Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., na podstawie protokołu kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniu [...] w A S.A. w K.. B Nr [...] ul. R. [...] w R., nakazał ww. spółce wyposażyć szatnię w szafy przeznaczone do indywidualnego użytku każdego pracownika w terminie do dnia [...]. Jako podstawę prawną wydania tej decyzji wskazano art. 104 k.p.a., art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14.03. 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j. z 2006 r. Dz. U. Nr 122, poz. 581 ze zm.), art. 207 Kodeksu pracy oraz § 14 ust. 3 zał. Nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.).
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła spółka A S.A. w K. wskazując, że w sprawie winien mieć zastosowanie przepis § 3 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. z 2003 r., nr 169, poz. 1650 ze zm.), zgodnie z którym pracodawca zatrudniający do 20 pracowników powinien zapewnić im co najmniej ustępy i umywalki, a także warunki do higienicznego przechowywania odzieży własnej (domowej), roboczej i ochronnej oraz do higienicznego spożywania posiłków. Zdaniem odwołującej tak określona dyspozycja wskazuje minimalne wymagania co do organizacji pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. Przepis ten nie przewiduje konieczności zorganizowania szatni, a jedynie mówi o warunkach do higienicznego przechowywania odzieży, gdy w zakładzie pracy jest zatrudnionych nie więcej niż 20 pracowników.
Tymczasem w poddanym kontroli sklepie zatrudnionych jest 17 pracowników, a zatem pomieszczenie w tym sklepie, w którym pracownicy przechowują odzież, nie powinno być nazwane szatnią, a co za tym idzie do pomieszczenia tego nie mogą mieć zastosowania przepisy rozdziału 2 załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia, a więc i § 14 ust. 3 tego załącznika. W związku z czym spółka wniosła o uchylenie nakazu nr 1 zawartego w tej decyzji.
Decyzją z dnia [...] nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję
W uzasadnieniu organ podał, że przeprowadzona w dniu [...] kontrola sanitarna wykazała, że w sklepie B Nr [...] w R. ul. R. [...] szatnia wyposażona jest w dwie szafy ubraniowe dla pracowników, jedna szafa przeznaczona jest na odzież czystą i ochronną pracowników druga na odzież własną pracowników, dodatkowo zamontowane są szafki o wymiarach 20 cm x 35 cm, brak dwóch szaf pojedynczych lub jednej szafy podwójnej dla każdego pracownika korzystającego z szatni, co narusza § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Organ podał nadto, że w załączniku do protokołu kontroli określono rodzaj działalności: sprzedaż detaliczna artykułów spożywczych pakowanych jednostkowo w tym: owoców, warzyw, mrożonek, napoi zimnych i alkoholowych oraz sprzedaż artykułów chemii gospodarczej, wyrobów tytoniowych i przemysłowych, a także wymieniono czynności zawodowe dla stanowisk: kierownik, zastępca kierownika, kasjer-sprzedawca. Dla stanowisk kasjer-srzedawca określono czynności zawodowe należące do prac brudzących takie jak: rozładunek dostaw czy utrzymanie czystości i porządku na terenie sklepu, magazynów.
Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy pracodawca jest zobowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy poprzez organizację pracy, zapewnienie przestrzegania w zakładzie pracy przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zwrócił także uwagę, że obowiązki pracodawcy w zakresie biezpieczeństawa i higieny pracy pracowników zatrudnionych podczas wykonywania prac brudzących reguluje wspomniany już § 14 ust. 3 załącznika nr 3, co zostało uwzględnione w podstawie utrzymanej w mocy decyzji. Zdaniem organu przyjęcie minimalnych wymagań co do organizacji pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, gdzie nie ma mowy o szatni a jedynie o warunkach do higienicznego przechowywania odzieży jest niewystarczające dla prac brudzących dla stanowiskach kasjer-sprzedawca. Biorąc więc pod uwagę całość materiału dowodowego oraz wszystkie istotne okoliczności dla sprawy organ postanowił jak w sentencji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła spółka A S.A. w K.. W ślad za odwołaniem podkreślono, że w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis § 3 ust. 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Podniesiono przy tym, że przepis ten nie statuuje obowiązku pracodawcy zatrudniającemu do 20 pracowników zorganizowania szatni, także w sytuacji, gdy pracownicy wykonują tak zwane prace brudzące. Przemawia za tym zdanie drugie wskazanego przepisu, zgodnie z którym w przypadku nie występowania czynników szkodliwych dla zdrowia, prac brudzących lub szczególnych wymagań sanitarnych, miejsca do spożywania posiłków, przechowywania odzieży oraz umywalki mogą znajdować się w jednym pomieszczeniu.
