otrzymał pomoc pieniężną na zakup żywności w wysokości 155 zł. Z analizy budżetu za miesiąc sierpień 2016 r. wynika, że wydatki strony to: żywność - 206,97 zł, środki czystości - 70 zł, gaz - 69,38 zł, energia elektryczna - 74,01 zł, telefon - 51,64 zł. Razem łącznie wydatki wynoszą: 472 zł.
Stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 § 2 w/w ustawy).
Niewątpliwie w świetle wyżej przywołanego przepisu potrzeba zgłoszona przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie mieści się w katalogu potrzeb zaspokajanych w drodze tego rodzaju świadczenia.
Nie mniej jednak dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji niezbędne będzie przywołanie treści art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wskazane unormowanie znajduje się w przepisach dotyczących zasad ogólnych pomocy społecznej. Zatem unormowanie to posiada charakter uniwersalny i musi być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu każdej sprawy. Zgodnie z nim organ pomocy społecznej zobowiązany jest uwzględniać potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z unormowania tego wynika, że nie każda niezbędna potrzeba zgłoszona przez osobę potrzebującą będzie zaspokojona, albowiem uzależnione to będzie także od posiadanych przez te organy środków na ich zaspokojenie.
Jednakże- w opinii Sądu - strona skarżąca nie mogła oczekiwać, że jej potrzeba zostanie zaspokojona we wskazany przez nią sposób, albowiem z analizy akt administracyjnych wynika, że strona zamieszkuje w lokalu wyposażonym w centralne ogrzewanie (opłata za ogrzewanie wliczona jest w czynsz), a ponadto lokal ten nie posiada odrębnego pieca węglowego (co umożliwiałoby ewentualne dogrzanie mieszkania). Przeto też potrzeba ogrzania lokalu jest w przypadku strony w całości zaspokojona.
Należy tu zauważyć, że z powołanych wyżej przepisów wynika, iż przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a.. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ administracji podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), czy też nie uwzględnienia w pełni żądań strony, jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia.
W ocenie Sądu wsparcie finansowe udzielane stronie skarżącej jest odpowiednie do jej sytuacji i zasadniczo zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe oraz z drugiej strony uwzględnia możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej.
Przypomnieć nadto należy, że stosownie do treści art. 3 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Strona skarżąca, jak już wyżej zaznaczono otrzymała i otrzymuje od organów pomocy społecznej pomoc finansową, która pozwala jej na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka, a zatem w opinii Sądu udzielana stronie pomoc jest adekwatna do możliwości finansowych OPS.
Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja odmowy przyznania zasiłku nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.
Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie.
Podsumowując, w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez stronę skarżącą pomoc nie została jej przyznana. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy orzekające w sprawie wymienionych w skardze przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Na marginesie można wskazać - w z związku z okolicznością, iż strona skarżąca jest zarejestrowaną osobą bezrobotną – że analiza akt sprawy, zwłaszcza oświadczenia skarżącego z dnia 20 września 2016 r., że podejmie pracę tylko w swoim zawodzie montera telekomunikacyjnego sieci napowietrznej, w powiązaniu udokumentowanym stanem zdrowia skarżącego (niepełnosprawność w stopniu lekkim - datująca się dopiero od dnia 26 lipca 2016 r., obniżona zdolność do wykonywania pracy) i fakt, że bezrobotnym jest od ponad 20 lat – budzi poważne wątpliwości co do tego, że skarżący rzeczywiście zamierzał i zamierza podjąć jakieś zatrudnienie, co pozwoliłoby mu na osiąganie dochodów, a co za tym idzie spowodowałoby poprawę jego sytuacji życiowej.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.