Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Matka skarżącej, będąca jej pełnomocnikiem, pismem procesowym z dnia [...]r. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten dotknięty był jednak brakami o uzupełnienie których Sąd wzywał stronę skarżącą. Ostatecznie braki wniosku o przyznanie prawa pomocy zostały przez skarżącą uzupełnione w dniu [...] r. Przedłożyła ona urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazała, że nie ma środków finansowych umożliwiających jej pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zaznaczyła, że w kraju nie mogła znaleźć zatrudnienia wobec czego wyjechała w poszukiwaniu pracy do [...], gdzie zatrudniona jest jako [...].
Jednocześnie oświadczyła, że prowadzi tam jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, czy mieszkania. Miesięczny dochód skarżącej zadeklarowany został na kwotę [...] euro, na który składa się jej wynagrodzenie za pracę. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że miesięczne koszty utrzymania to [...] euro – tytułem opłaty za mieszkanie, opłata za prąd i gaz około [...] euro miesięcznie, opłata za telewizję [...] euro oraz opłata za internet - [...] euro. Koszty swojego wyżywienia określiła natomiast na kwotę [...] euro tygodniowo. Do wniosku skarżąca załączyła dokumenty sporządzone w języku angielskim, nie przedkładając dokumentów potwierdzających zadeklarowane wydatki.
Wraz z kolejnym pismem procesowym, złożonym w siedzibie tutejszego Sądu w dniu [...] r., a więc po upływie wyznaczonego przez Sąd terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnik skarżącej przedłożyła plik załączników wśród których znajdowały się kserokopie własnoręcznie sporządzonych wyliczeń wydatków oraz oryginały paragonów za zakupy produktów spożywczych oraz odzieży.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie natomiast z art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym.
Odnosząc się do wniosku J. R. należy wskazać, że w myśl zasady sformułowanej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie" nakładające na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale formułujące obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 117). Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostało udowodnione przez stronę.
W tym właśnie kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego wniosku. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że strona skarżąca nie wykazała jakie są w istocie jej wydatki związane z bieżącym utrzymaniem. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczyła, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego natomiast w kolejnym piśmie procesowym oświadczyła, że jej wydatki na "dom" w [...] wynoszą [...] euro miesięcznie. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy. Nie przedłożyła w zasadzie żadnych dokumentów, które wskazywałyby na wysokość ponoszonych przez nią wydatków.
Natomiast złożone w dniu [...] r. dokumenty sporządzone zostały w zasadzie w nieczytelnej formie i stanowią własnoręcznie dokonane obliczenia, które w żaden sposób nie obrazują obciążających stronę zobowiązań. Nawet jeśli uznać oświadczenia, co do kosztów utrzymania za prawdziwe i tak brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Zważywszy bowiem na relacje pomiędzy dochodem przypadającym na jednoosobowe gospodarstwo domowe, a zadeklarowanym rozmiarem wydatków, które obciążają skarżącą Sąd uznał, że przesłanka wynikająca z powołanego na wstępie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona. W tym miejscu należy wskazać, że dochód gospodarstwa domowego skarżącej to kwota [...] euro miesięcznie.
Jednocześnie na podstawie oświadczenia strony skarżącej ustalono, że średnie miesięczne koszty stałe obciążające rodzinę wynoszą [...] euro miesięcznie. Na kwotę tą składają się wydatki z tytułu czynszu – [...] euro, opłata za gaz i energię elektryczną – [...] euro, opłata za internet – [...] euro, oraz opłata za telewizję – [...] euro.
Z powyższego wyliczenia wynika, że po odliczeniu wspomnianych wydatków do dyspozycji skarżącej pozostaje kwota [...] euro. Nawet zatem uwzględniwszy konieczność pomniejszenia wyżej wskazanej kwoty o wydatki, jakie wiążą się z potrzebą zakupu żywności oraz środków czystości czy odzieży kwota ta powinna umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych skarżącej. Tym bardziej, że jej syn pozostaje w Polsce pod opieką babci i przez to skarżąca obecnie nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Podkreślić należy, że rodziny ubiegające się o prawo pomocy to z reguły ludzie nie mogący zaspokoić samodzielnie swoich podstawowych potrzeb życiowych. To właśnie do takich osób skierowane jest prawo pomocy, nie można bowiem w każdym przypadku obciążać państwa kosztem prowadzonych we własnym interesie postępowań sądowych.
Z sytuacją istnienia zagrożenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny mamy do czynienia bowiem dopiero wówczas, gdy w skutek uiszczenia kosztów doszłoby do takiego zachwiania sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i swoim najbliższym przynajmniej minimum warunków socjalnych (podobnie: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., II FZ 137/05). Tymczasem skarżąca posiada środki na zapłatę wszystkich bieżących opłat oraz pozostaje jej do dyspozycji kwota, która bez wątpienia wystarcza na zapewnienie koniecznego utrzymania. W ocenie Sądu skarżąca nie poniesie dotkliwej szkody w wyniku uiszczenia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, skoro dochód jaki osiąga pozwala na poczynienie stosownych oszczędności w celu zgromadzenia niezbędnych środków do prowadzenia sprawy sądowej.
Mając na uwadze wszystkie powołane wyżej okoliczności Sąd postanowił jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.