W ocenie skarżącej prezentowane przez nią stanowisko znajduje również pośrednio potwierdzenie w regulacji § 4 tego rozporządzenia, w myśl którego odzież powinna być przechowywana w szatniach lub odpowiednio w pomieszczeniach, o których mowa w § 3 ust.
2. Za błędne zatem skarżąca uznała zastosowanie w sprawie § 14 ust. 3 załącznika nr 3 w sytuacji, gdy pomieszczenie w którym pracownicy przechowują odzież własną i roboczą nie stanowi szatni. Tym samym, zdaniem skarżącej, organ I instancji rozpatrując sprawę nie zastosował § 3 ust. 2, powołał się natomiast na przepis prawa nie przystający do istniejącego stanu faktyczno-prawnego, czym naruszył jednocześnie przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. Decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy wadliwą decyzję została więc wydana nieprawidłowo. Ponadto w ocenie skarżącej twierdzenia organu II instancji, iż obowiązki pracodawcy w zakresie pracy pracowników zatrudnionych podczas wykonywania prac brudzących reguluje § 14 ust. 3 załącznika nr 3 nie znajduje uzasadnienia w brzmieniu tego załącznika. Również określenie, że przyjęcie minimalnych wymagań co do organizacji pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, gdzie nie ma mowy o szatni jest niewystarczające dla prac brudzących dla stanowiskach kasjer-sprzedawca nie zostało poparte przeprowadzeniem analizy stanu faktyczno-prawnego, a nadto nie może zastąpić uzasadnienia orzeczenia w sprawie bez przeprowadzenia wymaganego ku temu postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wskazując, iż zgodnie z § 9 ust. 1 załącznika nr 3 szatnie powinny być dostosowane do rodzaju prac, stopnia narażenia pracownika na zabrudzenie ciała i zanieczyszczenia jego odzieży substancjami szkodliwymi, trującymi i materiałami zakaźnymi. Dlatego też przyjęcie minimalnych wymagań co do organizacji pomieszczeń higieniczno sanitarnych jest niewystarczające dla prac brudzących na stanowiskach kasjer-sprzedawca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga musiała być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja rzeczywiście nie spełnia w wystarczającym stopniu wymogów legalności, które – stosownie do art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) – stanowią kryterium sądowej kontroli działania administracji publicznej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z § 111 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem", pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana. W ust. 2 ww. paragrafu natomiast określono, iż wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia
W myśl § 3 ust. 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia pracodawca zatrudniający do dwudziestu pracowników powinien zapewnić im co najmniej ustępy i umywalki, a także warunki do higienicznego przechowywania odzieży własnej (domowej), roboczej i ochronnej oraz do higienicznego spożywania posiłków. Jeżeli w zakładzie pracy takiego pracodawcy nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia i prace brudzące lub nie występują szczególne wymagania sanitarne, miejsca do spożywania posiłków, przechowywania odzieży oraz umywalki mogą znajdować się w jednym pomieszczeniu.
Nadto jak wynika z § 4 ust 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia odzież powinna być przechowywana w szatniach lub odpowiednio w pomieszczeniach, o których mowa w § 3 ust. 2.
Natomiast wymogi dotyczące szatni oraz ich rodzaje zostały określone w rozdziale 2 tego załącznika w §§ od 6 do 16 zatytułowanym "szatnie". Pojęcie "szatnia" użyte w rozporządzeniu jest zatem pojęciem, któremu nadano określone znaczenie prawne.
Analiza powołanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, iż pomieszczenia, do przechowywania odzieży własnej, roboczej i ochronnej w zakładach pracy zatrudniających do 20 pracowników nie muszą być szatniami, o jakich mowa w rozdziale 2 rozporządzenia, a co za tym idzie pracodawca nie ma obowiązku organizowania takiej szatni. Ma natomiast obowiązek zapewnienia warunków do higienicznego przechowywania odzieży. Rolą zatem organów dokonujących w takich zakładach kontroli pomieszczeń, w których przechowywana jest odzież jest ustalenie, czy spełniają one warunki higieniczno-sanitarne a nie czy spełniają wymogi określone dla szatni, o których mowa w rozdziale 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia.
Tymczasem w niniejszej sprawie organ inspekcji sanitarnej nakładając na skarżącą obowiązek wyposażenia szatni w szafy przeznaczone do indywidualnego użytku każdego pracownika powołał się na § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia, stwierdzając fakt jego naruszenia. Przepis ten określa obowiązkowe wyposażenie szatni podstawowej.
