Uzasadnienie
W dniu [...] r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarga kasacyjna B. J. na postanowienie z dnia 20 kwietnia 2009 r., mocą którego tutejszy Sąd odrzucił jego skargę na zarządzenie Wójta Gminy J. w przedmiocie spraw dyrektorów szkół. Do skargi kasacyjnej dołączono również wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że on i jego żona są osobami od kilku lat cierpiącymi na różnego rodzaju schorzenia oraz, iż jego żona przebywa od dnia [...] r. w szpitalu. Podał również, że ich syn uczęszcza do I klasy gimnazjum.
Nadto oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J. J., córką D. J. i synem K. J. Podał także, że jest, wespół z żoną, właścicielem domu jednorodzinnego o powierzchni 120 m2. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi.
Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy zadeklarowany został w kwocie 4.100 zł, na którą składa się dochód skarżącego z tytułu umowy o pracę w wysokości 3.500 zł oraz dochód jego małżonki z osiągany przez nią z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 600 zł.
Ponieważ dane zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego, w dniu 17 czerwca 2009 r. wezwano go do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych, na które się powołał. W szczególności skarżący został wezwany do udokumentowania dochodów uzyskiwanych przez J. J. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz wydatków związanych z zakupem leków i pozostałych kosztów leczenia jak również innych stałych wydatków ponoszonych przez rodzinę.
W wyznaczonym terminie skarżący nadesłał kserokopie zeznań: PIT-36 o wysokości dochodu osiągniętego przez jego żonę w 2008 r. oraz PIT-37 o wysokości dochodu jaki osiągnął on sam w roku 2008, a także karty leczenia szpitalnego jego oraz żony. Nie udokumentował jednak w jakikolwiek sposób wysokości wydatków ponoszonych na zakup leków i leczenie jak również wydatków ponoszonych przez jego rodzinę związanych z utrzymaniem domu, zakupem żywności i mediów itp.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym.
Z kolei zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. i art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, które uniemożliwiają jej poniesienie tych kosztów (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 319).
W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania.
Skarżący i jego małżonka znajdują się wprawdzie w niewątpliwie trudnym położeniu życiowym wynikającym z poważnych problemów zdrowotnych. Należy jednak podkreślić, iż przywołany wyżej art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi jednoznacznie, że o przyznaniu prawa pomocy decyduje przede wszystkim stan majątkowy osoby składającej wniosek. Tymczasem analiza sytuacji materialnej B. J. (i jego rodziny) prowadzi do konkluzji, że brak jest podstaw do zwolnienia go od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego wynika bowiem, iż
Sygn. akt IV SA/Gl 148/09 jego czteroosobowa rodzina osiąga miesięczny dochód w wysokości przekraczającej cztery tysiące złotych, co w ocenie Sądu powinno bez trudu umożliwić zgromadzenie środków finansowych wystarczających na pokrycie pełnych kosztów związanych z niniejszym postępowaniem (w tym wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego stosownie do § 3 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193 - 150 zł) bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jego czteroosobowej rodziny. Jakkolwiek wnioskodawca podnosił, że obciążają go znaczne koszty utrzymania (w tym zwłaszcza związane z leczeniem i zakupem leków), to jednak nie sprecyzował ich miesięcznej wysokości ani nie nadesłał dokumentów, które mogłyby pozwolić na ich ustalenie.
W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że B. J. został do tego wyraźnie wezwany pismem z dnia 17 czerwca 2009 r., które zostało mu doręczone 22 czerwca 2009 r. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 29 czerwca 2009 r. nie udokumentował on wydatków związanych z zakupem leków i leczeniem jego i żony. Nie udokumentował także wydatków związanych z normalnym funkcjonowaniem rodziny. W piśmie z dnia [...] r. podał jedynie, iż nie gromadzi rachunków za leczenie w poradniach i zakładach niepublicznych, a opłaty stałe (za prąd, opał, żywność, telefon) ponosi w wysokości takiej jak przeciętna rodzina.
Z treści ostatnio przywołanego oświadczenia nie wynika, by miesięczne wydatki na leczenie, zakup leków i inne niezbędne potrzeby życiowe rodziny były na tyle duże, aby stanowiły istotne obciążenie dla czteroosobowej rodziny dysponującej relatywnie znacznym dochodem, jakim jest kwota 4.100 zł. Z oświadczenia tego nie wynika również, by rodzina skarżącego obciążona była ponadprzeciętnie wysokimi kosztami utrzymania czy też wydatkami na leczenie.
W tym kontekście należy zauważyć, że prawo pomocy jest instytucją mającą na celu zapewnienie prawa do sądu osobom, które z racji trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazły, w szczególności pozostającym w niedostatku materialnym, nie są w stanie samodzielnie zgromadzić środków finansowych pozwalających im na ponoszenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem instytucja, za pomocą której Państwo umożliwia im dochodzenie ich słusznych roszczeń przed sądami administracyjnymi. Jednak, na co należy zwrócić szczególną
Sygn. akt IV SA/Gl 148/09 uwagę, jest to instytucja, z której dobrodziejstwa można skorzystać tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy skarżący stosownie do regulacji art. 246 p.p.s.a., nie jest w stanie ponieść bądź jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Skoro zatem skarżący, pomimo wyraźnego wezwania nie udokumentował wysokości kosztów utrzymania siebie i rodziny, a ograniczył się tylko do stwierdzenia, że opłaty stałe ponosi na poziomie średniej rodziny, to zważywszy wysokość dochodu osiąganego przezeń i małżonkę, nie można uznać, aby wykazał on w sposób dostatecznie przekonujący, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów niniejszego postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i swojej rodziny.
Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.