Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. A. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Kuratorium Oświaty w K. (Delegatura w C.) o rozstrzygnięcie spornej sprawy interpretacji zapisu w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz.1288). i podał, że w piśmie Kuratorium Oświaty Delegatura w C. z dnia [...] r. nr [...] odmówiono uznania jego kwalifikacji, powołując się na wspomniane rozporządzenie. Zapis zawarty w tym rozporządzeniu, w ocenie strony, zawiera błąd, który zdaniem strony powinien zostać skorygowany, a do czasu jego zmiany kwalifikacje strony powinny być honorowane. Całość sprawy skarżący wyjaśnił w piśmie kierowanym [...] r. do Ministerstwa Edukacji Narodowej i w piśmie z dnia [...] r. do Kuratorium Oświaty w C.. Strona, mimo ponaglenia z dnia [...] r. nie otrzymała odpowiedzi na pisma kierowane do Ministerstwa Edukacji Narodowej..
A. G. wyjaśnił nadto, że w swojej sprawie zwracał się z prośbą o pomoc do senatora C. R., który interweniował w Ministerstwie Edukacji Narodowej i otrzymał odpowiedź w piśmie z dnia [...] r., w której potwierdzono, że skarżący nie jest uprawniony do nauczania w szkole języka angielskiego, jednakże nie odniesiono się w ogóle do wadliwości przepisu.
Wobec powyższego strona oświadczyła, że zaskarża powyższe decyzje (choć nie mają one nazwy "decyzja") oraz przepis z dnia 10 września 2002 r.
Pismem z dnia [...] r. Sąd w oparciu o art. 48 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wezwał stronę (pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania) do uzupełnienia (w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania) braków formalnych pisma z dnia [...] r. przez oznaczenie rodzaju pisma. Wezwano także skarżącego, aby w razie gdy pismo jest skargą oznaczył organ administracji publicznej, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, wskazał zaskarżoną decyzję, postanowienie, inny akt lub czynność (podając datę wydania, numer i przedmiot rozstrzygnięcia), a w przypadku, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność organu, podał jakiego aktu/czynności w jakiej sprawie konkretnie organ ten nie podjął. Zobowiązano również stronę do określania naruszenia prawa lub interesu prawnego i pouczono ją o treści art. 3 i art. 54 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W terminowo udzielonej odpowiedzi na wezwanie strona wyjaśniła, że jej pismo z dnia [...] r. należy traktować jak skargę na działanie Kuratorium Oświaty Delegatura w C. - zaskarżona decyzja (czynność) to pismo [...] oraz bezczynność Ministerstwa Edukacji Narodowej - brak odpowiedzi na pismo strony z dnia [...] r. oraz ponaglenie z dnia [...] r.
Skarżący oświadczył także, iż naruszony został jego interes w związku z niewłaściwą interpretacją rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz brakiem zgody ministra oświaty (jakiejkolwiek jego odpowiedzi), w wyniku czego nie mógł podjąć pracy jako nauczyciel angielskiego (dyrektorzy szkół konsultowali się z Kuratorium Oświaty w sprawie kwalifikacji strony i otrzymywali odpowiedź, że strona nie ma uprawnień do nauczania języka angielskiego).
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] r. dokonano (na podstawie art. 57 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) rozdzielenia skarg na: skargę na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej oraz skargę na pismo Dyrektora Delegatury Kuratorium Oświaty w C. z dnia [...] r. nr [...].
Pismem z dnia [...] r. A. G. wystąpił do Kuratorium Oświaty (Delegatura w C.) z prośbą o uznanie jego kwalifikacji i wyrażenie zgody na pracę w szkole. W uzasadnieniu swojego wniosku strona opisała szczegółowo swoje kwalifikacje (w szczególności okoliczność, że skarżący zdał egzamin pisemny egzamin TOEFL, natomiast nie przystąpił do ustnego egzaminu TSE) oraz przebieg pracy zawodowej i wskazała na niewłaściwą redakcję przepisu rozporządzenia dotyczącego kwalifikacji do nauczania w szkołach języka angielskiego.
Odpowiedzi na powyższe pismo skarżącego udzieliła osoba pełniąca obowiązki Dyrektora Delegatury i wyjaśniła, że kurator oświaty nie ma kompetencji do uznawania kwalifikacji niezgodnie z określonymi prawem wymogami. Dalej wskazała, że o kwalifikacjach do nauczania języka angielskiego rozstrzyga rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz.1288) i wyjaśniła, że potwierdzeniem znajomości języka angielskiego jest, zgodnie z wymienionym rozporządzeniem, m.in. świadectwo TOEFL, w którym określono punktowy poziom wyników egzaminów w zakresie testu, pracy pisemnej oraz egzaminu ustnego.