Organ I instancji w swoim orzeczeniu w żadnym stopniu nie wskazał dlaczego ww. przepis w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie pomimo, iż w wyniku kontroli ustalił, iż w sklepie zatrudnionych jest 17 pracowników. W takiej natomiast sytuacji, jak słusznie skarżąca wskazała, pracodawca nie ma obowiązku zorganizowania szatni, w rozumieniu przepisów rozdziału 2 załącznika nr 3, do której wskazany wyżej przepis się odnosi. W uzasadnieniu decyzji brak jest natomiast jakichkolwiek rozważań w kwestii oceny warunków w jakich odzież własna, robocza i ochronna pracowników sklepu jest przechowywana pod względem spełnienia wymogów higieniczno-sanitarnych. Powyższe wskazuje, że sprawa nie została należycie wyjaśniona przez organ I instancji, co uchybia przepisom art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a tym samym czyni decyzję tego organu wadliwą.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie podzielił stanowisko organu I instancji co do zastosowania wymogów określonych w § 14 ust. 3 załącznika nr 3 do rozporządzenia wskazując, że przepis ten reguluje obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników zatrudnionych podczas wykonywania prac brudzących. Tymczasem jak już podniesiono przepis ten określa wymogi dla szatni. Natomiast skarżąca, nie jest zobowiązana do organizowania szatni w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Przepis § 3 ust. 2 nie statuuje bowiem obowiązku pracodawcy zatrudniającego poniżej 20 pracowników zorganizowania szatni, także w sytuacji gdy pracownicy wykonują tak zwane prace brudzące. Organ powinien był zatem zająć się oceną przesłanki w postaci zapewnienia warunków do higienicznego przechowywania odzieży pracowników. Prawidłowa ocena wymagała analizy okoliczności konkretnej sprawy i przedstawienia przekonywujących argumentów za prezentowanym poglądem.
Tymczasem wskazać przyjdzie, że obowiązek określony w nakazie nie został poprzedzony jakąkolwiek oceną warunków w jakich odzież własna, robocza i ochronna pracowników w kontrolowanym sklepie jest przechowywana. Organ nie wyjaśnił także w oparciu o jakie kryteria uznał, że dotychczasowe warunki przechowywania odzieży własnej, roboczej i ochronnej pracowników sklepu nie spełniają wymogów higieniczno sanitarnych i dlaczego warunki te nie są wystarczające dla higienicznego przechowywania odzieży pracowników, w tym pracowników wykonujących prace na stanowisku kasjer-sprzedawca, które organ uznał za brudzące.
Natomiast kierując się stanowiskiem organu odwoławczego, iż "przyjęcie minimalnych wymagań co do organizacji higieniczno-sanitarnych, gdzie nie ma mowy o szatni (...) jest niewystarczające dla prac brudzących na stanowiskach kasjer-sprzedawca" należałoby uznać, że nakaz powinien obejmować swoim zakresem wyłącznie pracowników zatrudnionych na ww. stanowiskach. Tymczasem z treści nakazu wynika, że obowiązek w nim określony (wyposażenie w szafy przeznaczone do indywidualnego użytku każdego pracownika) odnosi się do wszystkich pracowników, a więc również zajmujących stanowiska, na których wykonywanych prac organ odwoławczy nie zaliczył do brudzących, co przeczy stanowisku tego organu wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd stwierdził, że sprawa nie została należycie wyjaśniona oraz oceniona, co uchybia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Są to uchybienia istotne bowiem Sąd nie jest powołany do samodzielnego dokonywania ustaleń w rozstrzyganej sprawie. Obowiązki powyższe obciążają organ, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości wydanego aktu. Podkreślenia przy tym wymaga, że w zakresie odnoszącym się do uzasadnienia decyzji, organ administracji zobowiązany jest do zawarcia w nim umotywowanej oceny stanu faktycznego w kontekście konkretnych i adekwatnych przepisów obowiązującego prawa oraz do wykazania istnienia związku między tą oceną, a treścią wydanego rozstrzygnięcia.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy uwzględni organ wywody zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu. Rzeczą organu będzie wyjaśnić sprawę w naprowadzonych kierunkach. Następnie organ dokona analizy merytorycznej oraz oceny całokształtu poczynionych ustaleń w zakresie przepisów prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie. Pełne ustalenia faktyczne i rozważania prawne pozwolą dopiero na wydanie decyzji, którą organ uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a..
Z przytoczonych względów, wobec naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.