W odpowiedzi na skargę Kuratorium Oświaty w K. (Delegatura w C.) podtrzymało opinię wyrażoną w piśmie z dnia [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Na wstępie należy zaakcentować, że wstępna analiza treści skargi oraz odpowiedzi na skargę, a przede wszystkim oświadczenia skarżącego z dnia [...] r. pozwoliła zakwalifikować niniejszą sprawę jako skargę na pismo Dyrektora Delegatury Kuratorium Oświaty w C. z dnia [...] r. nr [...], w którym poinformowano skarżącego, że rozstrzygające znaczenie w kwestii uznania kwalifikacji do nauczania języka angielskiego ma rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują wyłącznie kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w powołanej ustawie. Kontrola ta obejmuje kognicję w sprawach skarg wskazanych w § 2 powołanego przepisu, tj. skarg na:
- 1) decyzje administracyjne,
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji publicznej,
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej,
- 7) akty nadzoru na działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego,
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Kluczowym więc dla podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie było ustalenie, czy zaskarżone pismo mieści się w cytowanym wyżej katalogu, określającym zakres kognicji sądów administracyjnych.
Stwierdzić należy, że prawem materialnym, które ma zastosowanie w niniejszej sprawie jest ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 56, poz. 357 ze zm.). Zawarty w rozdziale 3 tej ustawy (zatytułowanym "Wymagania kwalifikacyjne") art. 9 określa wykształcenie, jakie wymagane jest od osoby ubiegającej się o stanowisko nauczyciela. W przepisie tym upoważniono również właściwych ministrów do określenia szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli. Jednym z aktów wydanych na podstawie tej delegacji ustawowej jest wspomniane już wcześniej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli, które w § 11 określa kwalifikacje wymagane od nauczycieli języków obcych.
Wskazane rozporządzenie nie precyzuje, w jakiej formie o ewentualnie posiadanych przez stronę kwalifikacjach miałby rozstrzygać kurator oświaty. Kwestii tej nie rozstrzyga również Karta Nauczyciela, natomiast art. 33 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 31 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572) stanowi jedynie, że nadzorowi kuratora oświaty podlega zgodność zatrudniania nauczycieli z wymaganymi kwalifikacjami.
Podstawą prawną decyzji administracyjnej (art. 104 k.p.a.) jest przepis prawa, powierzający organowi administracji państwowej załatwienie sprawy w tej formie prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 1996 r. sygn. SA/Ka 347/96 - Prawo Bankowe 1997/1 str. 85). Zdaniem Sądu ani Karta Nauczyciela, ani powołane rozporządzenie ani też ustawa o systemie oświaty nie zawiera przepisu upoważniającego kuratora oświaty do wydawania decyzji stwierdzających posiadanie kwalifikacji do nauczania konkretnego przedmiotu, co oznacza, że nie istnieje podstawa prawna do wydania decyzji w przedmiocie kwalifikacji strony do nauczania języka obcego.
Wobec powyższego zaskarżonemu pismu nie można przypisać cech decyzji, co wyklucza w niniejszej sprawie sądową kontrolę działalności administracji publicznej sprawowaną w oparciu o art. 3 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż jak wykazano powyżej decyzja administracyjna nie została w sprawie wydana. Nie ulega również wątpliwości, że w sprawie nie wydano postanowienia, o którym w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 powołanej ustawy.
Ustalenie, jakiego domaga się od organu skarżący nie jest również, w ocenie Sądu, "innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" wskazanym w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ustalenie, o które wnosi skarżący wymagane jest na potrzeby szeroko rozumianego zatrudnienia na stanowisku nauczyciela, a zatem objęte jest pojęciem sprawy cywilnej, zdefiniowanej w art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), do których rozstrzygania sądy administracyjne nie są właściwe. Podobne stanowisko przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 lutego 2005 r. (sygn. akt OSK 1061/04, LEX nr 165918). Z tych względów nie ma w tej sprawie również zastosowania art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Wobec powyższego skargę inicjującą postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie uznać należy za niedopuszczalną, a zatem nie jest konieczne badanie jej w kontekście wymogów formalnych wskazanych w art. 52 i nast. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na mocy art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowieniem, które może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym odrzuca skargę, której wniesienie jest niedopuszczalne, a zatem należało orzec jak w sentencji postanowienia.